Ngushtica e Hormuzit nuk ishte mbyllur kurrë më parë. Jo kaq gjatë dhe aq afër një bllokimi total të trafikut detar.

Nuk ndodhi as gjatë krizave të mëdha të naftës dhe as pas revolucionit iranian të vitit 1979. Nuk ndodhi as në vitet e fundit të luftës mes Irakut dhe Iranit, kur të dyja palët nisën atë që më pas u quajt “lufta e anijeve cisternë”.

Qindra anije u sulmuan atëherë. Iraku godiste cisternat iraniane, ndërsa Irani shënjestronte anijet e Saddam Husseinit, por edhe të Kuvajtit dhe Arabisë Saudite. Në vitin 1987 ndërhynë Shtetet e Bashkuara të Ronald Reagan për të mbrojtur anijet dhe për të garantuar trafikun.

Edhe në tensionet më të fundit ngushtica nuk ishte mbyllur. As gjatë luftës dymbëdhjetëditore të qershorit të kaluar, kur për herë të parë amerikanët bombarduan qendrat e programit bërthamor iranian.

Tani po.

Ngushtica është e mbyllur për rreth 90% të trafikut të saj. Prej gjashtë ditësh, sipas mesatares së kalimeve të zakonshme, rreth 500 anije, cisterna nafte, anije gazi, ngarkesa të ndryshme dhe transportues makinash, do të duhej të kishin kaluar aty.

Satelitët tregojnë qindra anije të grumbulluara pranë porteve të Omanit, Emirateve të Bashkuara Arabe, Arabisë Saudite, Kuvajtit dhe Katarit, si edhe disa pranë Bandar Abbas në Iran. Pothuajse dy të tretat transportonin energji për botën: gaz nga Doha drejt Kinës dhe karburante nga rafineritë saudite drejt Rotterdamit.

Por tani askush nuk guxon të kalojë.

Vetëm ky fakt është një tronditje për këtë korridor detar nga ku kalon një e pesta e naftës dhe gazit të lëngshëm në planet. Sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar, në vitin 2025 aty kaluan rreth 34 mijë anije, duke e renditur ngushticën të tetën në botë për numrin e tranziteve. Por është e para për ndikimin që ka çdo krizë që ndodh në ujërat e saj.

Hormuzi e merr emrin nga një ishull i vogël përballë Bandar Abbas. Në pikën më të ngushtë ka vetëm 33 kilometra mes gadishullit arab në jug, territor i Omanit, dhe Azisë jugore në veri, territor i Iranit.

Zonat ku mund të lundrojnë anijet janë edhe më të kufizuara. Trafiku zhvillohet në dy korridore shumë të ngushta: një për hyrje në Gjirin Persik dhe një për dalje. Secili është rreth 3.7 kilometra i gjerë dhe mes tyre është lënë një korridor bosh për të shmangur përplasjet mes cisternave.

Ajo që po ndodh tregon edhe sa i brishtë është sistemi ndërkombëtar. Sepse bllokimi nuk u shkaktua drejtpërdrejt nga Teherani.

Gardianët e Revolucionit paralajmëruan të hënën se askush nuk duhet të kalojë dhe kërcënuan se do t’i djegin anijet. Ata goditën me dronë dhe raketa rreth dhjetë anije, përfshirë cisternën Skylight me flamur të Palaut të dielën dhe Athe Nova me flamur të Hondurasit të hënën.

Por në atë moment kalimi ishte tashmë i mbyllur për arsye tregtare.

Që nga nisja të shtunën e operacionit izraelito-amerikan, rreziku i incidenteve është bërë aq i lartë sa qiraja dhe sigurimi i tankerëve janë bërë të papërballueshme. Është pothuajse e pamundur të lundrosh në ato ujëra pa humbur para, edhe nëse anija arrin të kalojë pa u goditur.

Qiraja për një tanker të madh që transporton 300 mijë tonë naftë është rritur nga rreth 50 mijë dollarë në ditë gjatë pjesës më të madhe të vitit 2025 në rreth 480 mijë dollarë sot. Edhe sigurimi për anijet dhe ekuipazhin është rritur nga rreth një mijë dollarë në ditë në 100 mijë vetëm për këtë itinerar.

Në praktikë, sistemi financiar dhe ai i shërbimeve detare e ka çuar trafikun në Hormuz pikërisht aty ku donin gardianët e revolucionit iranian: në paralizë.

President Donald Trump tha të martën në mbrëmje se po shqyrton mundësinë e eskortimit të anijeve dhe krijimin e një sistemi sigurimi publik me kosto të ulët. Por mbetet e paqartë për kë do të funksionojë një plan i tillë.

Shoqërimi i rreth 60 cisternave dhe anijeve të gazit që kalojnë çdo ditë në kohë normale duket praktikisht i pamundur.

Përvoja në Bab el-Mandeb, ngushtica që lidh Gjirin e Adenit me Detin e Kuq, nuk jep shumë shpresë. Që nga fillimi i vitit 2024 rebelët Houthi në Jemen kanë shkaktuar një kolaps të rreth dy të tretave të trafikut drejt Suezit vetëm duke qëlluar disa anije.

Operacionet ushtarake dhe bombardimet nga europianët dhe amerikanët nuk e ndryshuan situatën, edhe pse Houthit janë shumë më të dobët se Irani.

Në Detin e Kuq tashmë llogaritja e kostove dhe rreziqeve për transportin detar ka ndryshuar përherë dhe kjo është kthyer në kosto të përhershme.

E njëjta gjë mund të ndodhë edhe në Hormuz, edhe pasi armët të heshtin. Një tjetër mur po ngrihet në ekonominë botërore dhe mund të mos bjerë shpejt.CorrieredellaSera