Një dokument i ri i botuar nga Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave pak ditë më parë, “zgjoi” një ndër debatet më të mëdha historike të vendit tonë, atë të largimit apo pabesisë së monarkut Zog. Dokumentet në fjalë dëshmonin se mbreti Zog kishte vjedhur një sasi më të madhe ari sesa ishte faktuar deri më tani kur u largua nga Shqipëria më 1939, çka paralajmëron ndezjen e diskutimeve, aludimeve por edhe të interpretimeve historike.  I tillë ishte pak a shumë këndvështrimi i Drejtorit të Përgjithshëm të Arkivave, Ardit Bido në Report Tv me gazetarin Nertil Agalliu.

Bido komentoi dokumentet në fjalë duke kërkuar paraprakisht rezervë kur komentohet, pasi është një raportim që vjen nga një burim pak i sinqertë, pra  sipas tij duhet një interpretim shumë i gjerë historik. Kthyer në atë kontekst historik, Bido thotë se duhet kjo ndarje objektive e fakteve, pasi duhet bërë edhe analiza e Italisë fashiste e asaj kohe. E thënë ndryshe, ky mund të ketë qenë një lloj “sulmi” me dashje ndaj mbretit Zog, logjikisht për ta rrëzuar nga froni.

“Ne përditë i vendosim në pah këto lloj dokumentesh dhe ky është një rast në fjalë. Ky pretendim do pak më shumë rezerva, se është pak i sinqertë, sepse është një raportim që pretendonte se shoqëronte mbretin Zog dhe që është bërë ama drejtuar milicsë fashiste të kohës.

Bido nënvizon se ishte e prirur për të ekzagjeruar sepse Italia fashiste sapo e kishte pushtuar Shqipërinë dhe akti i parë i ndërmarrë ishte rrëzimi nga froni i mbretit Zog.

"Në këtë kuptim duhet marrë me rezerva saktësia e të dhënave. Sepse hyn në interpretim shumë më të gjerë në kuptimin historik. Sesa është shifra e saktë duhet interpretimi i gjerë historik sesa mund të ketë qenë sasia e saktë.”- tha mes të tjerash, drejtori i përgjithshëm i arkivave, Bido për Report Tv.

Për ta bërë më të prekshme, Bido tregoi përafërsisht sesa mund të ishte vlera e sasisë së marrë nga Zogu me ditët aktuale, ku pak a shumë kapte shifrën 5 mln dollarë, shifër e konsiderueshme, nënvizon Bido. Më tej ai shpjegon se në dokumente thuhet se sasia monetare ishte në emër të kurorës dhe është marrë nga banka qendrore.

“I bie kjo si sasi, është e përafërt me 5 mln dollarë të asaj kohe. Që është një shifër e konsiderueshme. Në dokumente është ari i kurorës, sasia monetare që ishte në emër të kurorës në Bankën Qendrore, sasi të tjera nuk janë të dokumentuara.”- vijon Bido.

Pyetje: Sa ka qenë para daljes së dokumentit?

“S’duhet të biem në grackën që do marrim çdo gjë të mirëqene, 200 mijë napolona ari deri në 500 mijë, që e ka thënë aso kohe Departamenti Amerikan i Shtetit (DASH).”- thotë Bido.

Përtej këtyre dokumenteve, që ndoshta për shkak edhe të elementit të shifrave marrin interes, Bido thotë se shumë shpejt do të botohen edhe dokumente të tjera para viteve 45 pasi ka nisur sistemimi i tyre. Bido garantoi risi, ndërsa shtoi se shumë shpesh kjo risi jo gjithnjë ka fuqinë për t’u cilësuar si e tillë për shkak të interesit që ngjall.

“Ka një lajm të mrië që këtë vit, përfundon gjithë sistemimi i këtyre dokumenteve para viteve 45, kanë qenë një gangrenë e madhe por falë këtyre ne sjellim risi. Pastaj varet edhe nga interesi, sepse ka dhe dosje që nuk preferohen të hapen, ka dosje që nuk janë hapur kurrë, ka një pafundësi dokumentesh, sepse gjithmonë gjenden dokumente të vendosura në dosje të tjera në fushën që ti kërkon.”- vijoi ai.

Një tjetër seleksionim që pritet me interes nga ‘Arkivi’ janë edhe dokumentet e vjetra dhe lidhjet me Turqinë. Aktualisht në arkiv gjenden 2 mln dokumente nga arkivat turke, por që kërkon një kohë shumë të madhe për t’u sistemuar e përkthyer për shkak të specialistëve të paktë të fushës.

“Dua të theksoj se kemi marrë 2 mln nga dokumentet e arkivave turke. Do dojë shumë kohë të sistemohet, aq më tepër të përkthehet, sepse ka shumë pak osmanolog, e bën një proces shumë të ngadaltë. Por rëndësi ka që e kemi.”- përfundoi Bido.

Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave ka publikuar ditën e djeshme dy dokumente që tregojnë se sasia e arit që ka vjedhur mbreti Zog kur u largua nga Shqipëria më 1939 është shumë herë më i madh sesa dihej deri tani. Sipas Arkivit, ky fakt i ri historik pritet që të ngjallë shumë debate. Ky dokument është nxjerrë nga fondi i milicisë fashiste dhe vjen në formën e një raporti.