Charles ka qenë gjithmonë një “kafshë politike” dhe ajo që ndodhi dje, gjatë vizitës shtetërore në SHBA, e tregoi edhe një herë këtë më së miri. Nga fjalimi në Kongres, te batutat gjatë darkës, ai nuk la asnjë temë pa prekur, që nga NATO deri tek Ukraina apo klima. Kishte nga të gjitha, pa kursim. Dhe mbi të gjitha, një parade e tërë referencash ndaj Trump-it: i cili, megjithatë, nuk reagoi fare, përkundrazi.

Kjo tregon se, në fund të fundit,  Charles është ministri i vërtetë i Jashtëm i Mbretërisë së Bashkuar, diplomati kryesor, njeriu i misioneve të pamundura. Mbretërimi i tij mund të jetë i shkurtër, por po sjell një kthesë: kurrë më parë monarkia nuk ka qenë kaq shumë “arma” (jo) sekrete e Londrës. Me gjithë respektin për republikanët.

Ja teksti i plotë i fjalimit në Kongres.

Zoti Zëvendëspresident, Zoti Kryetar i Dhomës, anëtarë të Kongresit, përfaqësues të popullit amerikan nga të gjitha shtetet, territoret, qytetet dhe komunitetet,

dua të shfrytëzoj këtë mundësi për t’ju shprehur mirënjohjen time të veçantë për nderin e madh që më keni dhënë duke më lejuar t’i drejtohem kësaj seance të përbashkët të Kongresit dhe, në emër të Mbretëreshës dhe timin, të falënderoj popullin amerikan për mikpritjen në Shtetet e Bashkuara në këtë vit që shënon 250-vjetorin e Deklaratës së Pavarësisë.

Gjatë gjithë kësaj kohe, fatet tona si kombe kanë qenë të ndërthurura ngushtë. Siç ka thënë Oscar Wilde, tashmë kemi vërtet gjithçka të përbashkët me Amerikën, përveç, sigurisht, gjuhës. Po takohemi në një kohë pasigurie të madhe, në një kohë konfliktesh, nga Europa në Lindjen e Mesme, që i vendosin sfida të mëdha komunitetit ndërkombëtar dhe ndikimi i tyre ndihet kudo, në çdo cep të vendeve tona.

Po takohemi edhe një ditë pas incidentit jo larg këtij institucioni të madh, që synoi të godiste lidershipin e vendit tuaj dhe të nxiste edhe më shumë frikë e përçarje. Më lejoni të theksoj, me vendosmëri të palëkundur, se akte të tilla dhune nuk do të kenë kurrë sukses.

Pavarësisht dallimeve tona, pavarësisht mospajtimeve, ne mbetemi të bashkuar në angazhimin për të mbrojtur demokracinë, për të mbrojtur qytetarët tanë nga çdo rrezik dhe për të nderuar guximin e atyre që çdo ditë rrezikojnë jetën në shërbim të vendeve tona.

Duke qëndruar këtu sot, është e vështirë të mos ndiej peshën e historisë mbi supet e mia, sepse marrëdhënia moderne mes dy kombeve dhe popujve tanë nuk përfshin vetëm 250 vite, por mbi katër shekuj.

Është e jashtëzakonshme të mendosh se unë jam i nëntëmbëdhjeti në linjën tonë të sovranëve që ndjek me vëmendje të përditshme çështjet e Amerikës. Prandaj vij sot këtu me respektin më të madh për Kongresin e Shteteve të Bashkuara, këtë “kështjellë” të demokracisë të krijuar për të përfaqësuar zërin e gjithë popullit amerikan, për të promovuar lirinë dhe të drejtat më themelore.

Duke folur në këtë sallë të njohur për debat dhe vendimmarrje, nuk mund të mos mendoj për nënën time të ndjerë, Mbretëreshën Elisabeta, e cila në vitin 1991 pati gjithashtu këtë nder të veçantë dhe foli nën vështrimin vigjilent të Statujës së Lirisë mbi ne.

Sot jam këtu, në këtë moment të rëndësishëm për jetën e kombeve tona, për të shprehur vlerësimin dhe miqësinë më të lartë të popullit britanik ndaj popullit të Shteteve të Bashkuara.

Tani, siç mund ta dini, kur i drejtohem Parlamentit tim në Westminster, ne ndjekim ende një traditë shumë të vjetër dhe “mbajmë peng” një anëtar të Parlamentit, duke e mbajtur në Buckingham Palace derisa të kthehem i sigurt. Sot, në fakt, e trajtojmë mysafirin tonë aq mirë, sa shpesh nuk ka dëshirë të largohet. Nuk e di, Zoti Kryetar, nëse ka vullnetarë për këtë rol këtu sot.

Duke parë pas në shekuj, Zoti Kryetar, dalin në pah disa modele, disa të vërteta të qarta nga të cilat mund të mësojmë dhe të marrim forcë nga njëri-tjetri. Me frymën e vitit 1776 në mendje, ndoshta mund të biem dakord se jo gjithmonë kemi qenë në një mendje, të paktën në fillim.

Në fakt, vetë parimi mbi të cilin u ndërtua Kongresi juaj, “asnjë taksim pa përfaqësim”, ndezi një përplasje thelbësore mes nesh, por njëkohësisht vendosi një vlerë demokratike të përbashkët që ju e keni trashëguar nga ne.

Partneriteti ynë ka lindur nga mospajtimi, por kjo nuk e bën aspak më të dobët. Ndoshta, pikërisht nga ky shembull, kuptojmë se kombet tona janë në thelb të afërta në instinkt, produkt i traditave të përbashkëta demokratike, juridike dhe shoqërore mbi të cilat mbështetet ende sot qeverisja jonë.

Duke u mbështetur te këto vlera dhe tradita herë pas here, dy vendet tona kanë gjetur gjithmonë mënyrën për të bashkëpunuar. Dhe, për Zotin, Zoti Kryetar, kur kemi qenë në një linjë, eh çfarë ndryshimesh të mëdha kanë ardhur, jo vetëm për popujt tanë, por për të gjithë botën.

Kjo është, sipas meje, përbërësi i veçantë i marrëdhënies sonë. Siç e theksoi vetë Presidenti Trump gjatë vizitës së tij shtetërore në Britaninë e Madhe vjeshtën e kaluar, lidhja e afërsisë dhe identitetit mes Amerikës dhe Mbretërisë së Bashkuar është e paçmueshme dhe e përjetshme. Është e pazëvendësueshme dhe e pathyeshme.

Zoti Kryetar, kjo nuk është aspak vizita ime e parë në Washington, D.C., kryeqytetin e kësaj republike të madhe. Në fakt, është vizita ime e njëzetë në Shtetet e Bashkuara dhe e para si Mbret dhe Kreu i Commonwealth-it. Ky është një qytet që simbolizon një periudhë të historisë sonë të përbashkët, ose siç do ta quante Charles Dickens, “Një histori e dy Gjorgjëve”: presidenti i parë, George Washington, dhe stërgjyshi im i pestë, mbreti George III. Mbreti George, siç e dini, nuk ka shkelur kurrë në Amerikë. Dhe ju siguroj, zonja dhe zotërinj, që nuk jam këtu si pjesë e ndonjë manovre të zgjuar me prapaskena.

Etërit Themelues ishin rebelë të guximshëm dhe vizionarë, të udhëhequr nga një ideal. Para 250 vitesh, ose siç themi në Mbretërinë e Bashkuar, sikur të kishte ndodhur dje, shpallën pavarësinë, duke u përballur me forca të kundërta dhe duke i dhënë energji diversitetit. Ata bashkuan trembëdhjetë koloni të ndryshme për të krijuar një komb mbi idealin revolucionar të jetës, lirisë dhe kërkimit të lumturisë. Morën me vete dhe zhvilluan trashëgiminë e madhe të Iluminizmit britanik, si edhe ide që shkojnë edhe më pas në kohë, te e drejta zakonore angleze dhe te Magna Carta.

Këto rrënjë janë të thella dhe mbeten ende jetike.

Deklarata jonë e të Drejtave e vitit 1689 nuk ishte vetëm themeli i monarkisë sonë kushtetuese, por edhe frymëzim për shumë nga parimet që u përsëritën, shpesh pothuajse fjalë për fjalë, në Ligjin amerikan të të Drejtave të vitit 1791.

Dhe këto rrënjë shkojnë edhe më thellë në histori. Shoqata Historike e Gjykatës së Lartë të SHBA ka llogaritur se Magna Carta është cituar në të paktën 160 çështje të Gjykatës së Lartë që nga viti 1789, përfshirë si bazë për parimin se pushteti ekzekutiv i nënshtrohet kontrollit dhe balancave.

Pikërisht për këtë arsye, në Runnymede, përgjatë lumit Tamiz, ndodhet një gur në vendin ku Magna Carta u nënshkrua në vitin 1215. Ky gur kujton se një akër nga ai vend historik iu dhurua Shteteve të Bashkuara nga populli i Mbretërisë së Bashkuar, si simbol i vendosmërisë sonë të përbashkët në mbrojtje të lirisë dhe në kujtim të presidentit John F. Kennedy.

Të nderuar anëtarë të Kongresit të 119-të, është pikërisht këtu, në këto salla, që ky frymë lirie dhe premtimi i themeluesve të Amerikës janë të pranishëm në çdo seancë dhe në çdo votë, jo si vullnet i një individi, por si rezultat i diskutimit të shumëkujt, që përfaqësojnë mozaikun e gjallë të Shteteve të Bashkuara dhe të vendeve tona.

Dhe janë pikërisht shoqëritë tona, të gjalla, të larmishme dhe të lira, që na japin forcën tonë të përbashkët, edhe kur mbështesim viktimat e disa prej plagëve që sot, fatkeqësisht, prekin të dy realitetet tona.

Gjithashtu, Zoti Kryetar, për shumë prej jush këtu dhe për mua vetë, besimi i krishterë është një pikë e fortë referimi dhe një burim i përditshëm frymëzimi, që na udhëheq jo vetëm individualisht, por edhe së bashku si pjesë e komunitetit tonë.

Duke i kushtuar një pjesë të madhe të jetës sime dialogut ndërfetar dhe rritjes së mirëkuptimit, kam parë vazhdimisht se besimi në fitoren e dritës mbi errësirën konfirmohet herë pas here. Përmes kësaj, frymëzohem nga respekti i thellë që lind kur njerëz me besime të ndryshme rriten në mirëkuptim të ndërsjellë. Prandaj shpresa ime është që, në këto kohë të trazuara, duke punuar së bashku dhe me partnerët tanë ndërkombëtarë, të arrijmë të ndalim kthimin e plugjeve në shpata.

Jemi ende në periudhën e Pashkëve, stina që më forcon më shumë shpresën. Besoj me gjithë zemër se thelbi i dy kombeve tona qëndron te bujaria e shpirtit dhe te detyrimi për të nxitur dhembshurinë, për të promovuar paqen, për të thelluar mirëkuptimin dhe për të vlerësuar çdo njeri, pavarësisht besimit apo mungesës së tij.

Aleanca që dy vendet tona kanë ndërtuar ndër shekuj, dhe për të cilën jemi thellësisht mirënjohës ndaj popullit amerikan, është vërtet unike. Dhe kjo aleancë është pjesë e asaj që Henry Kissinger e përshkroi si vizioni i frymëzuar i Kennedy-t, një partneritet atlantik i ndërtuar mbi dy shtylla, Europën dhe Amerikën.

Ai partneritet, Zoti Kryetar, sot është më i rëndësishëm se kurrë, për këtë jam thellësisht i bindur.

Sovrani i parë britanik në detyrë që shkeli në Amerikë ishte gjyshi im, mbreti George VI. Ai vizitoi vendin në vitin 1939 bashkë me gjyshen time të dashur, Elisabetën, Nënën Mbretëreshë . Në Europë po avanconin forcat e fashizmit dhe, pak më parë, Shtetet e Bashkuara ishin bashkuar me ne në mbrojtje të lirisë. Vlerat tona të përbashkëta dolën mbi gjithçka.

Sot jetojmë në një epokë të re, por ato vlera mbeten. Është një kohë që, në shumë aspekte, duket më e paqëndrueshme dhe më e rrezikshme se bota së cilës iu drejtua në këtë sallë në vitin 1991 nëna ime e ndjerë, Mbretëresha Elisabeta.

Sfidat me të cilat përballemi janë shumë të mëdha që një vend i vetëm t’i përballojë i vetëm. Por në këtë realitet të paparashikueshëm, aleanca jonë nuk mund të mbështetet vetëm te sukseset e së kaluarës, as të marrë si të mirëqenë që parimet bazë thjesht do të vazhdojnë të ekzistojnë me kalimin e kohës.

Siç u shpreh kryeministri im muajin e kaluar, ky është një partneritet i pazëvendësueshëm. Nuk duhet të lëmë pas dore gjithçka që na ka mbështetur për 80 vitet e fundit, por duhet të vazhdojmë të ndërtojmë mbi këtë bazë. Rinia sot nis nga siguria.

Mbretëria e Bashkuar e pranon se kërcënimet që kemi përpara kërkojnë një transformim të mbrojtjes britanike. Pikërisht për këtë arsye, vendi ynë, për t’u përgatitur për të ardhmen, ka miratuar financimin më të madh për mbrojtjen që nga koha e Luftës së Ftohtë. Gjatë një pjese të asaj periudhe, më shumë se 50 vite më parë, kam shërbyer me krenari të madhe në Royal Navy, duke ndjekur traditën detare të babait tim, Prince Philip, të gjyshit tim mbretit George VI, të xhaxhait tim të madh Lord Mountbatten dhe të stërgjyshit tim mbretit George V.

Ky vit, natyrisht, shënon edhe 25-vjetorin e sulmeve të 11 shtatorit. Ai atentat ishte një moment kthesë për Amerikën dhe dhimbja e tronditja juaj u ndjenë në mbarë botën. Gjatë vizitës sime në Nju Jork, unë dhe bashkëshortja ime do të nderojmë sërish viktimat, familjet dhe guximin e treguar përballë një humbjeje kaq tragjike. Kemi qenë në krahun tuaj atëherë dhe jemi edhe sot, në kujtimin solemn të një dite që nuk do të harrohet kurrë.

Menjëherë pas 11 Shtatorit, kur NATO aktivizoi për herë të parë Nenin 5 dhe Këshilli i Sigurimit i United Nations foli njëzëri kundër terrorizmit, ne iu përgjigjëm bashkë thirrjes, ashtu siç kanë bërë popujt tanë për më shumë se një shekull, krah për krah, në dy luftëra botërore, në Luftën e Ftohtë, në Afganistan dhe në momente të tjera që kanë vulosur angazhimin tonë të përbashkët për sigurinë.

Sot, Zoti Kryetar, e njëjta vendosmëri e palëkundur është e nevojshme për mbrojtjen e Ukrainës dhe të popullit të saj trim. Është e nevojshme për të garantuar një paqe vërtet të drejtë dhe të qëndrueshme.

Nga thellësitë e Atlantikut deri te akujt e Arktikut që po shkrihen me ritme alarmante, angazhimi dhe ekspertiza e Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të tyre janë në zemër të NATO-s: të gjithë jemi të përfshirë në mbrojtjen e ndërsjellë, në mbrojtjen e qytetarëve dhe interesave tona, në garantimin e sigurisë së amerikanëve dhe europianëve përballë kundërshtarëve të përbashkët.

Lidhjet tona në fushën e mbrojtjes, inteligjencës dhe sigurisë janë të konsoliduara fort, të ndërtuara jo në vite, por në dekada.

Sot, mijëra ushtarakë amerikanë, zyrtarë të mbrojtjes dhe familjet e tyre janë të vendosur në Mbretërinë e Bashkuar, ndërsa personeli britanik shërben me të njëjtën krenari në 30 shtete amerikane. Ne ndërtojmë bashkë F-35 Lightning II dhe kemi rënë dakord për programin më ambicioz të nëndetëseve në histori, AUKUS. Dhe këtë e bëjmë në bashkëpunim me Australinë, një vend për të cilin jam gjithashtu jashtëzakonisht krenar që jam sovran.

Nuk i ndërmarrim këto iniciativa të jashtëzakonshme për sentimentalizëm, të jemi të qartë. I bëjmë sepse forcojnë qëndrueshmërinë tonë të përbashkët për të ardhmen, duke i bërë qytetarët tanë më të sigurt për brezat që vijnë.

Nëse idealet tona të përbashkëta kanë qenë thelbësore për të garantuar lirinë dhe barazinë, ato janë gjithashtu themeli i mirëqenies sonë të përbashkët. Shteti i së drejtës, siguria e rregullave të qëndrueshme dhe të qarta, një sistem gjyqësor i pavarur, zgjidhja e mosmarrëveshjeve dhe paanshmëria e drejtësisë, janë elementët që për shekuj kanë krijuar kushtet për një rritje ekonomike të jashtëzakonshme në të dy vendet tona.

Pikërisht për këtë arsye, qeveritë tona po nënshkruajnë marrëveshje të reja ekonomike dhe teknologjike për të shkruar kapitullin e ardhshëm të prosperitetit tonë të përbashkët dhe për të siguruar që zgjuarsia britanike dhe amerikane të vazhdojë të udhëheqë botën. Kombet tona po bashkojnë talentet dhe burimet në teknologjitë e së ardhmes. Partneritetet e reja në fushën e fuzionit bërthamor dhe llogaritjes kuantike, në inteligjencën artificiale dhe në zbulimin e barnave të reja, premtojnë të shpëtojnë jetë të panumërta njerëzish.

Më gjerë, festojmë 430 miliardë dollarë shkëmbime tregtare në rritje të vazhdueshme, 1.700 miliardë dollarë investime të ndërsjella që ushqejnë këtë inovacion dhe miliona vende pune në të dy anët e Atlantikut, në mbështetje të ekonomive tona.

Këto janë baza të forta mbi të cilat duhet të vazhdojmë të ndërtojmë për brezat që do të vijnë. Lidhjet tona në arsim, kërkim shkencor dhe shkëmbime kulturore forcojnë qytetarët dhe liderët e ardhshëm të të dy vendeve. Bursa Marshall , e emërtuar sipas gjeneralit të madh George Marshall dhe për të cilën jam krenar që jam patron, është simbol i këtij raporti. Që nga themelimi i saj janë dhënë mbi 2.300 bursa, duke u hapur dyert amerikanëve nga çdo shtresë për të studiuar në universitetet kryesore të Mbretërisë së Bashkuar.

Duke parë 250 vitet e ardhshme, duhet të reflektojmë edhe mbi përgjegjësinë tonë të përbashkët për mbrojtjen e natyrës, pasurinë tonë më të çmuar dhe të pazëvendësueshme.

Për mijëra vite, shumë përpara se të ekzistonin kombet tona, përpara se të vendoseshin kufijtë, malet e Skocisë dhe ato të Appalacheve ishin një varg i vetëm, i formuar nga përplasja e lashtë e kontinenteve.

Mrekullitë natyrore të Shteteve të Bashkuara janë një trashëgimi unike dhe breza të tërë amerikanësh i janë përgjigjur kësaj thirrjeje. Udhëheqës indigjenë, politikanë dhe qytetarë, banorë të zonave rurale dhe të qyteteve, kanë kontribuar për të mbrojtur atë që presidenti Theodore Roosevelt e quajti “trashëgimia e lavdishme” e bukurisë natyrore të këtij vendi, nga e cila ka varen përherë një pjesë e madhe e prosperitetit.

Megjithatë, ndërsa festojmë këtë bukuri, brezi ynë duhet të vendosë si do të përballet me kolapsin e sistemeve natyrore kritike, që kërcënon shumë më tepër sesa harmoninë dhe diversitetin e natyrës. Nëse i injorojmë, rreziku është i madh, sepse këto sisteme, pra ekonomia e natyrës, janë baza e mirëqenies dhe sigurisë sonë kombëtare.

Historia e Mbretërisë së Bashkuar dhe e Shteteve të Bashkuara është, në thelb, një histori pajtimi, rinovimi dhe partneriteti të jashtëzakonshëm. Nga përçarjet e forta të 250 viteve më parë, kemi ndërtuar një miqësi që është shndërruar në një nga aleancat më të rëndësishme në historinë njerëzore.

Shpresoj me gjithë zemër që kjo aleancë të vazhdojë të mbrojë vlerat tona të përbashkëta me partnerët në Europë, në Commonwealth dhe në botë, dhe të refuzojmë me vendosmëri thirrjet gjithnjë e më të forta për t’u mbyllur në vetvete.

Zoti Kryetar, Zoti Zëvendëspresident, të nderuar zonja dhe zotërinj, fjalët e Amerikës kanë peshë dhe kuptim që nga pavarësia. Por veprimet e kësaj kombi të madh peshojnë edhe më shumë. Presidenti Abraham Lincoln e shprehu qartë në fjalimin e tij të jashtëzakonshëm të Gettysburgut: bota mund të mos i kushtojë shumë vëmendje asaj që themi, por nuk do ta harrojë kurrë atë që bëjmë.

Prandaj i bëj thirrje Shteteve të Bashkuara, në këtë 250-vjetor, që vendet tona t’i përkushtohen sërish njëra-tjetrës në shërbim të sinqertë të popujve tanë dhe të gjithë botës.

Zoti e bekoftë Amerikën dhe Zoti e bekoftë Mbretërinë e Bashkuar.