Ndoshta nuk ka asnjë vend tjetër në botë që është kaq proamerikan sa Kosova. Presidentja Osmani kërkon të sigurojë rizgjedhjen e saj me ndihmën e klanit Trump. Kjo mund të funksionojë – por edhe mund të dështojë.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, po përpiqet të imponojë rizgjedhjen e saj si kryetare shteti përmes afërsisë së demonstruar me familjen Trump. Por kalkulimi i saj mund të dështojë – edhe pse ajo arriti që Kosova të ishte ndër shtetet që së fundmi iu bashkuan në Davos të ashtuquajturit “Bordi i Paqes” i Donald Trumpit.

Osmani u shfaq me krenari në Zvicër në krah të presidentit amerikan dhe që atëherë flet për arritjen e madhe që, sipas saj, përfaqëson fakti se Kosova u bë anëtare themeluese e këtij formacioni. Sipas informacioneve jozyrtare nga Prishtina, ajo e ndërmori këtë hap pa u koordinuar me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti. Përkundrazi, thuhet se ka qenë kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ai që ia ka hapur Osmanit derën drejt Trumpit. Rama ka qasje te familja presidenciale amerikane sepse i ka dhënë dhëndrit të Trumpit, Jared Kushner, një projekt shumë miliardësh ndërtimi në bregdetin shqiptar të Mesdheut. Kryeministri shqiptar nuk e duron Kurtin, liderin politik më popullor të shqiptarëve të Ballkanit, dhe për këtë arsye shfrytëzon çdo rast për ta forcuar Osmanin si kundërshtare të tij.

Ajo luan lojën e saj

Ndërkohë, Osmani po luan lojën e saj personale. Mandati i saj si presidente përfundon në mars. Ajo synon një mandat të dytë dhe për këtë ka nevojë për mbështetjen e parlamentit të Kosovës, pasi deputetët zgjedhin kryetarin e shtetit. Por këtë mbështetje ajo nuk e ka. Gjatë viteve të fundit nuk ka arritur të sigurojë përkrahje të gjerë parlamentare. Në Prishtinë përshkruhet si personalisht e vështirë. Shumë bashkëpunëtorë të afërt, si ish-shefi i kabinetit të saj Blerim Vela, nuk kanë qëndruar gjatë pranë saj.

Si zëvendësim për mungesën e mbështetjes së brendshme, Osmani prej javësh po përpiqet të paraqitet si “kandidatja e Trumpit”. Llogaritja është kjo: SHBA-të janë në Kosovë – jo vetëm përmes bazës ushtarake Camp Bondsteel në jug të vendit, por edhe përmes gjithë historisë së shtetit të ri – një faktor aq i rëndësishëm, sa që ky etiketim mund t’i siguronte rizgjedhjen ndryshe shumë të pasigurt. Osmani, sipas një burimi të mirëinformuar në Prishtinë, u paraqitet publikut dhe deputetëve si e favorizuara e Trumpit dhe kërcënon në mënyrë indirekte me kontaktet e saj (të supozuara) me klanin e tij. Mesazhi i nënkuptuar: “Nëse nuk më rizgjidhni presidente, do të keni telashe me SHBA-të.”

Pa SHBA-të nuk do të kishte shtet të Kosovës

Disa vite më parë, ky kalkulim ndoshta do të kishte funksionuar. Adhurimi kosovar për SHBA-të nuk ka pothuajse asnjë paralel në botë. Kosova është shteti më proamerikan në botë. Çdo fëmijë kosovar e di se vetëm lufta e udhëhequr nga SHBA-të dhe NATO-ja kundër Serbisë në vitin 1999 e nxori shtetin serb nga Kosova dhe i dha fund shtypjes së shqiptarëve nga Beogradi. Shpallja e pavarësisë në vitin 2008 nuk do të kishte qenë e mundur pa mbështetjen amerikane.

Kosovarët mbeten proamerikanë. Por mbi të gjitha ata janë kosovarë. Dhe në Kosovë natyrisht është vënë re se Uashingtoni i Trumpit nuk është më ai i Bill Clintonit dhe George W. Bushit.

Një dëshmi se “kartë amerikane” nuk funksionon më automatikisht është suksesi i Kurtit në zgjedhjet parlamentare të dhjetorit. Partia e tij “Vetëvendosje” mori 51,1 për qind të votave në një proces zgjedhor pa parregullsi serioze, rezultati i të cilit u pranua pa kundërshtime nga opozita. Fitorja lidhet edhe me mbështetjen e fortë nga diaspora kosovare, por kjo nuk ishte arsyeja e vetme.

Suksesi i Kurtit pavarësisht kritikave të Trumpit

Dominimi i Vetëvendosjes është i habitshëm edhe sepse marrëdhëniet e Kurtit me Trumpin janë realisht të këqija. Kurti e kishte mbështetur hapur Joe Bidenin gjatë fushatës amerikane dhe në vitin 2024 kishte marrë pjesë demonstrativisht në kongresin e demokratëve në Çikago. Pas fitores së Trumpit, kjo nuk ishte aspak e dobishme për Kosovën. Në shtator, Trump pezulloi për një kohë të pacaktuar një “dialog strategjik” SHBA–Kosovë. Në një deklaratë të ambasadës amerikane në Prishtinë, Kurti u përmend shprehimisht si përgjegjës: “masat dhe deklaratat” e tij kishin vënë “në sfidë përparimin e arritur ndër vite” në marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Prishtinës.

Për opozitën kosovare, kjo ishte ndihmë perfekte për fushatën. Ajo paralajmëroi se Kurti po rrezikonte marrëdhëniet me mbrojtësen kryesore të Kosovës. Por rezultati zgjedhor tregon se kjo retorikë nuk funksionon më si dikur. Një shumicë absolute e kosovarëve i beson Kurtit, i cili shihet si personalisht i ndershëm dhe jo i korruptuar.

Çfarë përfiton Kosova nga “Bordi i Paqes” i Trumpit?

Edhe për këtë arsye mbetet e dyshimtë nëse manovrat e Osmanit do të kenë sukses. Presidentja, e cila ka studiuar drejtësi në SHBA dhe flet anglisht amerikane rrjedhshëm, shpjegoi së fundmi në një intervistë për BBC-në pse anëtarësimi i Kosovës në “Bordin e Paqes” të Trumpit është kaq i rëndësishëm. Kur Kosova ishte ende nën pushtimin serb, tha ajo, shqiptarët nga OKB-ja kishin marrë vetëm rezoluta: “Ishin vetëm disa fletë letre, vetëm fjalë – por zero veprime. Vetëm kur erdhën SHBA-të, ato e bashkuan botën për të na ndihmuar.” Për kosovarët, historikisht ka qenë gjithmonë vendim i drejtë të rreshtohen me SHBA-të: “Ne i besojmë udhëheqjes së Shteteve të Bashkuara.”

Këtë pikëpamje ndoshta ende do ta ndanin shumë bashkëqytetarë të saj. Por Osmani mbeti e paqartë dhe shmangëse në një pyetje tjetër: nëse Kosova, një shtet që dikur kishte dy milionë banorë dhe tani rreth 1,6 milionë, do të paguajë tarifën prej një miliard dollarësh që Trump kërkon për anëtarësim të përhershëm në “Bordin e Paqes”.

Hapi i Osmanit në Davos u prit me reagime të përziera në Kosovë. Kishte edhe mirëkuptim: Kosova, më shumë se shumë shtete të tjera të vogla europiane, nuk mund ta përballojë të zemërojë Uashingtonin. Një tërheqje e trupave amerikane nga baza Bondsteel shihet si “bomba atomike” e kërcënimeve politike në Kosovë. Bondsteel konsiderohet ndërpartiakisht si një lloj sigurimi jetik kundër rikthimit të shtetit dhe ushtrisë serbe.

Kurti i ka bërë ballë

Gjatë mandatit të parë të Trumpit, kur Kurti kundërshtoi një “marrëveshje paqeje” të improvizuar me Serbinë nga i dërguari special Richard Grenell, kërcënimi për mbylljen e Bondsteel-it ishte artikuluar tashmë në Uashington. Qeveria e parë e Kurtit u shpërbë nën këtë presion. Prandaj ka zëra në Kosovë që e shohin veprimin e Osmanit jo si servilizëm, por si realizëm të zgjuar politik.

Por kjo nuk vlen për çdo hap të saj dhe të rrethit të saj. Një nismë e bashkëshortit të Osmanit, Prindon Sadriu, diplomat karriere me ambicie të mëdha, u prit me tallje. Ai i kishte propozuar Trumpit në platformën X që ish-Grand Hotel-i i Prishtinës, një rrënojë shumëkatëshe në qendër të qytetit nga koha jugosllave, të shndërrohej në një “Trump Hotel”.

Nëse kjo u konsiderua thjesht si kuriozitet apo një turp i vogël anësor, e njëjta gjë nuk u tha për vendimin e presidentes që të organizonte një pritje madhështore për premierën në Prishtinë të dokumentarit “Melania” për bashkëshorten e Trumpit. Filmi, sipas njoftimit zyrtar, ishte shfaqur me “sukses të madh” dhe kishte bashkuar “artistë, yje dhe miq të Kosovës dhe SHBA-ve” për të përjetuar “një portretizim të guximshëm të familjes presidenciale amerikane” dhe “forcën udhëheqëse të jashtëzakonshme e me ndikim” të Melania Trumpit.

Këto deklarata u panë nga shumë kosovarë si të panevojshme, nga të tjerë si servile dhe pa dinjitet. U ngrit gjithashtu pyetja se si një sjellje e tillë përputhej me agjendën e Osmanit për të drejtat e grave, në një kohë kur po dalin vazhdimisht dokumente të reja nga “trashëgimia” e abuzuesit të fëmijëve Jeffrey Epstein. Fakti që edhe regjisori i “Melania”-s, Brett Ratner, kishte lidhje me Epsteinin dhe ekzistojnë fotografi që e tregojnë atë në shoqërinë e tij me vajza shumë të reja, është vetëm një detaj ndër shumë të tjerë.

Në një intervistë për Frankfurter Allgemeine Zeitung. në vitin 2019, Osmani pat thënë: “Për mua është e rëndësishme që në fund të mandatit tim të lë mesazhin se asnjë vajzë dhe asnjë grua në Kosovë nuk beson më se është në çfarëdo forme inferiore. Jam e sigurt se në fund të mandatit tim, gratë dhe vajzat në Kosovë do ta dinë se nuk ka asgjë që nuk mund ta bëjnë.”

Në përpjekjen e saj për një mandat të dytë, Osmani, sipas shumë kosovarëve, po tregon këto ditë se ajo vërtet mund të bëjë gjithçka që bëjnë burrat – madje edhe të jetë pa shtyllë kurrizore për hir të karrierës politike./Përshtatur nga Frankfurter Allgemeine Zeitung