Përse emigrojnë shqiptarët? Janar-korrik 2019 plot 12.000 vetë aplikojnë për azil

Të rinj që duan të largohen, të kualifikuar që kërkojnë punë jashtë, prindër që mbesin të vetmuar në pleqëri. Emigrimi po e godet fort Shqipërinë. Ekspertët kërkojnë strategji të posaçme për përballimin e fenomenit.

Shprehja “guri i rëndë në vendin e vet” duket se nuk po vlen më për shqiptarët. Me sytë përtej kufirit, themelet e së ardhmes ata kërkojnë medoemos t’i hedhin larg Shqipërisë. Një valë të re emigrimi paralajmërojnë të dhënat e Zyrës Europiane të Mbështetjes së Azilantëve (EASO), teksa raportojnë se rreth 12.000 shqiptarë kanë aplikuar për herë të parë për azil në një nga vendet e Bashkimit Europian, vetëm për periudhën janar-korrik 2019. Veç tyre, 2000 shqiptarë të tjerë kanë tentuar rishtazi për ta fituar këtë status.

Përse emigrojnë shqiptarët?

Një situatë e tillë i ka nxitur sociologët, psikologët dhe ekpertët e ekonomisë të hulumtojnë mbi arsyet e këtij largimi masiv. Eksperti i ekonomisë Zef Preçi bën përgjegjës standartin e ulët të jetesës, nivelin e lartë të papunësisë, si dhe nivelin e ulët të pagave, sipas tij më e ulta në rajon. Duke iu referuar Institutit te Statistikave ai shton se paga mesatare mujore bruto për një të punësuar me pagë, gjatë tremujorit të parë 2019, ishte 51.531 lekë. “Ky largim tregon pasigurinë e tyre për të ardhmen”, vlerëson psikologia Arjana Muçaj, e specializuar në psikologjinë sociale. “Kjo është edhe pasqyrë se si funksionon demokracia në vendin tonë, pasi respektimi i të drejtave të njeriut pothuajse nuk ekziston ose nuk vlerësohet sa duhet”.

Për sociologun Gëzim Tushi arsye të forta për t’u larguar nga Shqipëria janë edhe synimet për karrierë dhe shkollim. “Disa janë pesimistë me situatën politike, konfliktet e vazhdueshme dhe natyrisht me mungesën e sistemit meritokratik”- shton Tushi.

Rinia në largim

Një jetë larg Shqipërisë duket të jetë ëndrra edhe e shumë të rinjve shqiptarë. Në një sondazh të kryer nga Fondacioni “Friederich Ebert” (2018/2019) 40% e të pyeturve kanë shprehur dëshirën të ikin nga Shqipëria. Destinacioni më i preferuar është Gjermania. Specialistët pajtohen me mendimin se largimi i të rinjve nga Shqipëria vjen si rrjedhojë e arsimit jocilësor dhe papunësisë. Referuar të dhënave të INSTAT shkalla zyrtare e papunësisë për të rinjtë shënoi 22,2 % në tremujorin e parë të 2019.

“Për të demotivuar largimin e të rinjve është e udhës të rregullojmë përputhjen e kurrikulave dhe diplomave universitare me tregun e punës”- thotë për Dë, sociologu Gëzim Tushi.”Mbi të gjitha duhet të rregullohet sistemi i vlerave dhe meritës, të goditen preferencat nepotike, partiake në trajtimin e të rinjve”.

Edhe pse largimi i të rinjve nuk është një fenomen vetëm shqiptar, psikologia Muçaj nënvijëzon se “ka një ndryshim të madh pasi të rinjtë e huaj kthehen në vendet e tyre për të sjellë eksperiencën e fituar, ndërsa të rinjtë shqiptarë as që e mendojnë këtë si mundësi.” Këtë largim Preçi e quan një humbje të investimit që vetë shteti shqiptar ka bërë, e që do të ndihet edhe më shumë në të ardhmen. “Së bashku me ta edhe shuma të konsiderueshme prej disa qindra miliona Eurosh janë larguar nga vendi dhe vetëm nje perqindje e vogel e këtij investimi është rikthyer apo pritet të rikthehet në vendin tonë”, thotë Preçi.

Cilat janë pasojat sociale dhe ekonomike?

Ekspertët pranojnë se situata është serioze. Shqipëria po plaket me ritme të shpejta. Nga vendi me popullsinë më të re në Europë, mosha mesatare e Shqipërisë është rritur nga 27 vjeç në 35.4 vjeç. “Pasojat janë të dukshme”, shprehet sociologu Gëzim Tushi. “Pakësimi i lindjeve, ulja e numrit të fëmijëve për grua nga 2.7 në më pak se 1.6 dhe zgjerimi i kërkesave për pensione e mbrojtje sociale ka krijuar problemet e veta në shërbimin shendetësor apo kujdesin social.” – shton Tushi.

Sipas Institutit të Statistikave numri i lindjeve në tremujorin e dytë 2019 shënoi një rënie prej 5,7 % krahasuar me tremujorin e dytë 2018. Numri më i lartë i lindjeve ishte në qarkun e Tiranës me 2.157 foshnje, ndërsa numri më i ulët u regjistrua në qarkun e Gjirokastrës, me 111 lindje foshnje.

Pasojat e emigracionit dhe ndryshimet demografike ndjehen edhe në ekonominë e vendit. Preçi thotë se rritja e numrit të qytetarëve në moshën e pensionit dhe largimi i fuqisë punëtore përkeqëson statusin social dhe ekonomik të vendit. “Sidomos largimi i punonjesve te kualifikuar, te cilët janë edhe kontribues të ndjeshëm në skemën e sigurimeve shoqërore për shkak të pagave të tyre më të larta e vështirëson më tej edhe funksionimin e vetë skemës së sigurimeve shoqërore” – shton eksperti i ekonomisë.

Me largimin e të rinjve jashtë vendit, ka një shtim të numrit të personave të moshuar që jetojnë vetëm. Sipas psikologës Arjana Muçaj ndikimi psikologjik tek prindërit është shumë i madh, sepse lidhet me mirëqënien e tyre emocionale. “Ata kanë nevojë për mbështetje si emocionale dhe financiare”, thotë Muçaj. Po sipas psikologes largimi masiv ka ndikim negativ edhe tek njerëzit që vazhdojnë të jetojnë në Shqipëri pasi “ata ndihen të paplotësuar në vendin e tyre, të pavlerësuar dhe aq më tepër të nëpërkëmbur nga klasa jonë politike”- shton Muçaj.

Në kërkim të zgjidhjes

Për ekspertët emigrimi masiv i popullsisë shqiptare do të lërë pas një shoqëri me shumë mungesa. Ata kërkojnë që klasa politike të ndërhyjë sa më parë për të ndaluar këtë fenomen, i cili po i merr vendit personat e kualifikuar.

“Duhet bërë një vlerësim i tregut të punës mbi kërkesën e nevojave që ka tregu për profesionet përkatëse. Kur themi cilësi kjo duhet të shoqërohet me edukimin dhe arsimimin e të rinjve dhe krijimin e mundësisë për punësim, kjo edhe nëpërmjet politikave të shkëmbimit me vendet e rajonit por edhe të BE”- thotë për DW psikologia Muçaj.

Socilologu Gëzim Tushi thekson se duhen strategji për të vlerësuar gjendjen reale social-ekonomike në vend, e më pas të ndërtohen politika për të ndalur këtë proces.”Duhet të jenë ekpertët e fushave të ndryshme dhe jo politikanët që duhet të thonë fjalën e tyre se, çfarë duhet bërë, ku duhet të përqëndrohemi për të penguar procesin mekanik e metafizik të plakjes së popullsisë dhe “emigracionit të vonuar”, shprehet Tushi.

Për ekspertin Zef Preçi përmirësimi i klimës së biznesit në vend shoqëruar me politikat që nxisin rritjen e produktivitetit të punës dhe të pagave, janë ndër rrugët kryesore për frenimin e emigracionit ekonomik. “Po kaq i rëndësishëm mendoj është përshpejtimi i rritjes ekonomike të vendit me synim një rritje vjetore mbi 6%. Qëllimi është absorbimi I fuqisë së lirë punëtore”, shton Preçi. Po deri sa të ndërtohen strategjitë që ekspertët propozojnë a është Shqipëria gati për të përballuar një valë të re emigrimi? /DW

G.M./a.m./Shqiptarja.com
  • Sondazhi i ditës:

    A duhet të pranojnë institucionet shtetërore ulje të pagave si kontribut për situatën e krijuar nga COVID-19?

Komento

Komente

  • alex: 29/09/2019 02:16

    Pergjigja eshte fare e thjesht por asnje nuk e thote: Shqipetaret I ka pushtuar po thuaj te gjithe psikoza vetasgjesuse e ikjes nga vendi I tyre..sepse ne fakt nuk e duan ate.Justifikimi I veshtiresive ekonomike nuk perligj ikjen massive e me shume se gjysmes se popullsise se vendit ,dhe kejo uri per ikje ska nderment te shuhet, vecse kur kur te pushoje se egzistuar shteti I tyre I cili dhe po egzistoi do jete pa ADN shqipetare.Vet formula qe kane Shqipetaret per emigrimin e tregon kete psikoz te tmerreshme:Emigroj per nje jete me te mire dhe emigroj per femijet= ??????????????Kejo gjithashtu duket dhe te karakteri hipokrit I shqipetareve ne lidhje me qendrimin ndaj punes I cili vertet eshte teper kontravers..ndersa mezi bejne nje pune ne vendin e tyre ose pa pune fare ne kerkim te nje pune me te fisme ,cuditerisht ndryshojne krejt kur shfaqen ne vende te tjera; Punojne deri tre pune , dhe I fusin krahet deri ne rreze pa asnje pretendim..Sepse e kuptojne qe atje nuk ka Nano E Rama e Berisha per tu ankuar: pO deshe puno , po deshe shko e fli poshte ures...

    Përgjigju
  • Pyka: 28/09/2019 17:16

    Eshte shume e kuptueshme,kush ka mend,sy dhe vesh e kupton.Te gjthe ata qe e kane qeverisur ate vend keshtu e kane dashur!Ae i keni pare femijet e politikaneve na kane dale te gjithe te zgjuar!dmth me biznese,te krijuara te gjtha nga parat e buxhetit te shtetit!Dmth nga taksat e *kokepalareve*Arsimimi-cilesia zero!korrupsioni galopant dhe i frikshem!!Sipas meje shqiptaret ne shekuj gjithmone kane vuajtur nga drejtesia sociale,mireqenien ata e krijojne vet.Aty mungon liria ne kuptimin e drejte te fjales!Dhe eshte e kuptushme qe rinia do te largohet.Aty o do punosh ne admunistrate dhe te mbusheshes thesin,dmth te vjedhesh,o drogaxhi dhe gjithe kjo ndodh ne syte e te gjitheve.Jemi te gjithe deshmimtar!Ne 50 vjeçaret e shqiperise kete vend i lame te rinjve tane.Te jesh i ndershem dhe i dashur,je legen i padobishem!!!Por koha po afron per mire per te rinjte shqiptare,ajo eshte reforma ne drejtesi!!!!Shpresa e vetme eshte Europa dhe Shba!te gjithe te tjeret aty genjejne!Mos i besoni mè.Fundi i tyre eshte drita e te rinjve shqiptare!Dhe kjo do ndodhe!

    Përgjigju
  • algo: 28/09/2019 16:42

    se duan te jetonje mes njerzve dhe jo mes kafesheve...

    Përgjigju
    • alex: 29/09/2019 00:06

      Eshte thjesht psikoza qe ka perfshire gjithe Shqipetaret per tu larguar nga vendi si te varferit dhe te pasurit.Shumica enderojne te jetojne jashte, cka flet shume gjera: E para se Shqipetaret jane popull migrus dhe nuk e duan vendin e tyre,jane nje popull I lehte qe genjehen me cam-cakez ,me nje moral tejet te ulet kombetare.Nese dikur te paret tane I rezistuan cfarosjes nga turqit , serbet dhe greket, sot gjeneratat e sotme po vetshfarosin vetveten , shtetin dhe kombin e tyre,pa patur nevoje per ndonje pushtus.Shkakun e migrimit ata e gjejne tek qeverit e korruptuara dhe jo efektive per te cuar vendin perpara..brockulla!.. Kudo qeverit dhe vendet kane problem , madje ka dhe luftra por emigrimt jane ne nje nivel qe nuk kercenon egzistencen dhe zhvillimin e vendit te tyre..Vet formula alla shqipetarshe;Migroj per nje jete me te mire dhe migroj peer femijet tregon cdite te zeza e presin shqiperine..