Ndotja nga karbonet ka nxitur një “zgjerim masiv” të valëve të të nxehtit detar në Evropë këtë verë, ka zbuluar një studim, ku në disa zona ujërat kanë regjistruar temperatura deri në 6°C më të larta se normalja.

Dy javët më të nxehta të këtij viti nuk do mund të ndodhnin në klimën paraindustriale në tre nga katër rajonet detare të studiuara, sipas një analize nga World Weather Attribution. Ndërsa në rajonin kelt, i cili përfshin pjesën më të madhe të ujërave përreth Ishujve Britanikë, temperaturat arritën nivele që dikur shfaqeshin vetëm një herë në shekull.

Studiuesit thanë se ndryshimet klimatike mbajnë peshën e dy të tretave të nxehtësisë së tepërt që vëren studimi, duke i ngrohur ujërat me rreth 2°C në Mesdhe, 1.4°C në Gjirin e Biskajës dhe përgjatë Gadishullit Iberik, si dhe 1.3°C në zonat përreth Irlandës dhe Kanalit Anglez.

Analiza vjen në një kohë kur Evropa po përballet me një nga verat më të nxehta të regjistruara ndonjëherë. Valët e pandërprera të të nxehtit kanë shkaktuar vdekjen e dhjetëra mijëra njerëzve dhe kanë privuar bimët nga lagështia, duke shkatërruar të korrat dhe duke nxitur zjarre të mëdha pyjore.

Ndërsa detet e nxehta marrin pak vëmendje, ato mund të shkaktojnë vdekjen e specieve që formojnë habitate, si koralet dhe makroalgat, duke prishur ekosistemet dhe duke çuar në ngordhje në shkallë të gjerë të peshqve dhe shpendëve detarë. Ato gjithashtu rrisin temperaturat e rrezikshme gjatë natës në rajonet bregdetare, pasi oqeanet ftohen më ngadalë se toka.

Studimi, i pari i grupit që përqendrohet te ndikimi i djegies së lëndëve djegëse fosile në nxehtësinë e deteve, krahasoi temperaturat e vëzhguara të sipërfaqes së detit me simulimet e modeleve klimatike, për të vlerësuar rolin e ngrohjes globale.

Studiuesit zbuluan “zgjerim masiv” të valëve të të nxehtit detar në vitin 2026, të cilat deri tani kanë prekur 90% të rajonit të Gjirit të Biskajës dhe bregdetit të Gadishullit Iberik, si dhe 80% të Mesdheut perëndimor. Në një klimë hipotetike që nuk do të ishte ngrohur nga aktiviteti njerëzor, shkencëtarët thanë se do të prisnin që këto shifra sa gjysma e atyre aktuale.

Analiza tregoi se, duke hequr efektin e ndryshimeve klimatike, zona e pritshme e valëve të të nxehtit detar do të binte nga 70% në 9% në Mesdheun lindor dhe nga 80% në 30% në rajonin kelt.

Një studim tjetër i publikuar në janar zbuloi se valët e të nxehtit detar çojnë në reshje më intensive në tokë. Në nivel global, rreth 5–25% e reshjeve ekstreme mbi zonat bregdetare tokësore shoqërohen me një valë të afërt të të nxehtit detar, sipas studimit. U zbulua gjithashtu se reshjet gjatë rrebesheve ekstreme, të ndikuara nga një valë e fortë e të nxehtit, ishin 20–30% më të larta.