Sukseset e fundit të Ukrainës në fushën e betejës dhe zhvillimi i industrisë së saj teknologjike ushtarake kanë krijuar një valë optimizmi të kuptueshëm. Megjithatë, sipas analistit amerikan Michael Kofman, ky entuziazëm nuk duhet të krijojë iluzione. Moska mbetet më e avancuar në përdorimin e dronëve dhe në luftën teknologjike, ndërsa është në gjendje të rindërtojë ushtrinë e saj brenda pak vitesh.

Parashikimet e analistëve pro Kremlinit, të cilët prej katër vjetësh e gjysmë kanë folur për një fitore të shpejtë të Rusisë në Ukrainë, nuk janë realizuar. Por, sipas Kofman, edhe optimizmi i tepruar për ecurinë e luftës është po aq i rrezikshëm. Ai argumenton se edhe një Rusi e mundur në Ukrainë do të mbetet kërcënimi kryesor ushtarak për Europën.

Në një analizë të botuar në revistën Foreign Affairs, Kofman kundërshton idenë që po fiton terren në Perëndim, se Rusia do të dalë nga lufta aq e dobësuar sa nuk do të jetë më në gjendje të përbëjë rrezik për sigurinë europiane.

Sipas tij, edhe nëse Moska humbet luftën, ajo do të mbetet për shumë vite sfida kryesore strategjike për kontinentin europian. Pyetja nuk është nëse Rusia do ta rindërtojë potencialin e saj ushtarak, por sa shpejt do ta bëjë këtë. Sipas Kofman, ky proces ka nisur tashmë gjatë luftës dhe çështja kryesore mbetet koha që do t'i duhet për të rikuperuar kapacitetet.

Analisti thekson se nuk duhet të ngatërrohet ecuria e luftës në Ukrainë me balancën afatgjatë të sigurisë në Europë. Vështirësitë që ushtria ruse ka hasur në front nuk ndryshojnë faktin se Rusia mbetet e vetmja fuqi europiane që ka vullnetin politik, territorin, arsenalin bërthamor dhe kapacitetet industriale për të sfiduar arkitekturën e sigurisë që NATO ndërtoi pas përfundimit të Luftës së Ftohtë.

Analistët perëndimorë janë të ndarë për kohën që do t'i duhet Rusisë për të rindërtuar potencialin e saj ushtarak. Disa vlerësojnë se këtij procesi do t'i duhen më shumë se dhjetë vjet, ndërsa të tjerë parashikojnë një rikuperim shumë më të shpejtë. Michael Kofman mbështet këtë skenar të dytë. Sipas tij, brenda pesë deri në shtatë vjet, Rusia do të jetë sërish në gjendje të përbëjë një kërcënim serioz ushtarak konvencional. Madje, edhe më herët mund të ketë forca të mjaftueshme për të ushtruar presion ose për të kryer operacione të kufizuara kundër vendeve baltike apo anëtarëve të tjerë të NATO-s.

Sipas Kofman, Rusia nuk do të rikthehet si ushtria që pushtoi Ukrainën në shkurt të vitit 2022. Ajo do të jetë ndryshe dhe, në shumë aspekte, edhe më e rrezikshme. Lufta ka ndryshuar mënyrën e zhvillimit të operacioneve ushtarake. Nëse më parë Moska mbështetej kryesisht te njësitë e mëdha të blinduara dhe artileria tradicionale, ushtria e re ruse do t'i kombinojë ato me sasi të mëdha dronësh, sisteme të luftës elektronike dhe aftësi për të goditur objektiva në distanca të mëdha me raketa precize. Përvoja e fituar në fushën e betejës po bëhet pjesë e doktrinës ushtarake ruse.

Kofman thekson se shumë analistë në Perëndim vazhdojnë ta matin fuqinë ushtarake të Rusisë vetëm me numrin e tankeve të shkatërruara ose humbjet në njerëz. Sipas tij, këta janë tregues të rëndësishëm, por jo të mjaftueshëm, pasi forca e një ushtrie varet edhe nga aftësia për të mësuar, për t'u përshtatur dhe për t'u transformuar.

Humbjet ruse në luftë mbeten shumë të mëdha. Numri i të vrarëve mund të ketë kaluar 400 mijë, ndërsa të plagosurit rëndë llogariten mes 600 mijë dhe 800 mijë. Megjithatë, gjatë luftës, forcat e armatosura ruse janë zgjeruar. Para pushtimit të Ukrainës, Rusia kishte rreth 850 mijë ushtarakë aktivë, ndërsa sot ky numër i kalon 1.3 milionë. Shumë njësi janë zgjeruar dhe, krahas reparteve tradicionale të blinduara dhe të motorizuara, janë krijuar batalione të specializuara për dronët, zbulimin elektronik dhe luftën kibernetike. Gjithashtu është krijuar edhe një armë e re e dedikuar ekskluzivisht sistemeve pa pilot.

Edhe pse mijëra mjete të blinduara dhe sisteme artilerie janë shkatërruar gjatë luftës, Rusia ka vazhduar prodhimin e armëve të reja dhe ka rikthyer në përdorim mjete të ruajtura që nga periudha sovjetike. Përveç kësaj, ajo ka marrë furnizime të rëndësishme ushtarake nga Koreja e Veriut.

Si rezultat, Moska disponon sot një numër mjetesh të blinduara të krahasueshëm me atë që kishte në fillim të luftës. Shumë prej tyre janë më pak moderne, por prodhimi i modeleve të reja vazhdon të rritet. Tanku T-90M, modeli më i avancuar në arsenalin rus, prodhohet tashmë me një ritëm që i kalon 200 njësi në vit.

Ndryshimi më i madh, sipas Kofman, lidhet me dronët. Rusia prodhon tashmë miliona dronë të vegjël taktikë dhe dhjetëra mijëra dronë kamikazë me rreze të gjatë veprimi. Vetëm gjatë vitit 2025 mendohet se janë prodhuar më shumë se 70 mijë të tillë, ndërsa për vitin 2026 janë porositur të paktën 100 mijë dronë të tjerë.

Edhe prodhimi i raketave të lundrimit dhe raketave balistike është rritur në krahasim me nivelet para nisjes së luftës.

Sipas Michael Kofman, nuk është rritur vetëm sasia, por edhe cilësia e kapaciteteve ushtarake ruse. Forcat ruse kanë arritur të shkurtojnë kohën mes identifikimit të objektivit dhe goditjes, duke integruar më mirë zbulimin, dronët, artilerinë dhe raketat. Kjo u lejon që informacioni i mbledhur në fushën e betejës të shndërrohet pothuajse menjëherë në sulme me precizion të lartë.

Kjo, sipas tij, është një nga mësimet kryesore të luftës në Ukrainë. Një tjetër lidhet me aftësinë për t’u përshtatur. Shumë analistë e përshkruajnë ushtrinë ruse si të ngurtë dhe të paaftë për të inovuar. Kofman pranon se ritmi i përshtatjes është më i ngadaltë se ai i Ukrainës, por thekson se Rusia ka një avantazh tjetër: kur gjen një zgjidhje që funksionon, arrin ta zbatojë shpejt në shkallë të gjerë.

Sipas tij, universitetet, industria e mbrojtjes, qendrat kërkimore dhe njësitë luftarake bashkëpunojnë më ngushtë se më parë. Inovacionet që testohen në front kthehen më pas në ndryshime organizative dhe industriale.

Megjithatë, jo gjithçka funksionon. Kofman ndalet edhe te dobësitë strukturore të ushtrisë ruse. Shumë oficerë me përvojë kanë humbur jetën në luftë, ndërsa cilësia mesatare e personelit ka rënë. Rekrutët e rinj marrin trajnim shumë të shkurtër dhe operacionet sulmuese po mbështeten gjithnjë e më shumë te grupe të vogla këmbësorie, të cilat avancojnë ngadalë duke pësuar humbje shumë të mëdha.

Sipas analizës, Rusia ka mësuar të zhvillojë një luftë konsumimi, por ka humbur një pjesë të madhe të aftësisë për të kryer operacione të mëdha të koordinuara. Probleme mbeten edhe në kulturën ushtarake, ku vazhdojnë centralizimi i tepruar i vendimmarrjes, autonomia e kufizuar e oficerëve të niveleve më të ulëta, korrupsioni, raportimet e rreme operative dhe dobësia e trupës së nënoficerëve, e cila konsiderohet një element kyç në ushtritë perëndimore.

Kofman thekson se Rusia përballet edhe me kufizime ekonomike. Ekonomia është militarizuar, por nuk është shndërruar plotësisht në ekonomi lufte. Aktualisht, rreth 40% e shpenzimeve publike shkojnë për mbrojtjen dhe sigurinë, një nivel pothuajse dy herë më i lartë se para pushtimit të Ukrainës, por ende më i ulët se ai i Bashkimit Sovjetik gjatë Luftës së Ftohtë.

Në të njëjtën kohë, ekonomia ruse po përballet me stanjacion, mungesë të fuqisë punëtore të specializuar dhe rënie të popullsisë në moshë pune. Lufta dhe pandemia kanë përkeqësuar krizën demografike, ndërsa industria e mbrojtjes konkurron me sektorin civil për të njëjtët punonjës të kualifikuar. Shteti detyrohet të rrisë shpenzimet ushtarake, duke u përpjekur njëkohësisht të mbajë nën kontroll inflacionin dhe deficitin.

Edhe prodhimi industrial ka kufizimet e veta. Sanksionet perëndimore vazhdojnë ta bëjnë të vështirë sigurimin e makinerive të avancuara dhe komponentëve të caktuar teknologjikë, ndërsa një pjesë e konsiderueshme e pajisjeve që përdor sot ushtria ruse vjen ende nga rezervat e krijuara në periudhën sovjetike.

Sipas Michael Kofman, rezervat e mëdha ushtarake të trashëguara nga periudha sovjetike nuk do të zgjasin përgjithmonë. Pasi ato të shterojnë, zëvendësimi i tyre do të jetë shumë më i kushtueshëm. Megjithatë, ai paralajmëron se nuk duhen nënvlerësuar investimet që Rusia ka bërë tashmë në industrinë e mbrojtjes. Fabrikat janë zgjeruar, qindra mijëra punonjës janë transferuar në sektorin ushtarak dhe linjat e prodhimit punojnë me kapacitet të plotë. Edhe nëse lufta përfundon, Kremlini vështirë se do ta çmontojë këtë aparat industrial.

Sipas tij, në vitin 2026 shpenzimet ushtarake të Rusisë do të arrijnë në rreth 180 miliardë dollarë. Por, nëse merret parasysh fuqia blerëse e rublës brenda vendit, kjo shumë korrespondon me një vlerë reale prej rreth 400 deri në 500 miliardë dollarësh. Pikërisht ky nivel financimi i ka mundësuar Moskës të vazhdojë luftën, të rrisë prodhimin ushtarak dhe të rekrutojë çdo vit më shumë se 400 mijë ushtarakë të rinj.

Kofman paralajmëron se gabimi më i madh do të ishte të merrej lufta në Ukrainë si model i një konflikti të mundshëm mes Rusisë dhe NATO-s. Aleanca Atlantike gëzon epërsi të dukshme në fuqi ajrore, kapacitete detare, inteligjencë, armë me precizion të lartë dhe cilësinë mesatare të personelit ushtarak. Megjithatë, ajo ka edhe dobësitë e saj.

Sipas tij, ushtritë europiane janë ndërtuar duke u mbështetur në udhëheqjen amerikane. Nëse Shtetet e Bashkuara reduktojnë angazhimin e tyre, shumë prej kapaciteteve operative të NATO-s do të dobësohen.

Një tjetër problem është se NATO nuk ka ende një përvojë të krahasueshme me atë që kanë fituar Rusia dhe Ukraina në një fushëbetejë të dominuar nga dronët. Stërvitjet e zhvilluara së bashku me forcat ukrainase kanë nxjerrë në pah një vonesë shqetësuese. Sipas Kofman, ushtritë perëndimore nuk janë ende të përgatitura për të vepruar në një mjedis ku mijëra dronë monitorojnë vazhdimisht fushëbetejën dhe mund të godasin pothuajse në kohë reale personelin, mjetet ushtarake dhe qendrat logjistike.

Ai thekson se nuk mjafton vetëm blerja e dronëve të rinj. Sipas tij, duhet të rishikohet organizimi i forcave të armatosura, të forcohet mbrojtja ajrore me rreze të shkurtër, të zhvillohen sisteme të luftës elektronike, të ndryshohen strukturat e komandimit dhe, në disa raste, të hiqet dorë edhe nga një pjesë e njësive tradicionale për të financuar kapacitetet e reja teknologjike.

Në përfundim të analizës, Kofman thekson se Rusia mbetet një fuqi në rënie dhe se ky ishte realitet edhe para vitit 2022. Sipas tij, rënia ekonomike, demografike dhe politike e vendit është reale, por është një proces i ngadaltë dhe jo i menjëhershëm.

Ai kujton se historia ka treguar se Moska ka arritur shpesh të rindërtojë forcat e saj të armatosura më shpejt nga sa kanë parashikuar kundërshtarët, edhe pas humbjeve dhe krizave të rënda.

Për këtë arsye, Kofman paralajmëron se Perëndimi nuk duhet të mashtrohet nga vështirësitë që ushtria ruse po has aktualisht në Ukrainë. Një fitore e Kievit, sado e rëndësishme, nuk do ta zhdukë sfidën strategjike që përfaqëson Rusia. Sipas tij, SHBA-ja dhe aleatët europianë duhet të përgatiten që tani për fazën pas luftës, duke vazhduar mbështetjen për Ukrainën, por njëkohësisht duke investuar në parandalimin afatgjatë, në përshtatjen e ushtrive me ndryshimet teknologjike të luftës moderne dhe duke marrë seriozisht mundësinë që, brenda pak vitesh, Rusia të rikthehet si një kundërshtar ushtarak i besueshëm.

Edhe një Rusi më pak e pasur, me një popullsi në rënie dhe madje e mundur në Ukrainë, përfundon Kofman, mbetet një fuqi bërthamore me një traditë të fortë ushtarake, një industri të mbrojtjes të orientuar tashmë drejt prodhimit masiv dhe një udhëheqje që vazhdon ta konsiderojë përballjen me Perëndimin si objektivin e saj kryesor strategjik./CorrieredellaSera