Ndonëse krahasuar me periudhën 2007-2017, ka ardhur në ulje, kërkesa për arrest me burg nga ana e prokurorëve mbeten në nivele të larta. Në 5 vitet e fundit në Shqipëri, ajo përbën 49 përqind, të kërkesave për masë sigurie nga ana e organit të akuzës.

Nëse do t’i shtonim dhe arrestin në shtëpi, shifra do të kapte nivelin e 59 përqind të kërkesave. Raporti vjetor i Prokurorisë së Përgjithshme për 2025-ën tregon se thuajse të njëjtën qasje kanë pasur edhe gjyqtarët, ku arresti me burg (përfshirë dhe arrestin në shtëpi) është pranuar në 51 përqind të vendimeve.

Analiza e Prokurorisë së Përgjithshme për vitin e kaluar, ofron disa të dhëna edhe më të detajuara të situatës problematike me paraburgimet, veçanërisht krahasuar me standardet europiane. Në Shqipëri, koeficienti i të paraburgosurve, rezulton të jetë rreth 110 për 100,000 banorë, ndërkohë që mesatarja evropiane është 41 të paraburgosur për 100 mijë banorë.

Raporti pranon se nga perspektiva krahasuese evropiane, Shqipëria paraqet një nga nivelet më të larta të paraburgimit, me rreth 58 % të popullsisë së burgjeve me persona për të cilët nuk ende një vendim gjykate. Një tregues që tejkalon ndjeshëm mesataren evropiane prej 21,7 % të numrit të të paraburgosurve në tërësinë e popullsisë së burgut.

Edhe duke analizuar mënyrën se si përfundojnë procedimet për të pandehurit me masë sigurimi “arrest në burg”, rezulton se në shkallë vendi për periudhën 2021–2025 është pushuar akuza ose çështja për rreth 1,2 %, që tregon se arresti në burg lidhet në mënyrë mbizotëruese me çështje që vijojnë deri në gjykim, edhe pse për ata nuk ka vendim fajësie.

Në raportin e saj Prokuroria e përgjithshme thotë se: “Pavarësisht përmirësimeve të kuadrit normativ dhe orientimeve institucionale, përdorimi i arrestit në burg, mbetet i ndikuar nga një qasje tradicionale drejt masave ekstreme dhe i mbështetur nga gjykata”

Raporti pranon se pavarësisht se Kodi i Procedurës penale lë hapësira diskrecioni në vlerësimin e caktimit të arrestit me burg, zbatimi i tyre “nuk ka siguruar standardet e kërkuara për mbrojtjen e të drejtave të njeriut”, vë në dukje dokumenti. Prokuroria sugjeron ndërhyrje ligjore

“Mund të vlerësohet përcaktimi ligjor i një raporti proporcional midis kufijve të dënimit bazuar në veprën penale për të cilën akuzohet personi dhe masave të sigurimit që mund të caktohen për to. P.sh., arresti në burg të lejohet vetëm për vepra mbi një nivel minimal dënueshmërie apo minimalisht të përjashtohet për kundërvajtjet”, thuhet në raportin e Prokurorisë së Përgjithshme.

Një tjetër sugjerim lidhet me rregullimin ligjor për mbikëqyrjen elektronike si formë ekzekutimi e masave të sigurimit me arrest, sidomos në rastet ku synohet kontrolli i afërsisë, në vepra që lidhen me personin dhe familjen, thekson raportin.

Pikërisht kjo situatë e krijuar me arrestet me burg, detyroi Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë të ndërhynin duke rishikuar praktikën, e duke orientuar në këtë mënyrë, prokurorët dhe gjyqtarët drejt masave alternative.