Një përplasje me armë zjarri, e rëndë. Probleme me dy avionë shpëtimi, që më pas u hodhën në erë për të mos rënë në duart e armikut. Dhe në fund shpëtimi, jashtë kufijve të Iranit.

Dalin në pah detajet e para të misionit që i lejoi Shtetet e Bashkuara të shpëtonin pilotin e Forcave Ajrore, avioni i të cilit F-15E Strike Eagle ishte rrëzuar dy ditë më parë në Iran. Piloti – ka thënë presidenti amerikan Donald Trump – është “i plagosur, por do t’ia dalë”.

Në operacion u angazhuan forcat e Operacioneve Speciale të SHBA-së: qindra ushtarë, dhjetëra avionë luftarakë dhe helikopterë, si dhe mjete të inteligjencës, në një garë kundër kohës për të shmangur që piloti të binte rob. Operacioni i shpëtimit zgjati mbi dy ditë, në një kërkim kompleks që përfshiu dhjetëra mjete ajrore, dronë dhe satelitë, ndërsa nga toka ushtarë dhe civilë iranianë kontrollonin zonën pëllëmbë për pëllëmbë për të kapur amerikanin, i cili ishte i armatosur vetëm me pistoletën e shërbimit. Duket se në fazat përfundimtare të shpëtimit ka pasur shkëmbime zjarri.

Gjetja e pilotit të rrëzuar, i cili ishte fshehur dhe kishte në dispozicion vetëm një pistoletë për mbrojtje, ishte prioriteti kryesor për forcat e armatosura amerikane në 48 orët e fundit: u zhvillua një operacion me qindra ushtarë të forcave speciale, dhjetëra avionë luftarakë dhe helikopterë, si dhe kapacitete operative në fushat kibernetike, hapësinore dhe të inteligjencës, raporton The New York Times duke cituar një oficer të lartë ushtarak të Pentagonit. Avionët sulmues hodhën bomba dhe hapën zjarr kundër kolonave iraniane për t’i mbajtur larg zonës ku fshihej piloti. Ndërsa forcat amerikane po afroheshin drejt tij, shpërtheu një përplasje me armë zjarri, sipas dy ish-zyrtarëve të lartë ushtarakë të afërt me çështjen.

Piloti, i pajisur me një radio sinjalizuese dhe një pajisje komunikimi të mbrojtur, arriti të koordinohej me forcat e shpëtimit. Pasi u mor në siguri, sipas burimeve të cituara nga The New York Times, dy avionë transporti që do të duhej të evakuonin komandot dhe pilotët mbetën të bllokuar në tokë për arsye ende të paqarta: në atë moment, forcat amerikane vendosën të dërgonin tre avionë të tjerë për të marrë të gjithë ushtarakët e mbetur dhe të hidhnin në erë dy avionët e dëmtuar, për të mos i lënë në duart e armikut.

Gjatë operacionit të shpëtimit, Irani goditi edhe një helikopter amerikan UH-60 Black Hawk, duke plagosur disa anëtarë të ekuipazhit, por mjeti arriti të vazhdonte fluturimin. Që të premten, një helikopter amerikan ishte dëmtuar nga zjarri nga toka, por kishte arritur të kthehej në bazat amerikane në Irak.

Duket e konfirmuar se janë përdorur qindra pjesëtarë të forcave speciale amerikane dhe nuk raportohen viktima. Oficerët e përfshirë e përshkruajnë si një nga “operacionet më komplekse të këtij lloji”. Ndërsa Donald Trump ka lavdëruar ushtarakët që “kanë realizuar një nga operacionet më të guximshme të kërkim-shpëtimit në histori”. Piloti i plagosur u dërgua në Kuwait për trajtimet e para.

U desh më shumë se një ditë për të lokalizuar dhe shpëtuar oficerin e sistemeve të armëve. Një zyrtar i lartë i administratës i tha Axios se, përpara se të lokalizohej piloti i dytë, CIA nisi një fushatë dezinformimi duke përhapur në Iran lajmin se forcat amerikane e kishin gjetur tashmë dhe po tentonin ta nxirrnin nga territori me rrugë tokësore. Një “mashtrim ushtarak” që arriti të ngatërrojë autoritetet iraniane gjatë operacioneve të kërkim-shpëtimit.

Ndërkohë, CIA përdori “kapacitete unike” për ta gjetur. “Ishte si të kërkoje një gjilpërë në kashtë, por në këtë rast bëhej fjalë për një amerikan të guximshëm të fshehur në një çarje mali, i padukshëm pa kapacitetet e CIA-s”, tha zyrtari. Agjencia ndau pozicionin e tij të saktë me Pentagonin, forcat e armatosura dhe Shtëpinë e Bardhë, dhe Donald Trump urdhëroi menjëherë misionin e shpëtimit. Piloti, sipas një koloneli, “ka pësuar lëndime, por do të shërohet plotësisht”.

Një burim izraelit i tha Iran International se dy njësi komando izraelite, Shaldag dhe Sayeret Matkal, morën pjesë në operacionin e shpëtimit të pilotit amerikan.

Piloti u nxor nga një aeroport i braktisur në Isfahan, pas 36 orësh në Iran. Kjo do të thotë se komandot depërtuan të paktën 400 kilometra brenda territorit iranian. Provinca, e vendosur në pllajën qendrore, ndodhet mesatarisht 400–600 kilometra nga kufijtë më të afërt detarë dhe tokësorë. Kjo tregon një dobësi në mbrojtjen dhe inteligjencën iraniane. Por edhe për SHBA-të bilanci i operacionit është i rëndë: sipas burimeve mediatike, që nga e premtja janë humbur një F-15E Strike Eagle, dy C-130 Hercules, dy helikopterë UH-60 Black Hawk, një MH-6 Little Bird, dy dronë MQ-9 Reaper dhe një A-10 Thunderbolt II që Irani pretendon se e ka rrëzuar ditën e parë.

Nga ana tjetër, Pasdaran vazhdojnë të mohojnë se piloti është shpëtuar dhe pretendojnë se kanë rrëzuar dy helikopterë dhe një avion amerikan gjatë operacionit: “Shtetet e Bashkuara kanë pësuar edhe një herë një humbje poshtëruese”, kanë deklaruar.

Sipas The New York Times, ekziston edhe mundësia që piloti të ketë marrë njëfarë ndihme nga popullsia lokale, pasi F-15E Strike Eagle ishte rrëzuar në një zonë të Iranit ku opozita ndaj regjimit është veçanërisht e fortë./ Corriere della Sera