Klodiana Spahiu është ministrja e parë e Shëndetësisë në qeveritë Rama që është mjeke dhe ka drejtuar një spital jashtë Tiranës. Pikërisht ky është kombinimi që i ka munguar këtij dikasteri.

Kur u pyet të enjten se çfarë e bindi të zgjidhte Klodiana Spahiun për të drejtuar Ministrinë e Shëndetësisë, kryeministri Edi Rama iu përgjigj Tirana Examiner me vetëm tre fjalë: "Modeste, besnike, profesioniste."

Një ditë më parë, kur kishin kaluar vetëm pak orë nga dorëheqja e Evis Salës, ne i kishim drejtuar një pyetje më të gjatë. Shëndetësia është sektori ku shteti shqiptar shpenzon në mënyrën më të dukshme dhe ku qytetarët e kanë më të vështirë të kuptojnë se çfarë është blerë me paratë e tyre. Paratë dalin nga thesari; por shumë shpesh shërbimi që duhej të blihej me to nuk arrin kurrë te pacienti.

Ministri i ardhshëm, i thamë, duhej të ishte dikush mjaftueshëm i përulur për ta nisur nga tabelat e kostove dhe mjaftueshëm këmbëngulës për t’u shkuar deri në fund, nga kontratat e higjienës dhe sterilizimit deri te çmimet e pajisjeve dhe shërbimeve të specializuara. Përgjigjja e tij ishte se Klodiana Spahiu i plotëson të gjitha këto kritere.

Ne priremi të mendojmë se ka të drejtë. Dhe jo sepse e tha ai.

Korridori

Spahiu lindi në Durrës në vitin 1973 dhe u diplomua për Mjekësi të Përgjithshme në Universitetin e Tiranës në vitin 1997. Nga viti 1998 deri më 2002 u specializua për kardiologji në Qendrën Spitalore Universitare “Nënë Tereza”, më pas u trajnua për kardiologji joinvazive në Gemelli të Romës dhe, në vjeshtën e vitit 2005, për kateterizim dhe koronarografi në Santa Chiara të Pizës. Nga viti 2003 deri më 2009 punoi si kardiologe dhe mjeke në repartin e mjekësisë interne të Spitalit Rajonal të Durrësit, për t’u zgjedhur më pas, për një periudhë të shkurtër, drejtoreshë e tij, përpara se të hynte në Kuvend në vitin 2009.

Një spital rajonal në Shqipëri është vendi ku paratë e sistemit shëndetësor shndërrohen realisht në shërbim: prokurimet, mirëmbajtja, buxheti për materialet e konsumit, kontrata e higjienës, radha për ekzaminimet imazherike, specialisti që tri ditë të javës ndodhet në Tiranë. Gjashtë vite në repartet e Durrësit dhe një periudhë në anën tjetër të tavolinës, si drejtuese e spitalit, nënkuptojnë se Spahiu i ka parë të dyja anët e faturës: çfarë porosit një spital dhe çfarë mbërrin përfundimisht në repart. Mes viteve 2012 dhe 2014, tashmë deputete, ajo kreu edhe një master profesional në menaxhim shëndetësor. Është pikërisht ai kualifikim që një mjek spitali e kërkon pasi zbulon se formimi klinik nuk të shpjegon kurrë përse fatura e sterilizimit është dyfishuar.

Mjafton të shohim se kush e ka drejtuar ministrinë para saj. Ilir Beqaj vinte nga menaxhimi publik, jo nga mjekësia. Albana Koçiu, sot zëvendëskryeministre, kishte drejtuar për një dekadë Departamentin e Administratës Publike; një administratore e aftë, por që nuk kishte trajtuar kurrë një pacient apo drejtuar një repart spitalor. Evis Sala vinte nga një laborator në Romë dhe, siç shkruam të mërkurën, nuk e gjeti kurrë korridorin. Precedenti më i afërt është Ogerta Manastirliu dhe kjo duhet t’i njihet: përpara gjashtë viteve të saj në ministri, ajo drejtoi Qendrën Spitalore Universitare “Nënë Tereza” nga shtatori 2013 deri në mars 2017 dhe, përveç Spahiut, është e vetmja nga pesë ministret që ka drejtuar një spital. Por Manastirliu është kimiste nga formimi, me doktoraturë në kimi analitike, ndërsa spitali që ajo drejtoi është e vetmja qendër terciare e vendit, maja e zinxhirit të referimit, ku mbërrijnë rastet më të vështira pasi çdo nivel tjetër i ka përcjellë më lart.

Spahiu e tejkalon këtë precedent në të dyja drejtimet. Ajo është mjeke, çka do të thotë se mund të lexojë argumentimin klinik për një prokurim të kushtueshëm dhe të kuptojë nëse bëhet fjalë vërtet për një domosdoshmëri apo thjesht për një justifikim. Dhe ajo vjen nga spitalet rajonale, nga Spitali i Durrësit, që i shërben qytetit të dytë më të madh të vendit dhe zonave përreth, pikërisht niveli ku shumica e shqiptarëve përballen realisht me sistemin shëndetësor, ku hendeku mes asaj që shteti shpenzon dhe asaj që pacienti merr është më i madh dhe ku dështimet ndihen të parat. Maja e sistemit e ka pasur përfaqësuesen e saj në ministri. Niveli rajonal, vendi ku një referim i zakonshëm duhet të kthehet në kujdes spitalor dhe ku pajisjet, materialet e konsumit, pastrimi, diagnostikimi dhe koha e specialistëve duhet të shndërrohen në një shërbim konkret, deri tani nuk e kishte pasur.

Dosjet

Ekziston edhe një kualifikim i dytë dhe është pikërisht ai që kritikët e saj do ta përdorin të parin kundër saj. Në vitin 2024, Spahiu ishte anëtare socialiste e komisionit hetimor parlamentar për koncesionet e sterilizimit dhe check-up-it, të njëjtat partneritete publike-private që sot janë objekt hetimesh penale nga Prokuroria e Posaçme.

Atje ajo mbrojti bilancin e qeverisë. I lexoi Kushtetutën kryetares së komisionit për të argumentuar se Ilir Beqaj kishte të drejtë t’i paraqiste provat e tij përmes prezantimeve me slajde. I tha opozitës se komisioni ishte shndërruar në një vend fjalimesh dhe refuzoi ta tërhiqte këtë cilësim kur iu kërkua.

Ne e lexojmë këtë të kaluar më shumë si një inventar njohurish sesa si një arsye për ta skualifikuar. Për pjesën më të madhe të një viti, Spahiu ishte brenda procesit parlamentar të shqyrtimit të këtyre koncesioneve. Ajo dëgjoi dëshmitë, u përball me akuzat dhe vazhdimisht zgjodhi të mbronte qëndrimin e qeverisë.

Çfarëdo tjetër që mund të thuhet për atë qëndrim, sot ajo nuk mund të pretendojë se nuk i njeh dosjet. Ministrja së cilës do t’i kërkohet të shqyrtojë kostot e sterilizimit në të gjithë rrjetin spitalor vjen, pra, me diçka të pazakontë: njohuri paraprake pikërisht për sistemin që tani duhet të kontrollojë. Nëse këto njohuri do të shndërrohen në instrument reforme apo në instrument mbrojtjeje, ky do të jetë testi i mandatit të saj. Fakti që ajo i zotëron këto njohuri është pikërisht arsyeja pse ia vlen që ky test t’i vendoset.

Tre ditët

Politika shëndetësore shqiptare ka një ritëm që të gjithë brenda sistemit e njohin. Vjen një ministër, shpallet një reformë, mbërrijnë kamerat dhe njerëzit që drejtojnë repartet i thonë njëri-tjetrit: kjo do të zgjasë tri ditë dhe më pas do të vazhdojmë si më parë. Zakonisht kanë pasur të drejtë. Njoftimet nuk kanë munguar kurrë. Ajo që ka munguar është këmbëngulja për t’i çuar gjërat deri në fund. Dhe kjo varet nga personi që drejton ministrinë dhe nga kapitali politik që është i gatshëm të shpenzojë.

Këtu merr rëndësi fjala e dytë e Ramës dhe ne e marrim atë në kuptimin e saj të drejtpërdrejtë. Një ministre që kontrollon kontratat e ministrisë, në fakt po kontrollon qeverinë e vet. Asaj i duhet besimi i Kryeministrit për t’i mbijetuar muajit të parë të këtij procesi, kur dalin shifrat dhe emrat mbi dokumente u përkasin njerëzve që vazhdojnë të jenë brenda godinës.

Sala erdhi në ministri nga jashtë partisë dhe u largua pa mbushur një vit, ndërsa mbrojtja që ajo i bëri koncesionit të laboratorëve dy muaj pasi prokurorët e kishin kontrolluar tregoi se çfarë bën një ministër kur thjesht administron një dosje, në vend që të marrë përgjegjësinë për të. Spahiu është në Kuvend që nga viti 2009, me pesë mandate, dhe është nënkryetare e Kuvendit që prej shtatorit të kaluar. Ajo nuk ka nevojë për ministrinë. Dhe pikërisht kjo mund ta bëjë të lirë për ta drejtuar atë.

Por besnikëria ka edhe anën tjetër dhe do të ishim duke shkruar një komunikatë për shtyp nëse do të pretendonim të kundërtën. Ajo mund t’i sigurojë mbrojtjen politike që i duhet për të hapur dosjet. Po aq lehtë mund të bëhet arsyeja pse ajo i mbyll ato. Do ta kuptojmë shpejt se cilin kuptim kishte parasysh Rama.

Edhe fjala e parë ka rëndësi. Ajo që tregon bilanci publik i shtatëmbëdhjetë viteve të Spahiut është një profil procedural dhe lokal: furnizimi me ujë dhe porti gjatë fushatës së Durrësit në vitin 2023, çështje procedure dhe Kushtetuta në komisionet parlamentare. Ministria e Shëndetësisë ka pasur ministra që dinin të mbanin fjalime. Kohët e fundit nuk ka pasur një ministre të gatshme të ulej për një ditë në një spital rajonal dhe të pyeste pse tenderi për shërbimin e pastrimit kushton aq sa kushton.

Afërsia

Rama e prezantoi muajin e kaluar në Pogradec dokumentin e tij qeverisës “Besa” si një kontratë mes qytetarit dhe shtetit dhe të enjten, në të njëjtën mbledhje ku bëri të ditur emrin e Spahiut, u tha deputetëve të tij se shteti ka tri plagë: labirintin, mungesën e kujtesës dhe derën e padukshme të lidhjeve. Ne shkruam të mërkurën se viti i Salës në ministri ishte kundërshembulli i atij dokumenti: një ministre e distancuar nga problemet që i ishte kërkuar të zgjidhte. Emërimi i bërë një ditë më vonë është korrigjimi dhe është një korrigjim koherent. Nëse “Besa” ka ndonjë kuptim në shëndetësi, ajo nënkupton një ministri që e di sa kushton një spital rajonal dhe çfarë shërbimi ofron ai, si dhe që është në gjendje të dallojë diferencën mes të dyjave.

Spahiu sjell në ministri atë që asnjë nga katër paraardhësit e saj nuk i solli të gjitha njëherësh. Ajo është një mjeke që ka drejtuar pikërisht atë lloj spitali ku paratë publike duhet të shndërrohen në kujdes për pacientin dhe ku shumë shpesh kjo nuk ndodh. Ajo ka qenë pjesë e shqyrtimit parlamentar të kontratave përmes të cilave janë organizuar disa nga shpenzimet më të debatueshme të sistemit. Dhe ka kaluar shtatëmbëdhjetë vjet duke ndërtuar brenda partisë së saj peshën politike që i duhet një ministreje mëngjesin kur auditimi mbërrin në tavolinë me emra konkretë mbi të.

Ne do t’i kërkojmë llogari për këtë auditim, duke nisur nga kostot e higjienës dhe sterilizimit, dhe do të raportojmë atë që ajo zbulon. Shifra e parë që duam të dimë është sa paguan një spital rajonal për sterilizimin e instrumenteve të tij dhe sa paguante përpara koncesionit. Nëse ministria nuk arrin të zbulojë se ku shkojnë paratë, nuk do të jetë sepse ministrja e saj nuk dinte se ku të kërkonte./TiranaExaminer