Emisioni Esencë shfaqet çdo të premte në orën 21:00 me Eljan Taninin në Report Tv. Të ftuar në këtë mbrëmje ishin dhe u trajtuan këto tema:

Artisti dhe regjisori Zehrudin Dokle, rrëfen për herë të parë: Si u tmerrua pushteti popullor i Tiranës nga organizimi festiv dhe rinor i Grupit Matura 72!

Rubrika Amarcord tregon prehjen e shqiptarëve në Varrezat e Tufinës në Tiranë!

Esencë Arkiv, flet për herë të parë në ekran Iliriana Koleka, e bija e Spiro Kolekës. Raporti i saj me pushtetin brenda dhe jashtë Bllokut!

Ditar nga e kaluara: Çfarë përfaqëson data 20 Mars  në Historinë e Shqipërisë në lidhje me Qemal Stafën?

***

Zehrudin Dokle: - Grupi muzikor “Matura ’72” ishte një formacion artistik shqiptar i krijuar nga të rinj që kishin përfunduar vitin shkollor të shkollës së mesme në vitin 1972. Ky grup lindi si një mënyrë për të shprehur kujtimet, emocionet dhe përjetimet e një brezi të tërë që po hynte në një fazë të re të jetës. Muzika e tyre ishte e thjeshtë, por shumë e ndjerë, duke pasqyruar miqësinë, dashurinë rinore dhe nostalgjinë për vitet e shkollës.

Këngët e “Matura ’72” karakterizoheshin nga melodi të lehta për t’u dëgjuar dhe tekste që prekën shumë njerëz, sidomos ata që kishin kaluar të njëjtën përvojë. Ata shpesh këndonin për kujtimet e bankave të shkollës, shokët e klasës dhe ëndrrat për të ardhmen. Kjo i bëri këngët e tyre të afërta dhe të dashura për publikun.

Edhe pse nuk ishin një grup shumë i madh apo i institucionalizuar në skenën muzikore shqiptare, “Matura ’72” mbetet simbol i një kohe dhe i një brezi. Ata përfaqësojnë jo vetëm muzikën, por edhe ndjenjat dhe atmosferën e rinisë së viteve ’70 në Shqipëri, duke lënë pas një kujtim të veçantë që vazhdon të përmendet me nostalgji.

Rubrika Amarcord brenda Emisionit Esencë  ndalet në Varrezat e Tufinës në Tiranë, si qasje urbane që prej vitit 1970

Varrezat e Tufinës janë një nga varrezat kryesore publike në Tiranë, të vendosura në periferi të qytetit. Ato shërbejnë si vend prehjeje për shumë banorë të kryeqytetit dhe njihen për hapësirën e gjerë dhe organizimin e tyre.

Këto varreza janë krijuar për të përballuar rritjen e popullsisë së Tiranës dhe nevojën për më shumë hapësira varrimi, duke u kthyer në një nga zonat më të rëndësishme funerale në vend. Në to gjenden varre të njerëzve të zakonshëm, por edhe të figurave të njohura.

Varrezat e Tufinës janë gjithashtu një vend reflektimi dhe qetësie, ku familjarët vizitojnë të afërmit e tyre dhe përkujtojnë jetën e tyre. Atmosfera është e qetë dhe shpesh e mbushur me ndjenja respekti dhe kujtimi për ata që nuk jetojnë më.

Iliriana Kolleka, vajza e Spiro Kolekës, ka shprehur në disa raste mendime mbi ndryshimet mes Shqipërisë para dhe pas viteve 90.

Iliriana Koleka: - Periudha para viteve ’90 karakterizohej nga një rend dhe siguri më e madhe në jetën e përditshme, si dhe nga një ndjenjë barazie sociale, ku shteti kujdesej për punësimin, arsimin dhe shëndetësinë. Megjithëse kishte kufizime të mëdha në liri dhe në mundësi personale, njerëzit jetonin me më pak pasiguri ekonomike. Ndërsa për periudhën pas viteve ’90, Shqipëria fitoi liri më të mëdha individuale dhe u hap ndaj botës, por njëkohësisht u përball me vështirësi si papunësia, pabarazia dhe pasiguria sociale. Tranzicioni solli mundësi të reja, por edhe sfida të mëdha për shoqërinë shqiptare.

Rubrika Ditar nga e kaluara, u ndal në datën 20 mars, por edhe rreth faktit të rrokjes nga kjo datë në Historinë e Shqipërisë:

Sipas burimeve të DPA dhe almanakut të saj, sot më 20 mars 1920 lindi në Elbasan Qemal Stafa.

Në vendlindje do qendronte fare pak, pasiqë në moshën 3-vjeçare do të zhvendosej me familjen drejt Shkodrës, shtrënguar prej detyrimeve të zakonta të shërbimit që parashikon rroba ushtarake e mbajtur prej Hasanit, të atit të Qemalit.

Mësimet fillore i ndoqi në Kolegjin Saverian të Etërve Jezuitë deri në vitin 1933, kohë kur nisi të zbatohej “Reforma Ivanaj”, e cila çoi në kyçjen e shkollave private dhe klerikale. Në këto kushte, do të vijonte edukimin në gjimnazin e Shkodrës. Pasi humbi të atin në verën e vitit 1936, shpërngulet drejt Tiranës, ku regjistrohet në gjimnazin shtetëror.

Më 24 janar 1939, do të arrestohej dhe togat e zeza do ta shpallnin të fajshëm “për veprimtari subversive komuniste”, së bashku me 73 të pandehur të tjerë. Dënohet me tre vjet burgim, por arrin të lirohet më 7 prill, në valën e trazirave në vend.

Stafa qe një prej themeluesve të grupit komunist të Shkodrës, anëtar i Komitetit Qendror, sekretar politik i të rinjve dhe kandidat për Sekretar i Përgjithshëm i Partisë Komuniste të Shqipërisë. Gjithashtu, nën pseudonimin letrar “Brutus”, shkroi poezi dhe përmbajtje letrare që u përmblodhën në vëllimin “Qortimet e vjeshtës”.

Më 5 maj 1942 mbeti i vrarë në një lagje periferike të Tiranës. Në foto shfaqet Qemal Stafa së bashku me një grup partizanësh. Ndërsa, në dokumentet bashkëlidhur paraqitet një dorëshkrim i tij me titull “Qëllimi ynë”.