Lëvizjet e fundit të amerikanëve po trazojnë përgatitjet për samitin e NATO-s mes krerëve të shteteve dhe qeverive, i planifikuar në Ankara, Turqi, më 7 dhe 8 korrik.

Sekretari i Aleancës Atlantike, Mark Rutte, po punon mbi të gjitha për të përthithur ndikimin e një emaili të përgatitur nga zëvendëssekretari amerikan i Mbrojtjes, Elbridge Colby, ku hipotetizohet përjashtimi i Spanjës, e akuzuar se ka sabotuar luftën e amerikanëve kundër Iranit. Nga pikëpamja juridike, problemi nuk ekziston.

Siç kujton Alessandro Minuto Rizzo, i cili ka mbajtur këtë post nga viti 2001 deri në 2007: “Traktati nuk e parashikon këtë mundësi; asnjë vend anëtar nuk mund të përjashtohet nga një Aleancë e konceptuar mbi bazë vullnetare”.

Pra, në çfarë mënyre mund ta ndëshkojnë Shtetet e Bashkuara qeverinë e drejtuar nga socialisti Pedro Sanchez? Sërish Minuto Rizzo: “E vetmja gjë konkrete që Pentagoni mund të bëjë është të mos përdorë më, ose madje të mbyllë, bazat spanjolle. Por kjo do të ishte një autogol i madh. Shtetet e Bashkuara kanë nevojë për to, sepse janë infrastruktura të nivelit të parë. Veçanërisht baza detare e Rota-s (jo larg Kadizit)”.

Konflikti në Lindjen e Mesme, i nxitur nga Donald Trump dhe Benjamin Netanyahu, ka prodhuar një përzierje ankthi dhe nervozizmi mes partnerëve evropianë. Që në fillim, Rutte është përpjekur ta mbështesë Trumpin. Më 4 prill, në mbledhjen e Këshillit të Atlantikut të Veriut, organi politik i Aleancës, sekretari i përgjithshëm ka përdorur afërsisht këto fjalë: programi bërthamor dhe kapaciteti raketor i Iranit kanë qenë prej kohësh shqetësime të mëdha për NATO-n; prandaj është gabim të thuhet se sulmi kundër Teheranit nuk është lufta jonë.

Por pikërisht kjo është mendimi i shumicës dërrmuese të aleatëve. Sigurisht, Pedro Sanchez ka qenë më i qarti dhe më i menjëhershmi.

Por edhe kryeministri britanik Keir Starmer, presidenti francez Emmanuel Macron, kancelari gjerman Friedrich Merz, presidenti turk Recep Tayyip Erdogan dhe së fundmi Giorgia Meloni mbështesin pikërisht atë që Rutte e konsideron “gabim”: askush nuk dëshiron të përfshihet në luftën e SHBA-së dhe Izraelit.

Tensioni mes dy brigjeve të Atlantikut rrezikon kështu të dobësojë edhe pozicionin e sekretarit të përgjithshëm. Rutte po studion një strategji për të shmangur dështimin e bujshëm të samitit të Ankarasë, i cili në mënyrë të pashmangshme do të vinte në pikëpyetje edhe rolin e tij.

Në fakt, 31 nga 32 vendet anëtare do të donin të shmangnin një krizë historike të Aleancës. Por natyrisht duhet kuptuar se cilat janë qëllimet e vërteta të Donald Trump, të cilat për momentin mbeten të paqarta për të gjithë, përfshirë edhe liderët e vendeve kryesore.

Ndërkohë, komuniteti diplomatik në Bruksel po përgatit axhendën për samitin e korrikut, edhe mbi bazën e udhëzimeve të gjeneralit amerikan Alexus Grynkevich. Në të njëjtën mbledhje të 4 prillit, Grynkevich kishte nxitur aleatët të mos e zbusin mbështetjen për Ukrainën dhe, njëkohësisht, të përshpejtojnë procesin e integrimit mes industrive të ndryshme ushtarake evropiane.

Ideja e Rutte-s, e ndarë gjerësisht nga shumica e shteteve, është të orientojë samitin e ardhshëm drejt çështjeve më teknike, si bashkëpunimi industrial, prodhimi i më shumë armatimeve, në kuadër të rritjes së shpenzimeve ushtarake, e justifikuar nga një skenar gjeopolitik me alarm maksimal.

Sekretari i përgjithshëm dëshiron gjithashtu të shkurtojë sa më shumë kohën e diskutimit, duke lënë në sfond konfliktin iranian dhe duke e mbyllur samitin me një komunikatë të shkurtër. Diçka e ngjashme me atë që ndodhi vitin e kaluar në samitin e Hagës, në Holandë.

Megjithatë, Recep Tayyip Erdogan, si vend pritës, mendon ndryshe. Turqit imagjinojnë një samit-spektakël, me përmbajtje të lartë politike. Presidenti turk është i bindur se ka mjetet për ta joshur Donald Trump dhe për të shmangur incidente diplomatike. Por kjo duket një bast i rrezikshëm edhe për të./CorrieredellaSera