PARIS (AP) — Europa ka “ndoshta rreth gjashtë javë” rezerva të mbetura karburanti për avionë, tha të enjten drejtori i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, në një intervistë të gjerë, duke paralajmëruar anulime të mundshme fluturimesh “së shpejti” nëse furnizimet me naftë mbeten të bllokuara nga lufta në Iran.

Drejtori Ekzekutiv i IEA-s, Fatih Birol, paraqiti një tablo të zymtë të pasojave globale të asaj që ai e quajti “kriza më e madhe energjetike që kemi përjetuar ndonjëherë”, që buron nga ndërprerja e furnizimeve me naftë, gaz dhe burime të tjera jetike përmes Ngushticës së Hormuzit.

“Në të kaluarën ka pasur një grup të quajtur ‘Dire Straits’. Tani është një ngushticë e rrezikshme, dhe kjo do të ketë pasoja të mëdha për ekonominë globale. Dhe sa më gjatë të zgjasë, aq më keq do të jetë për rritjen ekonomike dhe inflacionin në mbarë botën”, i tha ai Associated Press.

Ndikimi do të jetë “rritje e çmimeve të benzinës, rritje e çmimeve të gazit, çmime të larta të energjisë elektrike”, tha Birol, duke folur nga zyra e tij në Paris, me pamje nga Kulla Eiffel. Dhimbja ekonomike do të ndihet në mënyrë të pabarabartë dhe “vendet që do të vuajnë më shumë nuk do të jenë ato që dëgjohen më shumë. Do të jenë kryesisht vendet në zhvillim. Vendet më të varfra në Azi, në Afrikë dhe në Amerikën Latine”, tha ekonomisti dhe eksperti turk i energjisë që drejton IEA-n që nga viti 2015. Por pa një marrëveshje për luftën në Iran që të rihapë përfundimisht Ngushticën e Hormuzit, “të gjithë do të vuajnë”, shtoi ai.

“Disa vende mund të jenë më të pasura se të tjerat. Disa vende mund të kenë më shumë energji se të tjerat, por asnjë vend, asnjë vend nuk është imun ndaj kësaj krize”, tha ai.

“Rritje e ngadaltë ose edhe recesion”
Gati 20% e naftës që tregtohet në botë kalon përmes Ngushticës së Hormuzit në kohë paqeje. Birol paralajmëroi se mosrishpallja e kalimit të lirë brenda javësh mund të përkeqësojë pasojat për furnizimet globale të energjisë.

“Në Europë, kemi ndoshta rreth gjashtë javë karburant për avionë”, tha ai. “Nëse nuk jemi në gjendje të hapim Ngushticën e Hormuzit… mund t’ju them se së shpejti do të dëgjojmë lajme se disa fluturime nga qyteti A në qytetin B mund të anulohen për shkak të mungesës së karburantit për avionë.”

Ai shtoi: “Shumë liderë qeverish më thonë se nëse Hormuzi nuk hapet deri në fund të majit, shumë vende — duke filluar nga ekonomitë më të dobëta — do të përballen me sfida të mëdha, dhe kjo do të çojë nga nivele të larta inflacioni drejt rritjes së ngadaltë ose edhe recesionit në disa raste.”

Birol u shpreh kundër të ashtuquajturit sistem “tarife kalimi” që Irani ka aplikuar për disa anije, duke i lejuar të kalojnë përmes ngushticës kundrejt pagesës. Ai tha se lejimi i një praktike të tillë të bëhet e përhershme rrezikon të krijojë precedent që mund të zbatohet edhe në rrugë të tjera ujore, përfshirë Ngushticën jetike të Malakës në Azi.

“Nëse e ndryshojmë një herë, mund të jetë e vështirë ta kthejmë mbrapsht”, tha ai. “Do të jetë e vështirë të kemi një sistem tarifash këtu, por jo diku tjetër.”

“Do të doja të shihja që nafta të rrjedhë pa kushte nga pika A në pikën B”, shtoi ai.

Dëme në infrastrukturën energjetike të Gjirit Persik
Më shumë se 110 cisterna me naftë dhe mbi 15 anije të ngarkuara me gaz natyror të lëngshëm po presin në Gjirin Persik dhe mund të ndihmojnë në lehtësimin e krizës energjetike nëse do të mund të dilnin përmes Ngushticës së Hormuzit drejt tregjeve botërore, tha Birol, duke shtuar: “Por nuk mjafton.”

Edhe me një marrëveshje paqeje, dëmet e luftës në objektet energjetike nënkuptojnë se mund të duhen shumë muaj për të rikthyer nivelet e prodhimit para konfliktit, tha ai.

“Mbi 80 objekte kyçe në rajon janë dëmtuar. Dhe nga këto 80, më shumë se një e treta janë dëmtuar rëndë ose shumë rëndë”, tha ai.

“Do të ishte tepër optimiste të besohej se rikuperimi do të jetë shumë i shpejtë”, tha Birol. “Do të duhet gradualisht, gradualisht, deri në dy vjet për t’u kthyer aty ku ishim para luftës.”

“Hije e errët” e gjeopolitikës
Birol tha se është e pakuptueshme që “disa qindra burra me armë” — duke iu referuar dukshëm forcave iraniane — janë në gjendje të mbajnë peng ekonominë globale. Ai shtoi se agjencia e tij me bazë në Paris, që këshillon qeveritë për politikat energjetike dhe ka ndihmuar në koordinimin e një lirimi rekord të rezervave emergjente të naftës në fillim të krizës, ka paralajmëruar prej vitesh për rëndësinë kritike të Ngushticës së Hormuzit.

Goditja globale mund të nxisë përdorimin e teknologjive të tjera energjetike, përfshirë energjinë bërthamore, dhe “do të riformësojë hartën globale të energjisë për vitet në vijim”, tha ai.

Në raftet e zyrës së tij, Birol mban disa topa futbolli — ai është tifoz i përkushtuar i klubit turk Galatasaray — dhe objekte të tjera kujtimi, përfshirë një foto të babait të tij të ndjerë duke luajtur futboll, si dhe shumë libra. Njëri prej tyre bie në sy për titullin e tij domethënës: “Nafta, Fuqia dhe Lufta”.

“Energjia dhe gjeopolitika kanë qenë gjithmonë të ndërthurura”, tha Birol. “Por kurrë nuk kam parë… një hije kaq të errët dhe kaq të gjatë të gjeopolitikës.”

Ai shtoi: “Fatkeqësisht, energjia është në zemër të shumë konflikteve, gjë që, si një person i fushës së energjisë, më trishton, për të qenë i sinqertë.”/ AP