Në një mëngjes jashtëzakonisht të ftohtë në Arktikun Kanadez, rreth 70 persona dolën në rrugë. Duke sfiduar të ftohtin, ata marshuan nëpër territorin e Nunavutit, të vetëqeverisur nga Inuitët, duke valëvitur pankarta ku shkruhej: “Ne qëndrojmë me Groenlandën” dhe “Grenlanda është partnere, jo për t’u blerë”.

Ishte një pamje që tregonte se si, për popujt indigjenë në mbarë Arktikun, beteja për Groenlandën është shndërruar në një përballje më të gjerë, që duket se vë përballë luftën e gjatë për të pohuar të drejtat e tyre me një shtysë globale për pushtet.

'Përpjekjet e Donald Trump për të marrë Groenlandën rikujtojnë shekuj imperializmi nga shtete të ndryshme, por edhe kolonizim nga aktorë të ndryshëm. Inuitët janë dashur të gjejnë mënyra për të ruajtur shoqërinë tonë, kulturën tonë dhe vetëvendosjen tonë, ndërkohë që të tjerët kanë dashur gjëra të ndryshme nga ne ose nga tokat dhe territoret tona', tha Natan Obed, president i organizatës kombëtare të Inuitëve të Kanadasë, Inuit Tapiriit Kanatami.

Veçanërisht shqetësuese ishte përqendrimi te përpjekjet e Groenlandës për të nxjerrë pasuri minerare ose për të krijuar pozicione mbrojtëse, tha ai.

“Kjo është pjesa më e frikshme e retorikës që ka qarkulluar. Mendoja se kishim kaluar përtej këtij parimi qendror se nëse popujt indigjenë nuk e ‘përmirësojnë’ tokën sipas kritereve të aktorëve imperialistë, atëherë nuk kanë vetëvendosje. Vendimet që merren për tokën tonë dhe për atë që duam për të janë vetëm tonat', tha Natan Obed.

Ndërsa Trump kohët e fundit u zotua se nuk do ta merrte Groenlandën me forcë, Shtëpia e Bardhë ka sinjalizuar se mbetet e interesuar të kontrollojë ishullin më të madh në botë. Jeff Landry, i dërguari special i SHBA-së për Groenlandën, shkroi një opinion ku e përshkroi Grenlandën si “një nga rajonet më strategjikisht të rëndësishme në botë”. Artikulli prej 976 fjalësh, i botuar në Neë York Times, nuk përmendte fare popullin indigjen që e kishte ruajtur tokën për mijëra vjet, por theksonte: “Presidenti ka qenë i qartë: dominimi amerikan në Arktik është i panegociueshëm.”

Në Groenlandë, banorët i kanë përshkruar deklaratat e Trump për “blerjen” ose “marrjen nën kontroll” të territorit si një kthim në një kohë kur tokat indigjene shiheshin vetëm si mallra për t’u përvetësuar, duke lënë Inuitët të anashkaluar nga negociatat politike që formësuan jetët e tyre.

“Në rritjen e tensioneve mes fuqive të mëdha, shqetësimi ynë është se Arktiku paraqitet si një aset ose si një shkretëtirë akulli bosh. Për ne, është atdheu ynë; pasuritë e tij janë ato që mbajnë gjallë popullin tonë, kulturën tonë, fëmijët, të rinjtë dhe të moshuarit tanë. Inuitët kanë jetuar dhe lulëzuar në rajonin tonë arktik që nga kohë të lashta, shumë përpara konceptit të shteteve. Shtysa për pushtet kishte nxjerrë në pah se sa pak kishin arritur të kuptonin se, pas shekujsh sundimi nga Danimarka, Groenlanda tani ishte një territor vetëqeverisës brenda Mbretërisë së Danimarkës. Prandaj, Grenlanda nuk ‘zotërohet’ nga Danimarka, as nuk mund të ‘shitet’ nga Danimarka,” tha Sara Olsvig, kryetare e Këshillit Circumpolar Inuit dhe ish-udhëheqëse e Inuit Ataqatigiit, një parti e majtë pro-pavarësisë në Groenlandë.

Muajt e fundit kanë qenë të mbushur me “konotacione të kohërave të hershme të kolonizimit”, tha ajo, duke e detyruar atë dhe të tjerët të theksojnë se Inuitët dhe populli i Grenlandës janë të barabartë me të gjithë të tjerët.

“Të mos përsëriten gabimet e imperializmit të kaluar është e rëndësishme,” tha ajo, duke shtuar: “Nuk ekziston një kolonizator më i mirë.”

Ndërsa retorika e Trump u intensifikua, Inuitët në Alaskë e ndoqën situatën nga afër. Marie Greene, presidente e Këshillit Circumpolar Inuit Alaska, tha: “Në fillim ishte e pabesueshme, pastaj u bë zemërthyese kur dëgjuam për njerëzit tanë, veçanërisht fëmijët dhe të moshuarit, që kishin frikë se do të pushtoheshin.”

Kërcënimet ishin një goditje e fortë për Inuitët, të cilët prej kohësh kishin punuar së bashku për të siguruar që Arktiku të mbetej një zonë paqeje, edhe pse tensionet mes fuqive botërore që e rrethojnë vazhdojnë të ziejnë.

“Për Inuitët, paqja në Arktik nuk është një parim abstrakt; ka të bëjë me mbrojtjen e atdheut tonë, familjeve tona dhe të ardhmes së fëmijëve tanë,” tha Vivian Korthuis, gjithashtu nga Këshilli Circumpolar Inuit – Alaska.

Debati mbi Groenlandën kishte përforcuar mënyrën se si popujt indigjenë janë veçanërisht të cenueshëm ndaj turbulencave gjeopolitike, tha Gunn-Britt Retter nga Këshilli Saami, një organizatë që përfaqëson popujt Saami të Finlandës, Rusisë, Norvegjisë dhe Suedisë.

“Kur gjeopolitika nxehet, hyn në një fazë ku udhëheqësit shtetërorë fillojnë të flasin dhe gjëja e parë që harrohet janë popujt indigjenë. Gjithmonë ka diçka më të rëndësishme. Është si të thuash: ‘Po, ne i vlerësojmë popujt indigjenë ose i respektojmë të drejtat e tyre, por tani për tani kjo është më e rëndësishme’, tha Retter.

Ndjesia ishte se të drejtat indigjene përmenden në kohë të mira, por anashkalohen kur dalin interesa strategjike, si kërcënimi i tarifave, tha Retter. “Çështjet indigjene bëhen temë diskutimi vetëm kur ka teprica buxhetore.”

Për shumë njerëz në Arktik, ishte e vështirë të mos i shihnin kërcënimet mbi Grenlandën si një shenjë e asaj që do të vinte më pas, tha Obed nga Inuit Tapiriit Kanatami i Kanadasë.

“Ne e kuptojmë se po bëhemi gjithnjë e më shumë në qendër të një lufte gjeopolitike që nuk lidhet domosdoshmërisht me kulturën apo shoqërinë tonë, por zhvillohet në atdheun tonë, në oborret tona,” tha ai.

Ai përmendi fondet e mëdha që Rusia dhe Kina kanë investuar në forcimin e porteve në dhe përreth Arktikut rus dhe garën e heshtur për të pretenduar Kalimin Veriperëndimor, ndërsa ndryshimet klimatike po e transformojnë rajonin, si shembuj konkretë.

“Ne e dimë që këto përplasje po vijnë. Prandaj ky është momenti për të ndërtuar aleanca, strategji dhe plane, për të siguruar që kur ato kohë të vijnë, ne të jemi gati.”/The Guardian