"Një hap historik" drejt paqes në Gaza: kështu e përshkruan Shtëpia e Bardhë njoftimin se Hamasi ka pranuar çarmatimin dhe dorëzimin e armëve, një proces që do të zhvillohet paralelisht me tërheqjen graduale të Izraelit nga Rripi i Gazës. Lëvizja islamiste fundamentaliste pritet t’ia dorëzojë të gjithë arsenalin e saj një komiteti teknik palestinez, të krijuar nga Bordi i Paqes, organizatë e themeluar nga Donald Trump në janarin e kaluar me mbështetjen e dhjetëra vendeve.

Megjithatë, zbatimi dhe afatet e këtij plani mbeten të pasigurta, për shkak të pengesave të shumta të mundshme si nga pala izraelite, ashtu edhe nga ajo palestineze. Sidoqoftë, bëhet fjalë për një kthesë teorike në negociata, për të cilën, sipas negociatorëve, janë dashur "muaj të tërë diskutimesh të ndërlikuara".

Njoftimi

Në pritje të publikimit të tekstit zyrtar të marrëveshjes, njoftimi erdhi përmes një postimi të Trump në rrjetin social Truth, ku ai flet për "çarmatimin e plotë" të Hamasit dhe për një hap themelor drejt krijimit të një "qeverie të re palestineze" në Gaza.

Forcat izraelite do të tërhiqen nga Rripi i Gazës, deklaron presidenti amerikan, sapo "të përfundojë çarmatimi".

Marrëveshja u arrit me ndërmjetësimin e Shteteve të Bashkuara, Katarit, Egjiptit dhe Turqisë gjatë bisedimeve në Kajro, ku, sipas mediave egjiptiane, pritet të nënshkruhet javën e ardhshme. Ajo parashikon "dorëzimin e të gjitha armëve që zotëron Hamasi dhe eliminimin e të gjithë tuneleve dhe objekteve për prodhimin e armëve", tha një burim diplomatik.

Ghazi Hamad, anëtar i ekipit negociator të Hamasit, deklaroi se lëvizja islamike ka bërë "lëshime për të mirën e popullit tonë dhe për t’i kursyer Gazës vrasje dhe zhvendosje të tjera", pas më shumë se dy vitesh lufte dhe një viti tjetër armëpushimi të brishtë.

Sipas tekstit, që nga armëpushimi i rënë dakord në tetorin e kaluar, Izraeli ka vrarë më shumë se një mijë palestinezë gjatë operacioneve brenda Rripit të Gazës.

Plani i veprimit

Sipas informacioneve të publikuara nga burime amerikane, plani parashikon zbatimin e një plani që synon, nga njëra anë, çarmatimin e Hamasit dhe, nga ana tjetër, tërheqjen e Izraelit, i cili aktualisht kontrollon rreth 60 për qind të Rripit të Gazës.

Gjatë 14 ditëve të ardhshme, ndërmjetësit do të përcaktojnë afatet kohore. Sipas vlerësimeve më optimiste, procesi mund të zgjasë disa javë, por, sipas shumë vëzhguesve, është më realiste që i gjithë operacioni të kërkojë nga 200 deri në 300 ditë. Gazeta Financial Times vlerëson se zbatimi i plotë i planit mund të zgjasë rreth një vit.

Hamasi pritet t’i dorëzojë gradualisht armët komitetit teknik palestinez të krijuar nga Bordi i Paqes, i cili do të jetë përgjegjës për inventarizimin dhe magazinimin e tyre. Një forcë ndërkombëtare stabilizimi do të mbikëqyrë të gjithë procesin.

Procesi do të nisë me dorëzimin e armëve të rënda dhe do të përfundojë me çmontimin e tuneleve midis Gazës dhe Egjiptit, përmes të cilëve Hamasi ka futur për vite me radhë armë dhe lëndë shpërthyese në Rripin e Gazës.

Njëkohësisht, Izraeli pritet fillimisht të tërhiqet nga e ashtuquajtura "zona portokalli" e Gazës, duke ripozicionuar trupat e tij përgjatë "vijës së verdhë", dhe më pas të largohet edhe nga kjo zonë.

Pengesat

Për momentin, Hamasi lë të kuptohet se armët do t’i dorëzohen komitetit teknik palestinez të Bordit të Paqes, por nuk specifikon se ku do të magazinohen dhe as nuk përmend shprehimisht shkatërrimin e tyre.

Nga ana tjetër, Izraeli pret që armët e Hamasit të largohen përfundimisht nga territori i Rripit të Gazës.

Negociata të ngjashme për t’i dhënë fund konflikteve shumëvjeçare, si procesi i paqes në Irlandën e Veriut, kanë treguar se çmilitarizimi është pika më e vështirë për t’u zgjidhur dhe mund të kërkojë një periudhë shumë të gjatë.

“Izraeli kërkon çarmatimin e plotë të Hamasit, jo vetëm magazinimin e armëve”, vëren rrjeti televiziv arab Al Jazeera, duke cituar burime të qeverisë në Jerusalem.

Gjithashtu, ende nuk është e qartë se kush do të merret konkretisht me çarmatimin e Hamasit. Trump i referohet një “policie palestineze”, një forcë që do të duhej të trajnohej nga Egjipti dhe vende të tjera, por përbërja dhe procesi i trajnimit të këtij organizmi ende nuk kanë filluar.

Ndërmjetës të tjerë flasin për një “forcë shumëkombëshe”, por edhe për këtë nuk ka ende asnjë informacion konkret.

“Nuk do të ketë asnjë tërheqje nga vija e verdhë deri në çarmatimin e plotë të Hamasit”, paralajmëroi një zëdhënës izraelit.

Rindërtimi

Nëse dhe kur të përfundojnë çarmatimi i Hamasit dhe tërheqja e Izraelit nga Rripi i Gazës, pritet të nisë rindërtimi i shtëpive, shkollave dhe spitaleve në Gaza, rreth 80 për qind e të cilave janë shkatërruar ose dëmtuar gjatë luftës.

Me krijimin e Bordit të Paqes, Trump njoftoi se çdo vend anëtar do të kontribuonte me një miliard dollarë, ndërsa Shtetet e Bashkuara do të shtonin edhe dhjetë miliardë dollarë të tjerë, për të krijuar pranë Bankës Botërore një fond për rindërtimin e enklavës palestineze. Megjithatë, deri katër muaj më parë nuk rezultonte të kishte fonde të disponueshme.

Sipas informacioneve të fundit, projekti fillestar i Shtëpisë së Bardhë, i shoqëruar me video futuriste të krijuara nga inteligjenca artificiale, që paraqisnin një brez bregdetar me rrokaqiej dhe resorte luksoze, si një përzierje mes Dubait dhe Majamit, është reduktuar ndjeshëm. Për momentin, plani kufizohet në projektimin e dy kampeve gjigante të refugjatëve për strehimin e dy milionë palestinezëve të Gazës.

Rindërtimi pritet të nisë nga Rafahu, qyteti në jug të Gazës, pranë kufirit me Egjiptin.

Dy zgjedhje

Zgjedhja e fundit e Khalil al-Hayya si udhëheqësi i ri i Hamasit ishte interpretuar nga disa analistë si një shenjë e radikalizimit të mëtejshëm të lëvizjes, pasi ai vepron në Rripin e Gazës dhe konsiderohet nxënës politik i drejtuesve të mëparshëm.

Megjithatë, sipas BBC-së, e cila citon ndërmjetës arabë, al-Hayya ka zgjedhur një vendim që mund të ketë rëndësi historike: çarmatimin e grupit të armatosur, ndoshta me shpresën për të ruajtur në të ardhmen krahun e tij politik.

Mbi marrëveshjen rëndon tani edhe rezultati i zgjedhjeve izraelite që do të mbahen tetorin e ardhshëm. Sipas sondazheve, koalicioni i ekstremit të djathtë i udhëhequr nga kryeministri Benjamin Netanyahu mund të humbasë pushtetin dhe të zëvendësohet nga një qeveri centriste.

Megjithatë, kryeministri mund të përpiqet gjithashtu ta përdorë perspektivën e një zgjidhjeje për Gazën si kartën e tij të fundit për të rikuperuar mbështetjen politike.

Netanyahu u takua ditët e fundit me Trump në Uashington dhe është e besueshme që së bashku me presidentin amerikan të kenë diskutuar planin për çarmatimin e Hamasit dhe tërheqjen e Izraelit nga Rripi i Gazës./La Repubblica