Përpara kongresit të partisë CDU në Stuttgart, kancelari gjerman Friedrich Merz zgjodhi një kontekst të pazakontë, por domethënës, podkastin politik Machtwechsel, i ndjekur nga një audiencë e informuar, për të përcaktuar qartë pozicionin e Gjermanisë në raport me Evropën dhe Shtetet e Bashkuara.

Deklaratat e saj, veçanërisht mbi mbrojtjen dhe politikën strategjike, shënojnë një pikë kthese të rëndësishme: për herë të parë, një kancelar gjerman ka vënë publikisht në pikëpyetje qëndrueshmërinë e njërit prej programeve kryesore industriale të Evropës, dhe në të njëjtën kohë ka hapur derën për mundësi që deri pak vite më parë do të kishin qenë politikisht të papërmendura.

Merz tha, në thelb, se dëshiron ta ndërtojë Gjermaninë si një fuqi ushtarake evropiane më të pavarur dhe se dëshiron ta përdorë këtë pozicion për të rinegociuar kushtet me të gjithë partnerët, brenda dhe jashtë Evropës.

Projekti FCAS dhe çarja në boshtin franko-gjerman

Për herë të parë, një kancelar gjerman ka vënë publikisht në pikëpyetje qëndrueshmërinë e programit të përbashkët me vlerë qindra miliardë dollarë midis Berlinit, Parisit dhe Madridit për një avion luftarak të gjeneratës së gjashtë, FCAS (Sistemi i Ajrit të Luftimit të Ardhshëm).

Sipas Merz, projekti vuan nga një problem themelor që nuk zgjidhet lehtë: Franca dëshiron një avion të aftë për armë bërthamore që mund të operohet nga transportuesit e avionëve, karakteristika për të cilat Gjermania nuk ka nevojë.

Pasoja implicite është domethënëse: ajo hap mundësinë që Berlini të shikojë, në mënyra dhe në kohë që aktualisht janë të paparashikueshme, projektin konkurrues të udhëhequr nga Londra, Roma dhe Tokio.

Për sektorin e mbrojtjes të Evropës, ky do të ishte një ndryshim i madh në ekuilibër, sepse FCAS nuk është vetëm një program industrial, por një nga shtyllat simbolike të bashkëpunimit strategjik franko-gjerman.

Energjia bërthamore: jo armës gjermane, po një mjeti parandalues ​​evropian

Lidhur me çështjen më të ndjeshme, energjinë bërthamore, Merz përjashtoi mundësinë që Gjermania të kishte arsenalin e vet, një mundësi që nuk u materializua kurrë dhe do të ishte e vështirë për t'u pranuar nga aleatët e tij.

Por ai shtoi një fjali të re politikisht: “Traktati 2+4 (ai që sanksionoi ribashkimin e Gjermanisë) e ndalon qartë atë, por një ofertë si ajo e bërë nga Macron nuk mund të injorohet në këto kohë.”

Ky është një hap historik: Gjermania mbetet formalisht brenda kornizës së NATO-s dhe ndarjes së armëve bërthamore, por po fillon të diskutojë skenarë evropianë që deri vonë ishin tabu.

Një strategji koherente: Lidershipi gjerman në Evropë

Deklaratat e sotme nuk janë të izoluara. Ato janë pjesë e një strategjie më të gjerë që Merz ka zhvilluar prej muajsh dhe, mbi të gjitha, konfirmojnë ambiciet e Gjermanisë për lidership evropian.

Në Konferencën e Mynihut, pak ditë më parë, ai deklaroi dëshirën e tij për ta bërë Bundeswehr-in "ushtrinë më të fortë konvencionale në Evropë", duke e paraqitur Gjermaninë si vendin kryesor të rendit të ri evropian, por "në partneritet me aleatët e saj".

Kontradiktat dhe sinjalet politike

Vënia në pikëpyetje e programit FCAS është një shenjë shqetësuese për partneritetin franko-gjerman, një gur themeli i Bashkimit Evropian.

Merz po ngre çështje që kanë qenë të njohura për gati nëntë vjet: prandaj koha është politikisht e rëndësishme. Një divergjencë strukturore po përdoret tani për të rihapur kushtet e bashkëpunimit dypalësh.

Ekzistojnë gjithashtu qëndrime në dukje kontradiktore: në samitin e liderëve evropianë në Biesen, Merz kishte hedhur poshtë euroobligacionet e propozuara nga Franca për të financuar mbrojtjen e përbashkët, por sot ka një hapje drejt një ombrelle të përbashkët bërthamore franceze. Është një qëndrim që ka kuptim - të duash mbrojtje pa paguar faturën - por që francezët nuk kanë gjasa ta pranojnë.

Edhe duke përjashtuar një arsenal autonom gjerman, ky është një risi historike që mund të ripërcaktojë ekuilibrin e fuqisë brenda NATO-s në Evropë./RaiNews