​Në teorinë politike ekziston një aksiomë e thjeshtë: një organizatë nuk mund të eksportojë një vlerë që nuk e zotëron brenda vetes. Nëse pranojmë këtë parim, atëherë pritshmëria jonë që partitë politike shqiptare të qeverisin në mënyrë demokratike pasi marrin pushtetin, nuk është thjesht optimizëm; është një absurditet logjik.

​Është utopike të besosh se një strukturë që funksionon mbi parimin e "Njëshit", që mbyt zërin kritik në mbledhjet e veta dhe që e konsideron meritokracinë si armik të besnikërisë, do të shndërrohet papritur në një kampione të lirisë dhe institucioneve sapo të hyjë në zyrat e shtetit.

​Kultura e "Kryetarit-Mbret"

​Problemi nis te ADN-ja e partive tona. Ato nuk janë bashkime vullnetare idesh, por shpesh ngjasojnë me korporata interesi ose reparte ushtarake.

​Vota e brendshme është kryesisht një formalitet ceremonial për të rikonfirmuar liderin.

​Debati shihet si tradhti dhe mendimi ndryshe si "puc".

​Hierarkia nuk ndërtohet mbi vizionin, por mbi aftësinë për të mbledhur vota me çdo kusht.

​Kur këto grupe marrin pushtetin, ata thjesht zgjerojnë modelin e tyre të brendshëm në shkallë kombëtare. Shteti trajtohet si pronë e partisë, administrata si shtëpi punësimi për militantët dhe ligji si një pengesë që duhet anashkaluar.

​Pushteti si mjet mbijetese, jo shërbimi

​Në këtë mjedis, ushtrimi i pushtetit në mënyrë demokratike do të thoshte "vetëvrasje" për strukturën e tyre. Demokracia kërkon llogaridhënie, transparencë dhe kontroll mbi pushtetin (checks and balances). Por, për një parti që funksionon si klan, këto elemente janë vdekjeprurëse. Prandaj, sapo marrin timonin, instinkti i parë nuk është hapja, por kapja: kapja e gjykatave, mediave dhe ekonomisë.

​"Nuk mund të mbjellësh ferra e të presësh të vjelësh rrush." Ky proverb përmbledh krizën tonë. Nëse "fara" brenda partisë është autoritare, fryti në qeverisje do të jetë domosdoshmërisht autokratik.

​Cila është zgjidhja?

​Kura për këtë absurditet nuk gjendet te shpresa se një lider i ri do të ketë vullnet më të mirë, por te shkatërrimi i modelit të kryetarit-pronar.

​Reforma Ligjore: Nevojitet një Ligj i ri për Partitë Politike që sanksionon zgjedhje reale të monitoruara, limitim mandatesh për kryetarët dhe transparencë totale financiare.

​Zgjimi Qytetar: Shoqëria duhet të pushojë së qeni "kliente" e partive dhe të fillojë të sillet si "aksionere" e shtetit.

Nëse partitë vazhdojnë të jenë ishuj autokratikë, ato do të mbeten thjesht makineri për riciklimin e pushtetit personal. Ndryshimi nuk vjen nga rrotacioni i emrave, por nga imponimi i demokracisë si kusht ekzistence. Pyetja që mbetet për ne është: Deri kur do të pranojmë të jemi spektatorë të një teatri ku aktorët ndërrohen, por skenari i autoritarizmit mbetet i njëjtë?