Për më shumë se 30 vjet, Nunzio Santucci i shërbeu shtetit italian si pjesë e Forcave Ajrore, duke mbajtur detyra operative dhe drejtuese. Gjatë karrierës së tij ai drejtoi Grupin e Mbrojtjes në aeroportin e Gjakovës, në Kosovë, gjatë misionit ndërkombëtar “Joint Guardian”, ku kishte për detyrë garantimin e sigurisë së kontingjentit italian.

Sot, vite më vonë, Gjykata e Velletrit ka vendosur se pikërisht ato misione i kushtuan shëndetin. Me një vendim që ka marrë formë të prerë më 15 korrik, gjykata njohu ish-nënkolonelin 75-vjeçar si “Viktimë e Detyrës”, pasi vlerësoi se karcinoma në stomak nga e cila ai vuan lidhet me kushtet e veçanta mjedisore dhe operative gjatë shërbimit në Ballkan.

Sipas vendimit, zonat ku shërbeu ishin të kontaminuara me azbest, nanopjesëza të metaleve të rënda dhe mbetje municionesh që përmbanin uranium të varfëruar.

Në vitin 2013, Santucci u diagnostikua me kancer në stomak. Ai iu nënshtrua një ndërhyrjeje kirurgjikale ku iu hoq një pjesë e stomakut, ndërsa në vitet që pasuan kreu edhe dy operacione të tjera për shkak të komplikimeve të sëmundjes. Edhe sot ai vazhdon të jetojë me pasojat e saj dhe me frikën se mund të rikthehet.

Një nga elementët kryesorë të vendimit ishte rindërtimi i kushteve në të cilat shërbenin ushtarakët italianë në Kosovë. Dëshmitarët i thanë gjykatës se aeroporti i Gjakovës ishte ende i shkatërruar nga bombardimet e vitit 1999, me mjete ushtarake të dëmtuara, mbetje lufte, pluhur dhe terrene të goditura nga shpërthimet.

Sipas dëshmive, edhe uji që përdorej nga kontingjenti italian për higjienë personale dhe gatim vinte nga burime që konsideroheshin të kontaminuara.

Ekspertiza teknike e paraqitur në gjykatë e cilësoi atë mjedis si shumë më të rëndë se kushtet normale të shërbimit. Në raport thuhet se Kosova ishte e kontaminuar në mënyrë të përhapur nga nanopjesëza të krijuara nga shpërthimi i municioneve që përmbanin uranium të varfëruar.

Gjykata i njohu Santuccit statusin “Viktimë e Detyrës” dhe një invaliditet të përhershëm prej 65%. Vendimi i jep atij të drejtën të përfitojë një dëmshpërblim të veçantë, pagesat e prapambetura dhe një pension të përjetshëm, me një vlerë totale rreth 300 mijë euro. Ai do të përfshihet gjithashtu në listën kombëtare të Viktimave të Detyrës në Itali.

Vendimi konsiderohet i rëndësishëm edhe nga pikëpamja juridike. Gjykata vlerësoi se, në rastet e ushtarakëve që kanë zhvilluar sëmundje tumorale pas shërbimit në zona të kontaminuara me uranium të varfëruar dhe nanopjesëza të metaleve të rënda, nuk kërkohet një provë absolute shkencore që të vërtetojë lidhjen mes ekspozimit dhe sëmundjes. Mjafton të provohet se shërbimi është kryer në zona me rrezik dhe në kushte të veçanta mjedisore e operative, si edhe që sëmundja është shfaqur më pas.

Pasi provohen këto rrethana, prezumohet se ekziston lidhja mes ekspozimit dhe sëmundjes, përveç rasteve kur administrata arrin të provojë të kundërtën.

“Pas këtij vendimi nuk fshihet vetëm një parim i rëndësishëm juridik. Është historia e një ushtaraku që i kushtoi më shumë se 30 vjet të jetës shtetit dhe që sot mban në trup pasojat e atyre misioneve. Gjykata njohu një të vërtetë që për shumë kohë mbeti pa përgjigje: Nunzio Santucci u sëmur duke i shërbyer vendit të tij. Ky vendim i rikthen dinjitetin dhe krijon një precedent të rëndësishëm për të gjithë ushtarakët që kanë shërbyer në Ballkan dhe ende presin drejtësi”, deklaroi avokati i tij, Ezio Bonanni./Romatoday