Donald Trump e ka paraqitur veten si zërin kryesor të republikanëve për koston e jetesës në një vit zgjedhor, por Reuters shkruan se në fjalimet e tij tregohet një president që shpall vazhdimisht se inflacioni është mposhtur, ndërsa rrallëherë pranon vështirësitë që shumë amerikanë thonë se ende po i përjetojnë.

Në pesë fjalime mbi ekonominë që ka mbajtur që nga dhjetori, Trump deklaroi se inflacioni ishte mposhtur ose ishte ulur ndjeshëm pothuajse 20 herë dhe tha se çmimet po binin gati 30 herë, pohime që bien ndesh me të dhënat ekonomike dhe përvojën e përditshme të votuesve. Pjesa më e madhe e kohës së mbetur u shpenzua për ankesa dhe çështje të tjera, përfshirë emigracionin, nëse Somalia ishte një shtet, dhe sulme ndaj kundërshtarëve.

Të marra së bashku, fjalimet paraqesin një president që përpiqet të pajtojë pretendimin e tij kryesor se ai e ka zgjidhur krizën e kostos së jetesës, me inflacionin pranë 3% gjatë vitit të kaluar dhe me përvojën reale të votuesve që paguajnë më shumë për artikuj bazë ushqimorë. Çmimi i mishit të grirë të viçit, për shembull, është rritur me 18% që kur Trump mori detyrën një vit më parë, ndërsa çmimet e kafesë së bluar janë rritur me 29%.

Strategët republikanë i thanë Reuters se mesazhet e përziera të tij mbi çështjen kryesore për votuesit rrezikojnë të krijojnë një hendek besueshmërie për të dhe për Partinë Republikane përpara zgjedhjeve afatmesme të nëntorit, kur do të vendoset kontrolli i Kongresit. Sondazhet e opinionit tregojnë se votuesit janë thellësisht të pakënaqur me mënyrën se si Trump po e menaxhon ekonominë.

“Ai nuk mund të vazhdojë të bëjë pretendime që janë dukshëm të pavërteta, veçanërisht në dëm të republikanëve që garojnë në distrikte konkurruese të Dhomës së Përfaqësuesve ose në gara për Senatin,” tha Rob Godfrey, strateg republikan. Trump “duhet të jetë i disiplinuar dhe i fokusuar”, shtoi ai.

Një burim pranë Shtëpisë së Bardhë tha se presidenti duhet të godasë më fort çështjen e përballueshmërisë dhe ta bëjë këtë përmes vizitave personale në distrikte kyçe. “Ai duhet ta çojë mesazhin tek njerëzit, sepse mesazhi nuk po rezonon,” tha burimi, duke folur në kushte anonimiteti.

Kush Desai, zëdhënës i Shtëpisë së Bardhë, tha se fokusi i Trumpit te emigracioni i paligjshëm në fjalimet e tij lidhet drejtpërdrejt me argumentin se personat që ndodhen ilegalisht në SHBA kanë ndikim negativ në ekonomi. Desai tha se kjo sjell “mbingarkim të shërbimeve publike, ndërprerje të aktivitetit të biznesit nga krimi, mbipopullim të tregjeve të banesave dhe ulje të pagave të punëtorëve”.

Trump ka theksuar vazhdimisht se mbetet shumë punë për të pastruar rrëmujën ekonomike që, sipas tij, ia la paraardhësi demokrat, Joe Biden.

TRUMP SHMANG MESAZHIN DHE SULMON EMIGRACIONIN

Analiza e Reuters gjeti se Trump, kur nuk po shpallte se inflacioni ishte mposhtur, i kushtoi pothuajse gjysmën e kohës së fjalimeve të tij ankesave dhe çështjeve të tjera.

Në rreth pesë orë kohë fjalimesh, ai kaloi afërsisht dy orë duke u larguar në rreth 20 tema që nuk kishin lidhje me çmimet, sipas rishikimit të Reuters. Kur devijonte nga mesazhi, tema kryesore ishte emigracioni i paligjshëm, për të cilin ai foli gjithsej rreth 30 deri në 40 minuta. Në fjalime, ai fyente amerikanët somalezë në Minesota, të cilët votuan kundër tij në zgjedhjet e vitit 2024. Ai iu referua Somalisë si “as që është një shtet” dhe në katër fjalime ai përçmoi kongresisten e Minesotës me origjinë somaleze, Ilhan Omar.

Omar, një demokrate progresiste, e njohur dhe myslimane, ka qenë shpesh kritike e Trumpit, veçanërisht për politikat e tij të emigracionit.

“Çdo herë që presidenti i Shteteve të Bashkuara zgjedh të përdorë gjuhë urrejtjeje për të folur për mua dhe komunitetin që unë përfaqësoj, kërcënimet për vdekje ndaj meje shtohen ndjeshëm,” tha Omar muajin e kaluar, një ditë pasi një burrë i hodhi një lëng me erë të keqe gjatë një takimi publik.

Trump foli gjithashtu për burrat në sportet e grave, Venezuelën, Iranin, grupin militant Shteti Islamik, Groenlandën, Ukrainën dhe Rusinë, rekrutimin ushtarak, pretendimin e tij të rremë se zgjedhjet e vitit 2020 ishin të manipuluara, armatimin amerikan, pretendimin e ekzagjeruar se kishte përfunduar tetë luftëra, madje edhe për sa shumë e pëlqente një prezantues i Fox News.

STILI I ÇRREGULLT I TRUMPIT SHQETËSON STRATEGËT

“Inflacioni është ndalur. Të ardhurat janë rritur. Çmimet kanë rënë,” tha Trump në një fjalim në Iowa më 27 janar.

Vetëm dy herë në pesë fjalime Trump pranoi se çmimet janë ende shumë të larta, por ai fajësoi Bidenin. Trump u zgjodh në vitin 2024 për shkak të pakënaqësisë së votuesve me menaxhimin e inflacionit nga Bideni, i cili u rrit mbi 9% në vitin 2022, dhe emigracionin e paligjshëm.

Demokratët i bënë çmimet “shumë të larta”, tha Trump në një tubim në Pensilvani më 9 dhjetor. “Por tani ato po bien.”

Në të njëjtin fjalim ai e quajti termin “përballueshmëri” një “mashtrim” demokrat. Pas reagimeve negative publike, ai ka ndaluar së përdoruri këtë shprehje në fjalimet më të fundit.

Në katër nga fjalimet, Trump kalon vazhdimisht dhe pa rregull nga një temë në tjetrën, shpesh kur është në mes të diskutimit për ekonominë.

Katër strategë republikanë të intervistuar nga Reuters thanë se stili i çrregullt i Trumpit, që ai vetë e quan me krenari “thurja”, rrezikon të mbysë argumentin e tij kryesor ekonomik se ai ka ulur inflacionin dhe çmimet.

Duke folur me liderë botërorë në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, Zvicër, më 21 janar, Trump kaloi 22 minutat e para në temë, pastaj papritur, për 22 minuta të tjera, fyente evropianët, thoshte se ata do të flisnin gjermanisht po të mos ishte Amerika, e quante NATO-n mosmirënjohëse dhe sulmonte mediat “të korruptuara”, përpara se të kthehej sërish te ekonomia amerikane.

Doug Heye, strateg republikan, tha se votuesit duan të dëgjojnë se çfarë po bën Trump për të ulur kostot. “Por ata nuk mbajnë mend asgjë nga ajo që Trump thotë për çështjet ekonomike, për shkak të sasisë së madhe të retorikës së tij.”

Një burim i njohur me mendimin e Shtëpisë së Bardhë tha se Trump ka gjasa ta përdorë fjalimin e tij për Gjendjen e Unionit më 24 shkurt si nisje për udhëtime më intensive brenda vendit, për të përforcuar mesazhin e tij mbi përballueshmërinë.

TRUMP OFRON EDHE ZGJIDHJE

Për shumë amerikanë, ekonomia ende duket e pamëshirshme. Çmimet mbeten të larta, edhe pse norma e inflacionit ka rënë pak që kur Trump mori detyrën, nga 3% në 2.7%. Një normë më e ulët inflacioni nuk do të thotë se çmimet po bien, thjesht se po rriten më ngadalë, theksojnë ekonomistët.

Në 12 muajt deri në dhjetor 2025, kostot e ushqimit u rritën mbi 3%, ndërsa fitimet mesatare për orë u rritën vetëm 1.1% në baza vjetore. Norma e papunësisë ishte 4.4% në dhjetor, nga 4% kur Trump mori detyrën në janar 2025, sipas të dhënave qeveritare.

Në disa nga fjalimet, Trump identifikon saktë një rënie të çmimeve për disa mallra të përditshme, përfshirë vezët dhe benzinën. Çmimi i vezëve ra rreth 21% në dhjetor krahasuar me një vit më parë, pasi kishte qenë 60% më i lartë gjatë muajve të parë të kthimit të Trumpit në detyrë. Çmimet e benzinës janë rreth 4% më të ulëta që nga janari i kaluar. Por kostoja e një shporte mesatare ushqimore është rritur. Çmimi i kafesë, mishit të viçit dhe disa frutave, ndër të tjera, është rritur gjatë vitit të kaluar.

Trump ofron zgjidhje në fjalimet e tij, përfshirë uljet e taksave që hynë në fuqi muajin e kaluar dhe që do të sjellin kursime më të mëdha për dhjetëra miliona familje; heqjen e taksave mbi bakshishet, orët shtesë dhe pagesat e Sigurimeve Shoqërore; planin e tij për të ulur normat e interesit të hipotekave; një propozim për të ulur çmimet e banesave; dhe marrëveshje me kompanitë e sigurimeve shëndetësore për të ulur çmimet e barnave.

Shumica e ekonomistëve presin që familjet amerikane dhe ekonomia në tërësi të përfitojnë në muajt në vijim nga uljet e taksave. Por propozimet më të fundit të Trumpit nuk ka gjasa të kenë ndikim të ndjeshëm në koston e jetesës deri në nëntor, thanë disa ekonomistë për Reuters. Një nga idetë e Trumpit, vendosja e një tavani 10% për interesat e kartave të kreditit për një vit, madje mund të ketë efekt të kundërt, pasi mund të kufizojë aksesin në kredi për familjet me të ardhura të ulëta, kanë paralajmëruar disa ekonomistë.

Mike Marinella, zëdhënës i Komitetit Kombëtar Republikan për Kongresin, që mbështet kandidatët për Dhomën e Përfaqësuesve, tha se Trump dhe republikanët po ndihmojnë familjet punëtore. “Votuesit po e shohin këtë kontrast të qartë, dhe më e mira është ende përpara.”

Rreth 35% e amerikanëve e miratojnë mënyrën se si Trump po e menaxhon ekonominë në përgjithësi, sipas një sondazhi Reuters/Ipsos më 25 janar, një rezultat pak më i lartë se sa 33% që merrte në dhjetor. Por kjo është shumë më poshtë se vlerësimi fillestar prej 42% për këtë çështje kur ai mori detyrën një vit më parë.

NË TË NJËJTIN “KURTH SI BIDEN”

Ish-zyrtarë ekonomikë nga administrata të mëparshme thonë se Trump po bie në të njëjtin kurth ku ra Biden në vitin 2024, kur u përball me inflacion vazhdimisht të lartë.

Biden vazhdonte të pretendonte se ekonomia amerikane ishte e fortë dhe u kërkonte votuesve të shikonin tregues të tjerë ekonomikë. Kjo strategji dështoi keq dhe demokratët u ndëshkuan në zgjedhje.

Zyrtarët ranë dakord se është e rëndësishme që presidentët t’u tregojnë votuesve se e kuptojnë dhimbjen e tyre ekonomike, veçanërisht në një vit zgjedhor.

“Ne patjetër që flisnim përtej njerëzve për inflacionin,” tha Jared Bernstein, kreu i Këshillit të Këshilltarëve Ekonomikë të Bidenit, në një intervistë.

“Ajo që zakonisht bënim ishte të thoshim: ‘Sapo doli një raport i ri për vendet e punës, është shumë i fortë’, dhe kjo ishte e vërtetë. Por fakti është se nuk kishte shumë gjëra që mund të bënim sa i përket nivelit të çmimeve.”/ Reuters