Koreja e Jugut ka miratuar një nga ndryshimet më të mëdha në sistemin e saj të drejtësisë që nga viti 1954. Presidenti Lee Jae Myung ka firmosur ndryshimet në Kodin e Procedurës Penale, duke i hequr prokurorëve kompetencat për të kryer hetime penale dhe duke ndarë përfundimisht funksionin e hetimit nga ai i ndjekjes penale.
Reforma u miratua nga kabineti më 4 gusht, pas disa muajsh përplasjesh politike. Partia Demokratike në pushtet e kaloi ligjin në Parlament, ndërsa Partia e Fuqisë Popullore në opozitë bojkotoi procesin dhe kërkoi që presidenti të përdorte të drejtën e vetos. Megjithatë, Lee vendosi ta dekretojë ligjin.
Presidenti argumentoi se ligji nuk paraqiste probleme që do të justifikonin kthimin e tij në Parlament.
“Ka pasur shumë debate dhe kundërshtime, por është e vështirë të thuhet se ky ligj është antikushtetues, i pazbatueshëm, në kundërshtim me interesin kombëtar apo cenon kompetencat e pushtetit ekzekutiv”, deklaroi ai gjatë mbledhjes së kabinetit.
Lee e përshkroi ndarjen e hetimit nga ndjekja penale si “hapin e parë drejt normalizimit të një sistemi jonormal”, duke shtuar se për dekada prokuroria kishte grumbulluar një pushtet të madh.
“Shtetit nuk duhet t'i lejohet që një institucion i vetëm të përqendrojë kaq shumë pushtet pa kontroll publik”, u shpreh presidenti, duke shtuar se kompetencat e tepërta të prokurorisë ishin keqpërdorur dhe kishin krijuar probleme në funksionimin e sistemit të drejtësisë.
Me hyrjen në fuqi të ligjit, prokurorët nuk do të kenë më të drejtë të nisin hetime me iniciativën e tyre, të marrin në pyetje të dyshuar, të mbledhin prova apo të zhvillojnë hetime shtesë për dosjet e referuara nga policia. Roli i tyre do të kufizohet në ngritjen e akuzave dhe përfaqësimin e tyre në gjykatë.
Hetimet do të kryhen nga Policia Kombëtare, Zyra për Hetimin e Korrupsionit të Zyrtarëve të Lartë dhe një Agjenci e re për Hetimin e Krimeve të Rënda, e cila do të krijohet pranë Ministrisë së Brendshme dhe Sigurisë. Prokurorët do të mund t'i kërkojnë policisë vetëm kryerjen e veprimeve shtesë hetimore, ndërsa policia do të jetë e detyruar t'i përfundojë ato brenda afatit të përcaktuar në ligj.
Ndryshimet sjellin edhe një mekanizëm të ri kontrolli për proceset penale. Gjykatat do të kenë të drejtë të rrëzojnë çështje nëse konstatojnë se gjatë hetimit janë përdorur metoda të paligjshme ose është tejkaluar diskrecioni i prokurorisë.
Edhe pse mbështeti reformën, presidenti Lee pranoi se transferimi i kompetencave te policia ngre pikëpyetje. “A po e merr policia përgjegjësinë që i takon me këtë nivel kompetencash? Ende nuk jam plotësisht i bindur”, tha ai, duke kërkuar nga qeveria të hartojë masa që të shmangin përqendrimin e tepërt të pushtetit edhe te policia.
Ligji do të hyjë në fuqi më 2 tetor 2026, ndërsa disa dispozita do të zbatohen gradualisht brenda gjashtë muajve, një viti dhe tre vitesh, për t'u dhënë institucioneve kohë të përshtaten me sistemin e ri.
Ndërkohë, reforma nuk duket se ka bindur opinionin publik. Një sondazh i realizuar nga Hangil Research tregoi se 62.5% e të anketuarve besojnë se prokurorët duhet të kishin ruajtur të drejtën për të zhvilluar hetime plotësuese në rastet kur hetimet e policisë konsiderohen të pamjaftueshme.
Mbështetja për këtë kompetencë nuk u kufizua vetëm te opozita. Sipas sondazhit, 53.8% e mbështetësve të Partisë Demokratike në pushtet ishin në favor të saj, ndërsa te votuesit e Partisë së Fuqisë Popullore përqindja arrinte në 73%.
Sondazhi tregoi gjithashtu se besimi ndaj institucioneve të zbatimit të ligjit mbetet i ndarë. Prokuroria gëzon besimin e 48.1% të qytetarëve dhe mosbesimin e 48.4%, ndërsa policia rezulton me 41.4% besim dhe 55.2% mosbesim, duke treguar se transferimi i kompetencave hetimore nuk ka bindur ende një pjesë të madhe të opinionit publik.








Komente
Komento