Pa shumicën në Dhomën e Përfaqësuesve dhe në Senatin amerikan, a mund të vendosë Trump të rifillojë luftën kundër Iranit? Vendet e Gjirit i druhen këtij skenari, vetë presidenti ka deklaruar disa herë se mund ta bëjë dhe, në përgjithësi, kjo po diskutohet si një mundësi shumë konkrete. Ligji amerikan, teorikisht, nuk e lejon një gjë të tillë pa autorizimin e Kongresit, por në menaxhimin e konflikteve ndikon edhe mënyra se si ato nisin, ndërpriten dhe interpretohen politikisht.

Rezoluta për Kompetencat e Luftës, e njohur si “War Powers Resolution”, është ligji amerikan që përcakton kompetencat për përfshirjen në luftë. Ajo u miratua në vitin 1973 për të kufizuar lirinë e presidentit në drejtimin e një lufte, konkretisht për t’i ngushtuar hapësirën e veprimit presidentit të atëhershëm, Richard Nixon, në konfliktin e Vietnamit. Nixon vendosi veton për ta bllokuar, por Kongresi e rrëzoi atë. Ligji parashikon që presidenti të njoftojë Kongresin brenda 48 orëve nga nisja e konfliktit dhe që të mund ta zhvillojë luftën pa miratimin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit për jo më shumë se 60 ditë. Pas këtij afati, ai duhet të tërheqë trupat. Afati mund të zgjatet edhe me 30 ditë, por vetëm për të mundësuar tërheqjen e ushtarëve; në të kundërt, presidenti duhet të kërkojë autorizimin e Kongresit.

Në të kaluarën, disa presidentë e kanë shpërfillur këtë afat dhe kanë nisur operacione ushtarake apo kanë intensifikuar ato që ishin në zhvillim, pavarësisht humbjes në zgjedhjet e mesmandatit. Edhe vetë Trump nuk kërkoi miratimin e Kongresit për luftën e shkurtit dhe as nuk e respektoi afatin 60-ditor.

Në janar të vitit 2007, presidenti George W. Bush vendosi të dërgonte dhjetëra mijëra ushtarë shtesë në Irak, në kuadër të përforcimit të njohur dhe të kundërshtuar gjerësisht si “surge”. Ky vendim i solli kritika të shumta brenda dhe jashtë Shteteve të Bashkuara dhe u mor menjëherë pasi ai kishte humbur shumicën në zgjedhjet e mesmandatit. Në muajt që pasuan, Bush e dyfishoi angazhimin ushtarak në Irak, ndonëse lufta ishte shumë jopopullore në SHBA dhe kishte shkaktuar humbje të mëdha në jetë civilësh në vendin e Lindjes së Mesme. Kongresi miratoi një plan për të përshpejtuar tërheqjen e ushtarëve amerikanë, por Bush vendosi veton. Dy dhomat mund ta rrëzojnë veton e presidentit, por vetëm me një shumicë prej dy të tretash, një prag mjaft i lartë.

Edhe presidentë të tjerë e kanë shpërfillur qëndrimin e Kongresit dhe, në disa raste, edhe atë të opinionit publik. Në vitin 1972, Nixon e intensifikoi luftën në Vietnam, ndonëse demokratët kishin shumicën në të dyja dhomat. Në vitin 1999, Bill Clinton i përfshiu Shtetet e Bashkuara në luftën në Ballkan, përmes operacionit të udhëhequr nga NATO-ja, i cili zgjati përtej afatit 60-ditor të parashikuar nga ligji dhe nuk ishte autorizuar nga Kongresi. Edhe Obama vendosi të ndërhynte në Libi në vitin 2011 pa miratimin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit, pasi kishte humbur zgjedhjet e mesmandatit një vit më parë.

Sigurisht, Kongresi mund t’i rrëzojë kërkesat për financime dhe, në këtë mënyrë, të përpiqet të shkurtojë kohëzgjatjen e operacioneve ushtarake. Megjithatë, ka ndodhur që presidentët të kenë gjetur rrugë të tjera për të financuar angazhimin në luftë. Në praktikë, presidenti, i cili është edhe komandant i përgjithshëm i forcave të armatosura, ka kompetenca shumë të gjera për të nisur dhe drejtuar një luftë. Kufizimi për Trump është politik: humbja në zgjedhje ka qenë e përmasave të papara dhe, edhe pse pas dy vitesh ai nuk do të jetë më në Shtëpinë e Bardhë dhe nuk do të mund të rikandidojë, përveçse nëse përpiqet të ndryshojë Kushtetutën përmes një procesi të vështirë, nuk mund të mos e marrë parasysh këtë rezultat. Krahas kësaj, ekzistojnë edhe konsiderata strategjike e historike edhe më të rëndësishme.

Amerika ka zhvilluar tashmë dy luftëra për të ndryshuar qëndrimin e regjimit iranian, pa ia arritur qëllimit. Një sulm i tretë do të rrezikonte madje t’i radikalizonte më tej vendimet e strukturave të pushtetit në Iran, deri në atë pikë sa ta shtynte Udhëheqësin Suprem të ndryshonte doktrinën bërthamore, duke i hapur rrugë ndërtimit të armës bërthamore. Trump e ka investuar të gjithë kapitalin e tij politik në luftën kundër Republikës Islamike dhe pikërisht kjo luftë do të përcaktojë trashëgiminë e presidencës së tij. Megjithatë, nuk është e thënë që rruga ushtarake të jetë mënyra e duhur për të hyrë në histori si presidenti që “e pengoi Iranin të kishte bombën atomike”. Përkundrazi, rrezikon të shkaktojë efektin e kundërt./La Repubblica