Ekspertët po paralajmërojnë se konsumatorët do të shohin rritje të çmimeve për një sërë produktesh plastike të konsumit për shkak të luftës në Iran, raporton CNN.

Produktet plastike prodhohen pjesërisht nga nafta, çmimi i së cilës është rritur me më shumë se 40% që nga fillimi i luftës në fund të shkurtit. Si rezultat, produktet njëpërdorimëshe, pijet e ambalazhuara dhe qeset e plehrave mund të jenë ndër të parat që do të shtrenjtohen në javët e ardhshme, tha Patrick Penfield, profesor i praktikës së zinxhirit të furnizimit në Universitetin Syracuse.

Por plastika përdoret në të gjithë zinxhirët e furnizimit, nga paketimi te prodhimi, gjë që e bën të vështirë të përcaktohet saktësisht se nga vijnë kostot në çmimin përfundimtar të një produkti.

“Është një nga ato situata kur tund kokën në dyqan. Nuk e di nëse është më e shtrenjtë për shkak të inflacionit të përgjithshëm apo rritjes së qirave, por në fund po paguan për këtë,” tha për CNN Joseph Foudy, profesor i ekonomisë në NYU Stern School of Business.

Kostot më të larta të paketimit mund të rrisin çmimet e ushqimeve brenda dy deri në katër muajsh, ndërsa kompanitë shfrytëzojnë inventarin ekzistues, tha Penfield. Në industri si prodhimi i automjeteve ku plastika është vetëm një nga shumë përbërës dhe çmimet shpesh janë të fiksuara me kontrata, mund të duhen më pak se një vit që kostot më të larta të reflektohen plotësisht.

Pse po rriten çmimet e plastikës

Pas këtyre rritjeve qëndron rritja e çmimeve të naftës dhe gazit natyror, të cilat janë rritur pjesërisht për shkak të kërcënimit iranian ndaj transportit në Ngushticën e Hormuzit. Kjo rrugë ujore luan një rol kritik në zinxhirët globalë të furnizimit me energji dhe produkte petrokimike.

Ngushtica është një korridor për rreth një të pestën e furnizimit global me naftë dhe gaz natyror të lëngshëm.

Që nga fillimi i luftës, çmimi i naftës bruto është rritur nga 67 dollarë për fuçi në mbi 98 dollarë në kulmin e tij më 20 mars, ndërsa çmimet referente të gazit natyror në Azi dhe Evropë janë rritur me më shumë se 60% gjatë së njëjtës periudhë.

Mbi 99% e plastikës globale prodhohet nga lëndë djegëse fosile, sipas Qendrës për Ligjin Mjedisor Ndërkombëtar.

Kjo do të thotë se çmimet më të larta të energjisë rrisin jo vetëm kostot e prodhimit, por edhe çmimin e vetë materialeve. Këto përfshijnë polietilenin (PE) dhe polipropilenin, dy nga plastikat më të përdorura në botë.

Lindja e Mesme është një furnizues i madh i lëndëve të para plastike. Rajoni përbën rreth një të katërtën e eksporteve globale të polietilenit dhe polipropilenit, sipas të dhënave të S&P Global Energy.

Pak alternativa

Plastika është e përfshirë në industri të ndryshme, nga paketimi dhe ndërtimi te prodhimi i automjeteve dhe kujdesi shëndetësor. Kalimi në alternativa si letra apo qelqi shpesh është i kushtueshëm dhe kërkon kohë, pasi kërkon ndryshime në të gjithë proceset e prodhimit.

Në plan afatshkurtër, “nuk ka shumë zëvendësues për plastikën,” tha Foudy.

Kompanitë e paketimit kanë më shumë gjasa të përshtatin dizajnet ekzistuese, duke përdorur plastikë më të hollë ose më të lirë, shtoi Penfield.

Produktet që janë kryesisht prej plastike, si qeset e plehrave, ka të ngjarë të shohin rritje më të mëdha çmimesh krahasuar me produkte më komplekse si makinat, ku plastika është vetëm një komponent.

Por nëse çmimet e larta të naftës vazhdojnë edhe për tre ose katër muaj, konsumatorët mund të presin të paguajnë çmime më të larta për një ose dy vitet e ardhshme, shtoi Foudy.