Një gjykatës amerikan në New Mexico urdhëroi të enjten kompaninë Meta të paguajë edhe 567 milionë dollarë (421 milionë paund) për dështimin e saj në paralajmërimin e publikut lidhur me rreziqet që platformat e saj paraqesin për fëmijët, duke shënuar vendimin më të madh të dhënë ndonjëherë kundër kompanisë për çështje që lidhen me sigurinë e fëmijëve.

Gjykatësi Bryan Biedscheid tha se gjiganti i mediave sociale përbën një “shqetësim publik”, të ngjashëm me ndotjen e ajrit, dhe se duhet t’i investojë këto mjete në një fond që synon të zvogëlojë dëmet në të ardhmen.

Ky vendim i shtohet gjobës prej 375 milionë dollarësh që Meta ishte urdhëruar të paguante më parë në të njëjtin rast, duke e çuar shumën totale në 942 milionë dollarë.

Gjykatësi Biedscheid e krahasoi Metën me një fabrikë, ku reklamat dhe përmbajtja përbëjnë produktin e saj, ndërsa “dëmi psikologjik dhe shfrytëzimi seksual i fëmijëve përfaqësojnë ndotjen që duhet zbutur”.

Një zëdhënës i Meta-s, e cila zotëron dhe operon Instagram, Facebook, WhatsApp dhe Threads, deklaroi të enjten: “Ne nuk pajtohemi me vendimin dhe do ta apelojmë atë.”

“Ne punojmë vazhdimisht për t’i mbajtur njerëzit të sigurt në platformat tona dhe kemi qenë transparentë lidhur me sfidat e identifikimit dhe largimit të aktorëve keqdashës dhe përmbajtjes së dëmshme. Ne mbetemi të bindur në efektivitetin e masave tona për mbrojtjen e adoleshentëve në internet dhe do të vazhdojmë të mbrohemi ndaj pretendimeve që, sipas nesh, keqinterpretojnë faktet.”

Lidhur me vendimin e mëparshëm prej 375 milionë dollarësh në këtë rast, Meta kishte deklaruar se kishte ndërmend ta apelonte atë, duke dhënë një shpjegim të ngjashëm. Ishte hera e parë që një shtet kishte paditur me sukses Metën për çështje që lidhen me sigurinë e fëmijëve.

Meta aktualisht përballet me mijëra padi në SHBA për çështje të ngjashme. Përveç vendimeve në New Mexico, kompania, në fillim të këtij viti, humbi edhe një çështje në Los Angeles me pretendime të ngjashme.

Rasti i New Mexico-s buron nga një padi e vitit 2023, e ngritur nga avokatët e shtetit, të cilët argumentojnë se Meta duhet të mbahet përgjegjëse për mënyrën se si platformat e saj i kanë rrezikuar fëmijët dhe i kanë ekspozuar ndaj materialeve me përmbajtje seksuale eksplicite dhe kontakteve me grabitqarë seksualë.

Në fazën e parë të gjykimit u konstatua se Meta kishte shkelur në mënyrë të përsëritur Aktin për Praktikat e Padrejta të New Mexico-s, pasi algoritmet e saj të rekomandimit i orientonin në thelb përdoruesit e rinj drejt përmbajtjeve dhe kontakteve të dëmshme.

Algoritmet e rekomandimit janë mekanizmat që Meta përdor për të përzgjedhur dhe shfaqur automatikisht përmbajtjen që një përdorues sheh në platformat e saj.

Duke vendosur për fazën e dytë të gjykimit, gjykatësi Biedscheid arriti në përfundimin se dëmet e shkaktuara nga Meta kanë arritur nivelin e një “shqetësimi publik”, pra të një çështjeje të shëndetit dhe sigurisë publike që është përhapur aq gjerësisht sa ndikon negativisht te publiku në tërësi.

Përveçse përbën gjobën më të madhe që Meta ka marrë ndonjëherë për çështje që lidhen me sigurinë e fëmijëve, ky vendim duket se është edhe rasti i parë kur një kompani e mediave sociale konsiderohet si shqetësim publik.

“Ashtu si ndotja e dëmshme e prodhuar nga një fabrikë mund të cenojë të drejtën e publikut për ajër të pastër, edhe efektet e dëmshme të platformave të Meta-s ndaj fëmijëve nuk mbeten të kufizuara vetëm në platformat e saj, por shtrihen në internet në tërësi dhe, ç’është edhe më shqetësuese, në jetën reale, duke krijuar një barrë të përbashkët shoqërore dhe dëme për fëmijët e prekur, familjet dhe shkollat e tyre, si edhe për spitalet dhe organet e zbatimit të ligjit”, shkroi gjykatësi.

Fondi që Meta është urdhëruar të krijojë do të përdoret për të financuar përpjekjet për të zbutur “ndikimet e gjera të dëmit”, tha gjykatësi Biedscheid.

Pjesa më e madhe e shumës, që arrin në 420 milionë dollarë, do të përdoret për trajtimin e dëmeve që platformat e Meta-s kanë shkaktuar tashmë, përmes financimit të programeve dhe profesionistëve të fushës klinike ose të shëndetit mendor, sipas urdhrit të gjykatës.

Një pjesë tjetër e fondeve do të përdoret për trajnime në fushën e ndërgjegjësimit dhe parandalimit, përfshirë trajnimin e mësuesve dhe profesionistëve të shëndetësisë për trajtimin e dëmeve që mediat sociale u shkaktojnë fëmijëve.

Gjykatësi urdhëroi gjithashtu Metën të ndërmarrë masa të tjera, përfshirë sigurimin që asnjë llogari e një përdoruesi nën moshën 18 vjeç të mos u rekomandohet të rriturve, që asnjë i rritur të mos mund t’i dërgojë mesazhe një të mituri, ndalimin e dërgimit ose marrjes së materialeve me lakuriqësi nga përdoruesit e mitur, si dhe miratimin e një “politike me një shkelje”, për përdoruesit e rritur që përfshihen në shfrytëzim seksual të fëmijëve.

Përveç kësaj, Meta u urdhërua të:

  • eliminojë numrin e “pëlqimeve” për përdoruesit nën 18 vjeç;
  • ndalojë njoftimet (“push notifications”) për këta përdorues çdo ditë nga ora 22:00 deri në 07:00, si dhe gjatë vitit shkollor, nga ora 08:00 deri në 15:00, me përjashtim të fundjavave;
  • zbatojë një kufi të detyrueshëm përdorimi prej 90 orësh në muaj për përdoruesit nën 18 vjeç në Instagram dhe Facebook, ose rreth tre orë në ditë.

Javën e ardhshme, në Kaliforni do të nisë një tjetër gjyq i madh kundër Meta-s. Gati tre duzina prokurorësh të përgjithshëm të shteteve amerikane po e padisin kompaninë për shkelje të ligjeve që mbrojnë privatësinë e fëmijëve.