POP 5

Lajmet më të lexuara të 5 minutave të fundit

Homazh/ Aleko Pojani, kapiteni i ‘nëndetëses 105’ dhe misionet e tij misterioze në Mesdhe 

Aleko Pojani, kapiteni i ‘nëndetëses 105’, i ndarë nga jeta pak ditë më parë

Këto ditë është ndarë nga jeta në moshën 81-vjeçare Aleko Pojani. Kapiteni më i ri i një nëndetëseje krahasuar me ushtarakët e flotave luftarake të të gjithë botës. Ishte vetëm 21-vjeç kur mori komandën e nëndetëses së parë të ushtrisë shqiptare, me numër taktik 241 “STUHIA”, e njohur si nëndetësja 105, pas xhirimit të filmit “Ballë për Ballë”. Vetë Aleko ishte kapiteni i letrarizuar i kryeveprës së Ismail Kadaresë “ Dimri i Vetmis së Madhe”.



Ish-detari i vjetër me një përvojë të gjatë si kapiteni pasues i nëndetëses 105, Jak Mandrea tha në një takim me ish ushtaraket e detit në Durrës më 30 prill të vitit 2013, se ushtaraku më i aftë i kësaj flotiljeje nënujore të nëndetëseve ka qënë Komandanti Aleko Pojani. Ai kshte dhunti të shkëlqyera si ushtrak i detit. Nderkohë theksonte Jaku, Komandanti Aleko Pojani nuk ishte karrierist, por një profesionist. Këtë e kuptonte kushdo që ka kaluar një periudhe kohe në nëndetëse. Jeta atje ka qënë e rëndë, në kohen kur shumkush kërkonte që të transferohej gjetkë, Aleko nuk kërkoi kurrë të largohet nga nëndetësja dhe kjo pasi ai ishte talent i lindur dhe një profesionist i rrallë. Për nga vetitë e tij mund të krahasohet me Admiralin e famshëm Gjerman të luftes, Denisin.

Dhe këtë argument Jaku e mbështeste në disa situata kritike tipike ku del në pah aftësia dhe karakteri i Aleko Pojanit si një nga ushtarakët më të zotë nënujës shqiptare. Pasioni i tijë për nëndetëset, theksonte Mandrea, ka spikatur që në shkollë. Kur mbaruam 5 oficerë shkollen në Baku, ai kishte qënë i vetmi që kishte kërkuar më dëshirë që të shkonte për oficer nëndetëseje dhe qëndroi me gjatë nga të gjithë në nëndetëse: " Ai atje shkoi me dëshirën e tijë dhe e larguan me pas pa dëshirën e tijë...", nënvizon një nder argumentet e veta Jaku. Ai ishte i vetmi që kishte cilësi të veçanta për t’i perceptuar gjërat deri në abstraksion duke qenë edhe 200 m nën ujë, shtonte ai me tej, duke sjelle edhe mjaft raste të tjera, raste të cilat nuk ka pasur mundësinë që ti përjetojë asnjë prej kolegëve të Aleko Pojanit.

Jak Gjergji, Mandrea, në kujtimet e veta lidhur me miqësinë e gjatë ushtarake me Alekon ka shkruar se në atë kohë oficeri me i mirë ishte realisht Aleko Pojani. Qe vetëm 21-vjeç kur ishte emëruar komandant nëndetëseje. Ai ishte i pari që e mori në dorezim nëndetësen nga rusët dhe brenda pak kohësh e ngriti perdorimin e nëndetëses deri në prefeksion. Ai realizonte manovra të tilla, saqë kolegët e cilësonin aventurier. Ishin xhelozitë e rastit që i a kishin kthyer në disa raste në diskutime, vlerat në vese. Ka qënë i vetmi që e ka vënë nëndetësen në kohë paqeje në parametrat e kohës së luftës. Për të një mekanizëm 1250 tonësh "mund të kthehej në një lodër" duke arritur deri në parametrat maksimale të perdorimit të nëndetëses. Realisht, shkruan Jaku në kujtimet e veta, "ai i bënte tërë ato manovra të guximshme jo se ishte aventurier, por sepse ishte një njohes i shkelqyer i saj." Ka qenë një komandant nëndetëseje që mund ta kishte pasur zili çdo flote!" 

Kjo është pjesa e konkuzionit të përgjithshëm të kolegut dhe mikut të tij, pasi tregon se si 21 vjecari Pojani, kishte arritur që të realizonte lundrimin më të gjatë nën ujë, deri në 21 ditë pa dalë fare në siperfaqe, pasi ndiqej nga mjetet e Natos në Mesdhe. Dhe kur ai u bllokua nga ajri dhe deti, megjithese ishte në rrugë nderkombetare ku lundronin të gjitha flotat, duke qënë tërësisht i qetë dha urdhër që të pregatiteshin silurat për qitje, për tu përballur duke i u përgjigjur presionit ushtarak me luftë...

Mandrea thotë për Pojanin, se ai nën ujë sillej si një pilot në ajër. Dhe bëhet fjalë për thellësi të mëdha. "Ai luante nën ujë”, thotë kolegu, duke bërë ushtrime shumë të vështira si zhytje të shpejtë, lundrim nën ujë me lundrueshmëri negative, bllokim timonash, diferente avarie në kufjet maximale dhe të gjitha këto në thellësira të mëdha dhe me një masë metalike luftarake prej rreth 1250 ton. Nëndetësja në këto parametra stervitjeje gumëzhin, vibron, dhe është pjesë e "lojës" së komandës për të kalitur nervat e ekuipazhit për situata të vështira, të cilat Aleko ka arritur ti përballojë me aftësi, tregon Jaku. Shkrimtari Lirim Deda e përshkruan Pojanin si një kuadër të pregatitur shkëlqyeshëm, si një komandant brigade (nëndetësesh) i provuar edhe ballë për ballë rusëve, si një pedagog me aftësi të rralla teorike e praktike, një njeri që ka dhënë prova kur jeta dhe vdekja ndahej nga një hap i vetëm.

Gjeniu në kornizat e një njeriu të thjeshtë
Me Dr. Aleko Pojanin kam pasur nderin që të takohemi 2 herë rradhazi. Në shtëpinë e tij në Tiranë si dhe në Durrës në promovimin e librit “Nëndetësja 105. Kujtimet e një komnadanti”. Njeri i qetë, i këndëshëm dhe tejet i vëmëndëshëm. Mbresëlënës. Një njeri që kishte pasur në duar një fuqi ushtarake nga me të mëdhatë ne mesdhe duke drejtuar nëndetësen, me numër taktik 241 “ STUHIA” dhe më pas komandant i një brigate nëndetësesh. Në kontakte me të ai ishte tepër njerezor dhe aspak gjoksrrahës. Dukej që thjeshtësia ishte karakteristika kryesore e tij.

Madje në kopertinën e librit të vet, nuk kishte shënuar as emrin si autor. E kam ruajtur si gjë të çmuar në biblioteken personale librin me dedikim nga autori, krahas librit të Dritëro Agollit “ Pelegrini i Vonuar”. Ka qënë data 30 prill 2013 dhe në atë promovim ai tha me fjalë të thjeshta se megjithëse është libër autobiografik, më tepër u kishte kushtuar vëmëndje figurave të bashkëpunëtoreve dhe ngjarjeve, për të cilët ka folur gjërësisht se sa për veten e tijë: "Pavarësisht se kam shkruar për fëmijerinë time për jetën në përgjithësi shumica e librit u përkushtohet shokëve dhe ngjarjeve që kemi përjetuar në ato vite", theksoi Pojani.

Ndërsa kolegët e tijë duke vlerësuar kapitujt e librit, e cilësuan edhe autorin, si fenomenin e flotës, si një njeri që ka lënë gjurmë në historinë e nëndetëseve. Ishte një gjeni, sikurse e cilesuan miqtë e vet, brenda kornizave të një njeriu të fisëm e të thjeshtë.

Kontakti i parë i 21 vjeçarit Pojani me nëndetësen që komandoi në Pashaliman
Në librin e vet Pojani shkruan: “ Me datën 25 gusht 1958, të rreshtuar në bankinë, ne pritëm ardhjen e nëndetëseve, të cilat mbas disa ditësh lundrimi nga Kaleningradi në Vlorë, u akostuan në molin lundrues. Me ardhjen e nëndetëseve, Pashalimani tashmë konsiderohej si një bazë tepër e rëndësishme dhe e fuqishme e Traktatit të Varshavës, në pellgun e Mesdheut.

Sipas marrëveshjes së arritur, midis qeverisë sovjetike dhe asaj shqiptare, nëndetëset e porsa ardhura do të kalonin në duart e ekuipazheve shqiptare mbas aftësimit të plotë të tyre, për drejtimin dhe dhe përdorimin e nëndetëseve. Por më e rëndësishmja, baza e Pashalimanit do të merrte një tjetër peshë në këtë pellg, sidomos mbas ardhjes dhe vënd qëndrimit të 8 nëndetëseve të tjera, po të këtij projekti që do të përdoreshin nga nga ekuipazhet ruse. Kështu më 15 shtator 1958 u bë ulja e flamurit sovjetik dhe ngritja ceremoniale e flamurit shqiptar...

Po ashtu, kur mendja më shkonte se duheshin edhe jo më pak se 3 muaj që unë të mbushja moshën 21 vjeç, dhe do të më duhej ti futesha një pune jo pak të përgjigjshme, patjetër që duhej të kisha luhatje mendimesh, pavarësisht se duhet të pranoj, që nuk më mungonin as energjitë , as dëshira e madhe për t’a realizuar atë më së miri. Me këto mendime, si të thuash, largova ngurimin përse i hyra me kaq dëshirë shërbimit në nëndetëse”.

Kush ishte Aleko Pojani?
Aleko Pojani ka lindur më 23 nëntor 1937 në qytetin e Tiranës, në një familje qytetare me tradita patriotike. Shkollën 7- vjeçare e kreu në qytetin e Korçës dhe më pas vazhdoi Shkollën Ushtarake “Skënderbej” nga viti 1949 deri në vitin 1953. Në këtë vit shkon për studime në Bashkimin Sovjetik për studime ne Shkollën e Lartë të Marinës në Baku. Përfundon studimet në vitin 1958 me rezultate të shkëlqyera. Prej vitit 1958 deri në vitin 1977 shërben në në brigadën e nëndetëseve me detyra të rëndësishme. Përfshirë edhe atë të Komandantit të Brigadës. Nga viti 1977 deri në vitin 1991 ka punuar si shef i degës mësimore në Akademinë e Marinës në Vlorë ku në vitin 1986 ka mbrojtur disertacionin për gradën shkencore Kandidat i Shkencave Ushtarake. Gëzoi titullin “ Doktor i Shkencave”.

Pas ndarjes nga jeta personalitete dhe miq janë shprehur: Zv/Ministri i Mbrojtjes Petro Koçi ka shkruar në rrjetet sociale se “U nda nga jeta njëri nga komandantët e parë të nënëdetëseve shqiptare Dr. Aleko Pojani. Aleko Pojani kreu shkollën ushtarake "Skënderbej" dhe më pas Akademinë e Marinës në Baku të ish Bashkimit Sovjetik në vitet 50. Aleko Pojani ishte njëri nga komandantet e parë të nënëdetëseve shqiptare, i cili me nënëdetësen e tij 105 kreu misione shëmbullore dhe misterioze në detin Mesdhe.

Aleko Pojani ka qenë edhe komandant i Brigadës së Nëndetëseve në Bazën Ushtarako-Detare të Pashalimanit dhe pedagog në Akademinë e Marinës në Vlorë. Aleko Pojani është autor i librit historik "Nëndetësja 105, kujtimet e një komandanti" botuar në vitin 2013 dhe mbante gradën Doktor i Shkencave. Me vdekjen e Aleko Pojanit Flota Ushtarako-Detare shqiptare humbi një nga komandantët më të zot, Pashalimani njërin nga nënujësit më brilant dhe marina shqiptare Delfinin syshqiponjë.

Gazmir Tahiri: Ka lënë memorje të pashyeshme mes ne studentëve që na edukoi. Veti drejtuese dhe menaxhuese të papara, sa autoritar aq dhe njerëzor!

Armando Ulqinaku: Ngushëllime familjes. Detar me shpirt detari sa një oqean. 

l.q./b.ha.
Komento

Komente

  • Ardian Hasanaj: 24/07/2018 07:20

    Ngushullime familjes Pojani i qofte i lehte dheu! Prifesor Pojani ka mji merite te jashtezakonshme ne krijimin e nje shkolle mendimi dhe drejtimi ne Forcat Detare eshte pionier i armes ne nendetseve qe ishin krenaria FUD. Arme e cila fatkeqsisht nuk eshte me. Eshte fatkeqsi qe ajo shkolle mendimi e krijuar me mund fhe sakrifica rashme do te zhduket dhe trashegimia e Prifesor Pojanit do te jete vetem nji aspekt historik per ata qe vertet dhe e duan FUD si nji komponent te rendesishem te Sigurise kombetare. Do te jeni i paharruar profesor!

    Përgjigju
  • Paulin Ramaj: 18/07/2018 08:33

    sigurisht nuk kam as nje informacion per figuren ne fjale edhte hera e pare qe degjoj emrin e tij. jam i sigurte qe ky dhe shume si ky kane qene me te vertet te zotet po ajo qe une nuk arrita te gjej ne kete shkrim jane "misionet misterioze ne mesdhe" per te cilat nuk ka asnje argument rrethane ngjarje fakte!!! si zakonisht kur duam te nderojme dike me fjale bujare te pergjithshme dhe aludime qe jo vetem qe nuk e nderojne por ulin dhe zvogelojne dimensionet reale te ketij oficeri!!! historia do fakte dhe prova dhe mbi kete baze lexuesit nxjerrin konklusione

    Përgjigju