Kullat Binjake kishin qenë prej kohësh në shënjestrën e Al Qaeda-s, madje përpara se organizata të hynte në një përplasje të hapur me Shtetet e Bashkuara. World Trade Center përfaqësonte fuqinë ekonomike dhe pasurinë amerikane, në zemër të Nju Jorkut.

Pikërisht për këtë arsye Khalid Sheikh Mohammed, inxhinier dhe një nga organizatorët kryesorë operacionalë të rrjetit të Osama bin Ladenit, i kushtoi vite përpjekjesh planit për ta goditur atë.

Përpjekja e parë ndodhi në shkurt 1993, kur një bombë e vendosur në një furgon shpërtheu në parkingun nëntokësor të World Trade Center. Sulmi shkaktoi gjashtë viktima. Një nga organizatorët kryesorë ishte Ramzi Yousef, nipi i Khalid Sheikh Mohammed.

Pas këtij atentati u zhvillua edhe një plan shumë më ambicioz, që parashikonte rrëmbimin e disa avionëve të pasagjerëve dhe përdorimin e tyre në sulme. Plani u zbulua dhe u pengua, por Khalid Sheikh Mohammed, i njohur si KSM, nuk hoqi dorë nga ideja.

Hap pas hapi, Al Qaeda arriti të krijonte grupin që do të kryente sulmet e 11 shtatorit 2001. Plani ishte përpunuar gjatë nga Mohammed dhe më pas iu paraqit bin Ladenit. Sipas disa rindërtimeve të ngjarjeve, jo të gjithë drejtuesit e organizatës ishin dakord. Saif al-Adel, një prej figurave të rëndësishme të Al Qaeda-s, thuhet se e kundërshtoi operacionin, pasi druhej nga përmasat e hakmarrjes amerikane.

Bin Laden, megjithatë, ishte i bindur se sulmi do të kishte sukses, ndonëse duket se kishte nënvlerësuar pasojat që do të sillte.

Në qendër të operacionit ishin katër terroristët që do të merrnin drejtimin e avionëve të rrëmbyer. Tre prej tyre kishin lidhje me të ashtuquajturën celulë të Hamburgut: Mohamed Atta, Marwan al-Shehhi dhe Ziad Jarrah. I katërti ishte Hani Hanjour, i cili kishte përvojë në fluturim dhe licencë piloti.

Ata hynë në Shtetet e Bashkuara dhe ndoqën kurse në shkolla të ndryshme fluturimi. Sipas hetimeve, u përgatitën për manovrat që do të nevojiteshin në fazën përfundimtare të sulmit, studiuan masat e sigurisë dhe kryen udhëtime provë.

Me ta u bashkuan edhe anëtarët e tjerë të grupit, të cilët kishin detyrën të ndihmonin në marrjen nën kontroll të avionëve. Në total, 19 terroristë morën pjesë në sulmet e 11 shtatorit. Një tjetër person, Zacarias Moussaoui, i konsideruar për një kohë si i mundshmi “rrëmbyesi i njëzetë”, ishte arrestuar përpara sulmeve dhe më vonë u dënua me burgim të përjetshëm.

Objektivat e operacionit ishin Kullat Binjake të World Trade Center, Pentagoni dhe një objektiv në Uashington. Për avionin e katërt, që u rrëzua në Pensilvani pasi pasagjerët u përpoqën të rimerrnin kontrollin, hetimet kanë konsideruar si objektiva të mundshëm Kapitolin ose Shtëpinë e Bardhë.

Kulla Veriore e World Trade Center u godit nga fluturimi American Airlines 11 në orën 08:46, mes kateve 93 dhe 99. Ajo u shemb në 10:28.

Kulla Jugore u godit nga fluturimi United Airlines 175 në orën 09:03, mes kateve 77 dhe 85. Ajo u shemb në 09:59, më pak se një orë pas goditjes.

Hetimet e mëvonshme dhanë një shpjegim teknik për shembjen e të dy ndërtesave. Goditjet e avionëve shkaktuan dëmtime të mëdha strukturore, ndërsa zjarret e fuqishme, të ushqyera fillimisht edhe nga karburanti i avionëve, dobësuan elementët strukturorë të kateve të goditura. Kur këto zona nuk mundën më të përballonin ngarkesën, nisi një shembje progresive, ku rënia e kateve të sipërme mbi ato poshtë tyre krijoi një efekt zinxhir që çoi në shkatërrimin e plotë të kullave.

Në vitet që pasuan, ky shpjegim u vu në dyshim nga një numër teorish konspirative: nga pretendimet se 11 shtatori ishte një “inside job”, deri te teoritë se kullat ishin mbushur paraprakisht me eksploziv. Por debatet reale dhe të dokumentuara janë përqendruar kryesisht diku tjetër: te sinjalet paralajmëruese që nuk u vlerësuan siç duhej, mundësitë e humbura për të zbuluar komplotin, problemet në shkëmbimin e informacionit mes FBI-së dhe CIA-s dhe gabimet e shërbimeve amerikane të inteligjencës.

Një nga pyetjet më të diskutuara mbetet se çfarë kishte parashikuar vetë bin Ladeni. A e dinte se goditja e avionëve do të sillte shembjen e plotë të Kullave Binjake? A e kishte parashikuar reagimin që do të shkaktonte në Shtetet e Bashkuara një masakër ku vetëm në World Trade Center humbën jetën më shumë se 2,750 njerëz?

Dëshmitë dhe deklaratat e mëvonshme sugjerojnë se bin Ladeni priste dëme të mëdha, por shkalla e saktë e shembjes mbetet çështje interpretimi. Ajo që është më e qartë është objektivi i tij strategjik: ta provokonte Amerikën në një reagim ushtarak dhe ta tërhiqte në një konflikt të gjatë, të kushtueshëm dhe rraskapitës.

Edhe më shumë se dy dekada më vonë, plagët e 11 shtatorit nuk janë mbyllur plotësisht. Autoritetet amerikane vazhdojnë ende punën për identifikimin e mbetjeve të viktimave të World Trade Center, duke përdorur teknologji gjithnjë e më të avancuara të analizës së ADN-së./CorrieredellaSera