Bashkimi Evropian po i dërgon një mesazh të qartë kompanive të mëdha të teknologjisë që po investojnë miliarda euro në inteligjencën artificiale: Europa është e hapur për zhvillimin e sektorit, por jo në kurriz të objektivave të saj klimatike dhe energjetike.

Komisioneri europian për Energjinë, Dan Jørgensen, deklaroi se kompanitë që ndërtojnë qendra të mëdha të dhënash për të mbështetur inteligjencën artificiale duhet të kontribuojnë në tranzicionin e gjelbër të BE-së, duke përdorur energji të pastër dhe duke reduktuar ndikimin e tyre në mjedis.

Sipas tij, kompanitë nuk mund të presin që Europa të mbështesë zhvillimin e inteligjencës artificiale ndërsa njëkohësisht ato rrisin emetimet e karbonit apo ushtrojnë presion të tepërt mbi rrjetet energjetike.

Boom-i global i inteligjencës artificiale ka krijuar një kërkesë të paprecedentë për qendra të reja të të dhënave, të cilat janë infrastruktura bazë për funksionimin e modeleve të avancuara si ChatGPT, Claude apo sistemet kineze të AI-së. SHBA-ja dhe Kina po udhëheqin aktualisht garën globale për ndërtimin e këtyre objekteve, ndërsa Europa po përpiqet të zvogëlojë diferencën.

Megjithatë, qendrat e të dhënave kërkojnë sasi të mëdha energjie elektrike për të furnizuar serverët dhe volume të konsiderueshme uji për sistemet e ftohjes. Kjo ka ngritur shqetësime në Europë, ku standardet mjedisore janë më të rrepta sesa në SHBA apo Kinë.

Jørgensen theksoi se zhvillimi i sektorit nuk duhet të përkthehet në fatura më të larta energjie për qytetarët europianë.

Ai paralajmëroi se konsumi i energjisë nga qendrat e të dhënave mund të dyfishohet gjatë dekadës së ardhshme, madje të rritet edhe më shumë. Sipas tij, kjo përbën një sfidë të madhe në një kohë kur Europa po përpiqet të elektrifikojë industrinë, transportin dhe sistemet e ngrohjes për të reduktuar përdorimin e naftës dhe gazit.

Në këtë kontekst, Komisioni Europian po përgatit një paketë të re për “sovranitetin teknologjik”, e cila synon të ulë varësinë e bllokut nga kompanitë e huaja në fusha strategjike si cloud computing, inteligjenca artificiale dhe prodhimi i gjysmëpërçuesve.

Një element i rëndësishëm i kësaj strategjie është krijimi i një etikete të re europiane për qëndrueshmërinë e qendrave të të dhënave. Sistemi i ri do të vlerësojë performancën e tyre sipas kritereve si efikasiteti energjetik, konsumi i ujit dhe aftësia për të rikuperuar nxehtësinë e prodhuar nga serverët.

Megjithatë, drafti paraprak ka shkaktuar debat. Disa kompani dhe qeveri europiane kanë kundërshtuar kriteret që dukej se favorizonin energjinë e rinovueshme ndërsa linin jashtë energjinë bërthamore.

Jørgensen nuk komentoi drejtpërdrejt për draftin, por theksoi se Komisioni mbështet neutralitetin teknologjik dhe se si energjia bërthamore ashtu edhe ajo e rinovueshme do të jenë pjesë e tranzicionit energjetik europian.

Ai insistoi se qendrat e të dhënave duhet të mbështesin objektivat e Marrëveshjes së Gjelbër Europiane dhe të kontribuojnë në zgjerimin e prodhimit të energjisë së pastër.

Komisioneri hodhi poshtë argumentet e industrisë se kërkesat më të rrepta mjedisore mund të largojnë investimet nga Europa. Sipas tij, ambiciet europiane për inteligjencën artificiale dhe objektivat klimatike nuk janë në kundërshtim me njëra-tjetrën.

Një nga shembujt që po tërheq vëmendjen e politikëbërësve është Irlanda. Qendrat e të dhënave konsumojnë tashmë mbi 20 për qind të energjisë elektrike të vendit, përqindja më e lartë në botë në raport me popullsinë. Organizatat mjedisore kanë paralajmëruar se ky zhvillim po kontribuon në rritjen e kostove të energjisë për familjet.

Jørgensen paralajmëroi se pakënaqësia publike mund të rritet nëse sektori nuk integrohet më mirë në sistemet energjetike lokale dhe nuk demonstron përfitime konkrete për komunitetet.

Një tjetër problem që ai ngriti është humbja masive e nxehtësisë së prodhuar nga serverët. Aktualisht, shumica e kësaj nxehtësie çlirohet në atmosferë pa u përdorur.

Sipas tij, nëse do të shfrytëzohej vetëm gjysma e nxehtësisë së tepërt që prodhojnë sot qendrat e të dhënave, do të ishte e mundur të ngroheshin rreth katër milionë shtëpi në Europë.

Komisioneri vuri në dukje gjithashtu mungesën e transparencës në sektor. Komisioni Europian disponon ende pak të dhëna të sakta për konsumin real të energjisë nga qendrat e të dhënave. Sipas raportimeve të mëparshme, vetëm 36 për qind e objekteve që janë të detyruara të raportojnë të dhënat për efikasitetin energjetik e kanë bërë këtë.

Për këtë arsye, Brukseli po kërkon më shumë raportim dhe transparencë nga industria, duke argumentuar se kompanitë duhet të tregojnë se mund të jenë pjesë e zgjidhjes së sfidës energjetike europiane dhe jo vetëm një burim i ri presioni mbi rrjetet dhe mjedisin.