Shqiptarja.com
Përditësimi i fundit në 05:01 Regjistrohu | Identifikohu 
Home Aktualitet Politikë Ekonomi Sociale Kosova Bota Sport MetroNews Intervista Kulturë Shëndeti Blog Horoskopi
Metronews
13 Gusht 2017 - 18:13 | përditesuar në 18:21
Kafka e njė majmuni fėmijė,ndriēon
tė kaluarėn e largėt tė njerėzimit
Kafka e njė majmuni foshnje, i pagėzuar me nofkėn Alesi, qė banonte nė njė pyll nė Kenia rreth 13 milion vite mė parė, po ofron njė vėshtrim tė ri se si mund tė jetė dukur paraardhėsi i zakonshėm i njerėzve.

Shkencėtarėt zbuluan kafkėn nė gjendjen mė tė mirė tė ruajtur nga ē’janė zbuluar deri mė tani, duke i dhėnė mundėsi tė studiojnė karakteristika tė tilla si: zgavrėn e trurit, strukturėn e veshit tė brendshėm dhe dhėmbėt.

Me feēkėn e saj tė vogėl, kafka i ngjan asaj tė njė gibboni, njė majmuni tė vogėl qė gjendet nė Azi. Por organi balancues brenda veshit tė tij tė brendshėm ndryshonte nga gibbons dhe kjo ēoi nė sugjerimin qė speciet e Alesit lėviznin nėpėr pemė mė me kujdes dhe  kishin krah mė tė shkurtėr sesa gibbons, tė cilat lėkundeshin nėpėr pemė me lehtėsi akrobatike.

Kafka mund ti pėrgjigjet njė pyetje tė gjatė pėr origjinėn e prejardhjes tė njerėzve, duke treguar se parardhėsi i tyre ka evoluar nė Afrikė dhe jo nė Azi, thonė shkencėtarėt.

Shumė fosile pėrshkruajnė evolucionin qė ėshtė zhvilluar qė nga linja e ngushtė qė ēoi nė ndarjen e njerėzve  nga shimpanzetė, kushėrinjtė tanė mė tė afėrt evolucionistė, 6 deri nė 7 milionė vjet mė parė. Speciet tona,

Homo sapiens, u shfaqėn pėrafėrsisht 300,000 vjet mė parė nė Afrikė.

Fosilet mė shumė se 10 milion vjet tė vjetra qė mund tė ndriēojnė evolucionin e paraardhėsve tė pėrbashkėt tė njerėzve dhe majmunėve modernė janė tė rralla, shpesh vetėm dhėmbė dhe kocka nofullash.

Kjo ėshtė arsyeja pse ky fosil, i zbuluar nė perėndim tė Liqenit Turkana nė Kenia veriore, konsiderohet zbulesė.

"Unė e vlerėsoj sa e vėshtirė ėshtė tė gjejmė diēka tė tillė, prandaj, kur e gjetėm kėtė, isha mbi hėnė dhe ende jam nė hėnė", tha paleontologu Isaiah Nengo i Institutit tė Pellgut Turkana tė Universitetit Stony Brook tė Nju Jorkut dhe Kolegjin De Anza tė Kalifornisė.

kafka
  Kafka e zbuluar

Emri Alesi rrjedh nga "ales", qė do tė thotė "paraardhės" nė gjuhėn turkane lokale.

Ajo i pėrkiste njė specieje tė re tė quajtur Nyanzapithecus alesi, qė ishte e lidhur ngushtė me paraardhėsin e pėrbashkėt tė njerėzve dhe majmunėve modernė, megjithėse paraardhėsi ka tė ngjarė tė ishte edhe mė i vjetėr, tha paleontologu i University College London, Fred Spoor.

Dhėmbėt e Alesit dhe tubat e veshit me kocka tė zhvilluara, treguan ngjashmėri me majmunėt modernė.

Linjat e rritjes nė dhėmbėt e rritur treguan se Alesi ishte njė vit e katėr muaj kur ka vdekur. Studiuesit, tė cilėt nuk mundėn tė pėrcaktonin seksin e tij, thanė se Alesi mund tė ketė humbur jetėn nė njė shpėrthim vullkanik.

Studimi u botua nė revistėn Nature.
 
Redaksia Online
J.Sh Shqiptarja.com

 

5 Ndiqni Shqiptarja.comFacebook dhe në Twitter

Licenza Creative Commons
Ndalohet riprodhimi i shkrimit!
avatar

   
Komentet janë të hapura dhe nuk është e nevojshme të jesh i regjistruar.
Intervista
Ekskluzive/ Fleckenstein rrėzon raportin e teknikėve tė PD-sė
Intervista/17 vjeēarja shqiptare hap shoqatė bamirėsie online
20 vjeēarja shtatzėnė:Ndihem grua e plotėsuar nga jeta 100%
Këndi i Njoftimeve
Shtypi i ditës
Datë 18/08/2017, Viti VII - NR.194