A duhet që Bashkimi Evropian ta pranojë Ukrainën sa më shpejt të jetë e mundur? Kjo është një pyetje që deri tani ka mbetur në hije krahas çështjeve të tjera: ecuria e luftës dhe mbështetja e luhatshme amerikane për ushtrinë e Volodymyr Zelenskyt.

Megjithatë, prej disa javësh tema po bëhet gjithnjë e më qendrore dhe më përçarëse. Një diplomat baltik, duke folur jozyrtarisht, e përmbledh kështu situatën: “Deri tani, shumë vende janë fshehur pas hijes së kryeministrit hungarez Orbán, kundërshtari më i vendosur i pranimit të Ukrainës në BE. Tani do të detyrohen të dalin hapur.”

Dje, të enjten më 29 maj, pati një provë të parë gjatë diskutimit joformal (i ashtuquajturi Gymnich) në Limasol të Qipros. Letonia, Estonia, Lituania, Rumania dhe Finlanda po udhëheqin kampin që kërkon të përshpejtohet procesi. Italia, Spanja dhe Portugalia janë ndër vendet më të kujdesshme.

Zelensky kërkon që procesi të ecë shpejt: Ukraina në BE deri në vitin 2027. Sipas informacioneve jozyrtare, lideri i Kievit, për të kapërcyer rezistencën e skeptikëve, ka bërë të ditur se është i gatshëm të heqë dorë për disa vite nga fondet e BE-së, veçanërisht ato për bujqësinë dhe kohezionin territorial, që do t’i takonin vendit të tij.

Më 21 maj, kancelari gjerman Friedrich Merz kishte propozuar një formulë tjetër: ta “asociojë” Ukrainën me Bashkimin Evropian, duke i garantuar “një pjesë” të burimeve financiare dhe, mbi të gjitha, mbështetjen ushtarake të parashikuar nga Traktati i Lisbonës, sipas modelit të nenit 5 të Kartës së NATO-s: të gjithë anëtarët i vijnë në ndihmë një partneri që sulmohet. Megjithatë, skema e Merz nuk u jep ukrainasve prerogativën politike më të rëndësishme: të drejtën e votës në Këshillin e Ministrave.

Dje, ministri i Jashtëm italian Antonio Tajani deklaroi: “Po studiohet në nivel evropian se cila është formula më e mirë. Ne jemi në favor të hapjes së negociatave për sektorët e ndryshëm të anëtarësimit të Ukrainës. Do t’i ndihmojmë, por përpara vjen Ballkani.” Tajani iu referua procedurës që tashmë është në zhvillim për Shqipërinë, Bosnjë-Hercegovinën, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi dhe Serbinë.

Institucionet e Brukselit po ushtrojnë presion që për Ukrainën të merret një vendim në Këshillin e ardhshëm të Punëve të Jashtme, i planifikuar për më 16 qershor. Por nuk do të jetë e lehtë të gjendet një kompromis, sepse kërkesat teknike dhe juridike ndërthuren me urgjencën e krijuar nga lufta.

Ministri i Jashtëm i Lituanisë, Kestutis Budrys, tha për Corriere: “Nuk mund të diskutojmë për anëtarësimin e Ukrainës në BE duke harruar luftën. Ukrainasit e kanë përfshirë këtë çështje në propozimin e tyre për paqe. Nuk na pëlqen më? Atëherë le ta diskutojmë: çfarë propozimesh mund t’i ofrojmë negociatave? Çfarë objektivash duam të arrijmë? Cilat janë rreziqet nëse bisedimet dështojnë?”

Homologu i tij estonez, Margus Tsahkna, tha se është dakord: “Duhet të bëjmë një hap cilësor përpara, të vendosim në tryezë një propozim të plotë tonin për Ukrainën dhe luftën me Rusinë.”

Problemi kryesor është ky: blloku baltik, i mbështetur nga disa shtete nordike dhe i vëzhguar me interes nga Rumania dhe Hungaria e re “e de-orbanizuar”, kërkon që përparësi t’i jepet konfliktit dhe jo pasojave ekonomike të zgjerimit me Kievin.

Kampi perëndimor dhe jugor, ku bën pjesë edhe Italia, druhet se një zgjerim tepër i shpejtë mund të shkaktojë tensione politike dhe sociale mes 28 vendeve anëtare.

Situatën e ndërlikon edhe qëndrimi i amerikanëve. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, gjatë takimit ministror të NATO-s që u mbajt më 22 maj në Helsingborg të Suedisë, paralajmëroi partnerët evropianë se SHBA i konsideron të shteruara përpjekjet diplomatike me Rusinë. Me fjalë të tjera: negocioni ju me Putinin.

Përfaqësuesja e Lartë e BE-së për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë vazhdon të përsërisë se “ne evropianët nuk do të jemi kurrë thjesht ndërmjetës, sepse jemi në anën e ukrainasve”.

“Nëse është kështu”, kundërpërgjigjen vendet baltike, “nuk mund të jemi pikërisht ne ata që dobësojmë pozicionin e Kievit, duke vonuar ose penguar hapjen e derës sonë.”/CorrieredellaSera