Besimi i europianëve te Shtetet e Bashkuara si garantuesi kryesor i sigurisë së kontinentit ka rënë në nivelin më të ulët të viteve të fundit. Një sondazh i publikuar nga Këshilli Europian për Marrëdhëniet me Jashtë (ECFR) tregon se vetëm 11% e qytetarëve në 15 vende europiane e konsiderojnë sot SHBA-në një aleate që ndan të njëjtat interesa dhe vlera me Europën.

Rezultati vjen vetëm pak javë përpara samiteve të rëndësishme të G7 dhe NATO-s dhe pasqyron një ndryshim të dukshëm në perceptimin e europianëve për marrëdhënien transatlantike.

Sipas raportit, gjashtë muaj më parë 16% e të anketuarve e konsideronin SHBA-në aleate, ndërsa në nëntor të vitit 2024 kjo shifër ishte 22%. Rënia e vazhdueshme e këtij treguesi po interpretohet si një sinjal i qartë i rritjes së mosbesimit ndaj Uashingtonit.

Autorët e studimit flasin për një “mosbesim të thellë europian ndaj SHBA-së”, ndërsa shumica e qytetarëve në të gjitha vendet e përfshira në sondazh shprehen skeptikë se Amerika do të ndërhynte për t’i mbrojtur në rast të një sulmi.

Megjithatë, ndërsa besimi ndaj SHBA-së ka rënë, europianët duket se kanë më shumë besim te njëri-tjetri. Në shumicën e vendeve të anketuara, qytetarët besojnë se vende të tjera europiane do të ofronin ndihmë në rast krize ose kërcënimi ndaj sigurisë.

Sondazhi u zhvillua gjatë muajit maj në Austri, Bullgari, Danimarkë, Estoni, Francë, Gjermani, Hungari, Itali, Holandë, Poloni, Portugali, Spanjë, Suedi, Zvicër dhe Britani të Madhe.

Sipas studimit, perceptimi dominues për SHBA-në nuk është më ai i një aleati strategjik, por i një “partneri të nevojshëm”. Ndërkohë, 13% e të anketuarve e konsiderojnë Amerikën një rivale, ndërsa 12% e shohin si kundërshtare të drejtpërdrejtë.

Raporti lidh këtë ndryshim qëndrimi me politikat e administratës së Donald Trump. Kërcënimet për të reduktuar praninë ushtarake amerikane në Europë, deklaratat për të ardhmen e NATO-s, si dhe tensionet e krijuara nga politika e jashtme amerikane kanë shtyrë gjithnjë e më shumë europianët të mendojnë për një mbrojtje më të pavarur.

“Ka një mbështetje të qartë për uljen e varësisë nga Uashingtoni”, thotë Jana Kobzová, një nga autorët e raportit. Sipas saj, qytetarët europianë po tregojnë gatishmëri më të madhe për të rritur shpenzimet për mbrojtjen dhe kanë besim se vendet fqinje europiane do të ishin pranë tyre në rast krize.

Të dhënat tregojnë gjithashtu një rritje të mbështetjes për investime më të mëdha në sektorin e mbrojtjes. Mesatarisht, europianët janë 4% më të prirur se një vit më parë për të mbështetur rritjen e buxheteve kombëtare të mbrojtjes.

Po ashtu, 47% e të anketuarve mbështesin idenë që vendet e Bashkimit Europian të marrin hua së bashku për të financuar forcimin e mbrojtjes europiane. Mbështetja më e lartë për këtë ide është regjistruar në Portugali, Danimarkë, Holandë dhe Spanjë.

Sipas autorëve të raportit, rezultatet tregojnë se Europa po hyn në një fazë të re, ku siguria e kontinentit shihet gjithnjë e më pak si përgjegjësi e SHBA-së dhe gjithnjë e më shumë si një detyrë që europianët duhet ta marrin vetë përsipër.