Izraeli dhe Libani ranë dakord të zbatojnë një armëpushim për t’i dhënë fund luftimeve, njoftoi të mërkurën administrata Trump, duke rritur shpresat për një marrëveshje më të gjerë që do t’i jepte fund luftës SHBA-Izrael kundër Iranit.

Teherani, i cili e kishte kushtëzuar pjesërisht çdo marrëveshje me SHBA-në me përfundimin e luftimeve mes Izraelit dhe Libanit, goditi më herët Kuvajtin, duke dëmtuar aeroportin e tij dhe duke plagosur dhjetëra persona, ndërsa ushtria amerikane kryente sulme pranë Ngushticës së Hormuzit.

Armëpushimi Izrael-Liban varet nga ndërprerja e plotë e zjarrit nga milicia Hezbollah, e mbështetur nga Irani, si dhe nga largimi i të gjithë operativëve të saj nga sektori jugor i Litanit, thuhet në një deklaratë të përbashkët të publikuar nga Departamenti Amerikan i Shtetit pas negociatave në Uashington. Të dyja palët kishin rënë dakord muajin e kaluar për një armëpushim, por përplasjet kishin vazhduar. Izraeli pushtoi Libanin në mars në ndjekje të Hezbollahut, i cili kishte qëlluar përtej kufirit në mbështetje të Teheranit.

Sulmet në Kuvajt dhe në Ngushticën e Hormuzit janë zhvillimet më të fundit që po vënë në provë armëpushimin e brishtë mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit. Kjo situatë ka çuar në rritjen e çmimit të naftës me afro 2%, ndërsa ngushtica mbetet kryesisht e mbyllur më shumë se tre muaj pasi SHBA-ja dhe Izraeli nisën sulmet ndaj Iranit.

Fluturimet në Aeroportin Ndërkombëtar të Kuvajtit u pezulluan pasi një sulm iranian me dronë dhe raketa dëmtoi objektet aeroportuale dhe misionet diplomatike, duke vrarë një person dhe duke plagosur më shumë se 60 të tjerë, sipas autoriteteve kuvajtiane dhe mediave shtetërore. Kuwait Airways dhe Jazeera Airways rifilluan më vonë fluturimet pasi morën masa sigurie shtesë, njoftoi autoriteti i aviacionit civil.

Garda Revolucionare iraniane deklaroi se nuk kishte qëlluar ndaj aeroportit të Kuvajtit dhe fajësoi raketat interceptuese amerikane që, sipas saj, nuk arritën të godisnin objektivat. Këtë e raportuan mediat shtetërore iraniane. Ushtria amerikane e kundërshtoi këtë pretendim, duke thënë se dronët iranianë kishin në shënjestër aeroportin qëllimisht.

Më herët, mediat iraniane raportuan se Garda Revolucionare kishte sulmuar selinë e Flotës së Pestë të SHBA-së në Bahrein, një bazë ajrore amerikane dhe një anije të identifikuar si “Panaya”. Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) mohoi që bazat e saj të ishin goditur dhe tha se raketat balistike iraniane nuk arritën objektivat e tyre në rajon.

CENTCOM deklaroi se kishte kryer një raund të ri “sulmesh mbrojtëse” në jug të Iranit, duke goditur pozicione raketore dhe anije iraniane që po përpiqeshin të vendosnin mina detare. Gjithashtu, u kryen sulme në ishullin Qeshm pranë Ngushticës së Hormuzit pas tentativave iraniane për sulme.

Armëpushimi nën presion nga përshkallëzimet

Që nga fillimi i sulmeve amerikane dhe izraelite ndaj Iranit më 28 shkurt, Teherani ka sulmuar vazhdimisht objektiva në rajonin e Gjirit, ku ndodhen baza ushtarake amerikane.

Pavarësisht armëpushimit të arritur në fillim të prillit, përplasjet janë rikthyer herë pas here gjatë javëve të fundit, ndërsa SHBA-ja ka ushtruar presion për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalonte rreth një e pesta e dërgesave globale të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm para luftës.

Javën e kaluar, Irani dhe SHBA-ja sinjalizuan përparim drejt një marrëveshjeje fillestare për ndalimin e luftës dhe rihapjen e ngushticës, por palët ende nuk e kanë finalizuar atë. Çështjet më të ndërlikuara do të mbeteshin për negociata të mëvonshme.

Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, tha për transmetuesin libanez Al Mayadeen të mërkurën se bisedimet nuk ishin ndërprerë, por nuk ishte arritur asnjë progres. Përveç kushtëzimit të një marrëveshjeje me përfundimin e luftimeve në Liban, Teherani kërkon gjithashtu akses në miliarda dollarë të ardhura nga nafta, përjashtime nga sanksionet mbi eksportet e naftës bruto, heqjen e bllokadës amerikane ndaj porteve të tij dhe ruajtjen e ndikimit mbi Ngushticën e Hormuzit.

Presidenti amerikan Donald Trump, i cili po përballet me presion për të ulur çmimet e karburanteve, ka deklaruar se prioriteti i tij kryesor është të pengojë Iranin të sigurojë armë bërthamore. Irani këmbëngul se programi i tij atomik ka qëllime paqësore. Në një intervistë podcast të publikuar dje, Trump tha se Irani kishte rënë dakord të mos zotërojë armë bërthamore dhe se lideri suprem iranian, Ali Khamenei, ishte i përfshirë në negociata. Më vonë gjatë, Trump sugjeroi se mund të kishte përparim në negociatat me Iranin që këtë fundjavë.

“Nëse do të ndodhë, mund të ndodhë gjatë fundjavës”, u tha Trump gazetarëve në Zyrën Ovale të Shtëpisë së Bardhë, pa dhënë detaje të tjera.

Trump tha se palët po punonin për të ndarë çështjen e rihapjes së Ngushticës së Hormuzit nga konflikti në Liban.

Izraeli vazhdon sulmet në Liban

Lufta ka shkaktuar mijëra viktima, kryesisht në Iran dhe Liban, ndërsa ka sjellë pasoja të rënda ekonomike në shkallë globale për shkak të ndërprerjeve të furnizimeve me energji dhe transportit detar. Konflikti ka nxitur gjithashtu raundin më të fundit të përplasjeve mes Izraelit dhe Hezbollahut.

Të mërkurën, sulmet izraelite me dronë vranë të paktën gjashtë persona në jug të Libanit dhe goditën një automjet në jug të Bejrutit, sipas burimeve të sigurisë libaneze. Ndërkohë, Izraeli deklaroi se kishte interceptuar një mjet ajror armiqësor, që besohet të ishte lëshuar nga Hezbollahu. Araqchi tha se Irani do të përgjigjej në mënyrë vendimtare nëse Izraeli do të sulmonte Bejrutin.

Në komentet e tij në podcast, Trump pranoi se e kishte quajtur kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu “të çmendur” gjatë një bisede telefonike të tensionuar lidhur me luftimet në Liban, ndërsa përpiqej të arrinte një marrëveshje për konfliktin më të gjerë.

“Në një moment i thashë: ‘Bibi, duhet ta ndalim këtë. Duhet ta ndalim’”, tha Trump, duke përdorur nofkën e Netanyahut.

Netanyahu deklaroi në një intervistë për CNBC se ai dhe Trump ndonjëherë kishin “mosmarrëveshje taktike”, por se ishin dakord për çështjet kryesore që lidhen me Iranin.