Vendimi i fundit i Gjykatës Kushtetuese mbi garantimin e fshehtësisë së korrespondencës dhe të dhënave personale, në kuadër të një hetimi penal të zhvilluar nga SPAK, është përshëndetur nga një pjesë e konsiderueshme e opinionit profesional juridik. Në gjykimin tim, kjo përshëndetje reflekton më shumë nevojën për të parë sinjale standardesh evropiane në një terren të tharë nga etja për to, sesa bindjen se ky vendim përmbush në mënyrë të plotë dhe shteruese atë që pritet nga një gjykatë kushtetuese.

Siç nuk është hera e parë që e them, një deformim i rëndë ka përfshirë sistemin tonë të drejtësisë dhe po ndikon funksionimin e tij në mënyrë të vazhdueshme. Po zhvillohet një kulturë gjithnjë e më e dukshme korporatiste, statistikore dhe politike (në kuptimin më të gjerë të këtij koncepti), ku sistemi nuk funksionon më si garant i të drejtave, por si një organizëm që synon të mbrojë vetveten dhe të dërgojë sinjale për shoqërinë dhe opinionin publik—një atribut që i përket politikës dhe jo gjyqësorit. Pikërisht në një sistem të tillë, të drejtat dhe liritë themelore të njeriut, të cilat sipas nenit 15 të Kushtetutës “janë të pandashme, të patjetërsueshme e të padhunueshme dhe qëndrojnë në themel të të gjithë rendit juridik”, fillojnë gradualisht të zhvendosen nga qendra në periferi të rendit juridik.

Në këtë kontekst duhet lexuar edhe vendimi në fjalë i Gjykatës Kushtetuese.

Në pamje të parë, ai krijon idenë e një ekuilibri procedural. Gjykata konstaton cenimin e të drejtave themelore, pranon problematikën e ndërhyrjes në korrespondencën private, urdhëron asgjësimin e të dhënave që nuk lidhen me objektin e hetimit dhe ndërton një analizë të gjerë mbi kufijtë e kësaj ndërhyrjeje. Ajo zhvillon konceptin e korrespondencës elektronike, dallon të dhënat relevante nga ato jorelevante, analizon kontrollin gjyqësor “ante factum” dhe “post factum” dhe në tërësi, ofron një pasqyrë të plotë të problematikës që shoqëron praktikën hetimore në këtë aspekt.

Ai flet për gjithçka, përveç asaj që duhet të ishte pika e parë dhe themelore e analizës: mungesa e një baze ligjore që autorizon ndërhyrjen në një të drejtë themelore kushtetuese. Kushtetuta dhe Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut janë të qarta: çdo kufizim i një të drejte themelore është i lejueshëm vetëm nëse plotëson tre kushte kumulative, ku i pari dhe themelor është ekzistenca e një ligji të qartë, të aksesueshëm dhe të parashikueshëm që autorizon dhe rregullon ndërhyrjen në të drejtën themelore. Në mungesë të këtij ligji, çdo analizë mbi dy kushtet e tjera, proporcionalitetin dhe qëllimin legjitim, bëhet e panevojshme.

Gjykata Kushtetuese ndaloi pikërisht në atë pikë ku analiza e saj duhej të bëhej vërtet vendimtare.

Sot, në Republikën e Shqipërisë, nuk ekziston një bazë ligjore e posaçme, që rregullon ndërhyrjen në fshehtësinë e korrespondencës elektronike private.

Ky do të ishte konstatimi i sinqertë, i drejtë dhe vendimtar. Një konstatim që do të çonte në një përfundim të pashmangshëm: çdo ndërhyrje e kryer në këto kushte është, në vetvete, antikushtetuese. Çdo sekuestrim, lexim apo përdorim i korrespondencës elektronike, në mungesë të një baze ligjore të qartë dhe të parashikueshme, përbën një cenim të drejtpërdrejtë të të drejtave themelore.

Por ky përfundim nuk u artikulua.

Sepse artikulimi i tij do të kishte pasoja. Do të vinte në pikëpyetje një pjesë të konsiderueshme të praktikave hetimore, do të ekspozonte një shkelje sistemike dhe të përditshme, do të krijonte bazë për përgjegjësi ligjore për ata që kanë vepruar pa autorizim ligjor dhe mbi të gjitha, do të trondiste një sistem që është rehatuar të funksionojë në këtë mënyrë.

Sistemi nuk mund ta bëjë këtë. Një sistem i mësuar të funksionojë në këtë mënyrë nuk ka interes ta çojë të vërtetën juridike deri në fund të saj. Ai tenton ta menaxhojë, ta zbusë dhe ta shtyjë në kohë. Në këtë kuptim, vendimi duket si një korrigjim, por në thelb shërben për të menaxhuar një shkelje, e cila, herët a vonë, do të rikthehet si barrë, jo mbi autorët, por mbi taksapaguesit shqiptarë.

Ky është cikli vicioz ku kemi hyrë se politika duket që nuk e ka fuqinë e ndoshta as ambicien ta zgjidhë, ndërsa drejtësia duket se nuk ka vullnetin dhe ndoshta, as interesin ta korrigjojë. Fundja çdo pushtet që ushtrohet pa kontroll nuk ka pse të mos i zgjerojë ambiciet e tij. Jo më kot James Madison paralajmëronte se “ambicia e një pushteti frenohet me ambicien e një pushteti tjetër”.

Ndaj edhe ky vendim është, në thelb, një “gjysmë drejtësi” që përkthehet në një padrejtësi të re.

Një akt padrejtësie që flet me zërin e drejtësisë.