Donald Trump po përpiqet të dalë nga “kurthi i Hormuzit”, në të cilin ka rënë prej javësh, edhe për shkak të shtysës së Benjamin Netanyahut. Presidenti amerikan njofton se sot do të ketë një tjetër raund bisedimesh të drejtpërdrejta mes delegacionit amerikan dhe atij iranian në Islamabad, në Pakistan. Iranianët reagojnë prerazi: ne nuk do të jemi aty. Do të shihet: situata ndryshon nga ora në orë.

Por ai që ka më shumë nxitim për të arritur një marrëveshje është pikërisht Trump. Pse? Strategjia e tij fillestare është shpërbërë dukshëm. Ai mendonte se mund ta zbuste teokracinë iraniane duke eliminuar Udhëheqësin Suprem Ali Khamenei; por përballet me një vend tërësisht të mobilizuar politikisht dhe ushtarakisht, gjithnjë e më shumë në duart e pasdaranëve, krahu më i ashpër i regjimit.

Para sulmit të SHBA-së dhe Izraelit, “kërcënimi iranian” lidhej në thelb me “çështjen bërthamore”. Tani, aventurizmi i Trumpit u ka dhënë ajatollahëve një levë të papritur: hapjen ose bllokimin e Hormuzit, për ta përdorur si një portë uji të një lumi të brendshëm, ndërkohë që në fakt është një nga kalimet ku kalon, në ujëra ndërkombëtare, 20% e furnizimit botëror me naftë.

Kjo seri gabimesh e vendos Trumpin në një pozitë objektivisht të pafavorshme në negociata. Tani ai kërkon një marrëveshje sa më shpejt, sepse është detyruar të pranojë se diktatura e Teheranit qëndron, ndërsa çdo ditë shtohen rreziqet për ekonominë globale.

Do të ishte logjike, pra, të pritej një strategji tjetër nga Shtëpia e Bardhë. Ditët e fundit, faqja Axios ka zbuluar se amerikanët do të ishin të gatshëm t’u kthenin iranianëve pasuri financiare të ngrira jashtë vendit me vlerë 20 miliardë dollarë. Në këmbim, ajatollahët duhet të heqin dorë përfundimisht nga pasurimi i uraniumit për ndërtimin e bombës atomike.

Megjithatë, Trump e ka mohuar këtë në rrjetet sociale: “Nuk do të ketë asnjë transferim parash”. Një tjetër zhvillim: sipas mediave amerikane, më 11 prill, të dyja palët kishin shqyrtuar në detaje mundësinë e një “moratoriumi bërthamor”. Zëvendëspresidenti JD Vance, i shoqëruar nga të dërguarit Steve Witkoff dhe Jared Kushner, i kishte kërkuar palës tjetër, kryetarit të parlamentit iranian Mohammad Bagher Ghalibaf, që të hiqte dorë për njëzet vjet nga pasurimi i uraniumit. Përgjigjja: mund të ndalemi maksimumi për pesë vjet.

Bisedimet do të ishin ndërprerë aty, por komuniteti diplomatik ndërkombëtar kishte kapur një sinjal pozitiv. Nga përplasja maksimale (ose gjithçka, ose asgjë) ishte kaluar në gatishmëri për të diskutuar afatet. Me fjalë të tjera: po lëvizim në të njëjtin terren, duhet të kuptojmë ku mund të takohemi.

Por Trump e ka rrëzuar publikisht edhe këtë përpjekje. Jo vetëm që ka thënë se ajatollahët nuk duhet të kenë më kurrë mundësi të arrijnë te bomba, por ka shtuar edhe se iranianët janë dakord. Nga Teherani erdhi fillimisht përgjigjja në thelb: askush nuk mund të na heqë të drejtën për akses në energjinë bërthamore. Më pas erdhi refuzimi për të rifilluar negociatat, derisa amerikanët të heqin bllokadën detare pranë Hormuzit.

Tani, kundërthënia e Trumpit duket e qartë: është e vështirë të arrihet shpejt një marrëveshje pa asnjë hap drejt kompromisit. Për më tepër, është parë tashmë se kërcënimet për të shkatërruar impiantet energjetike nuk i kanë lëkundur pasdaranët. Megjithatë, Trump vazhdon edhe me këto kërcënime.

Në kryeqytetet evropiane dhe në vendet e Gjirit ekziston frika se, në fund, presidenti amerikan mund të pranojë një “marrëveshje të dobët”, një zgjidhje të përgjithshme, pa e zgjidhur plotësisht çështjen bërthamore dhe duke e lënë ngushticën e Hormuzit në një situatë të pasigurt. Parashikime të zymta që ushqehen nga një bindje: Trump e nisi luftën pa u konsultuar me aleatët dhe po përgatitet ta mbyllë në të njëjtën mënyrë./ Corriere della Sera