Plazhet e zbarkimit të aleatëve në Francën veriore gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe mali Olimp në Greqi ishin ndër vendet që u shtuan të dielën në Listën e Trashëgimisë Botërore, gjatë një mbledhjeje të komitetit të OKB-së në Korenë e Jugut, ku po shqyrtoheshin dhjetëra kandidatura.

Komiteti i UNESCO-s, i cili po bën një mbledhje në Busan që do të zgjasë deri të mërkurën, përfshiu gjithashtu në listë kryeqytetet e lashta japoneze Asuka dhe Fujiwara, si dhe Peizazhin Boma-Badingilo në Sudanin e Jugut, që strehon një nga migrimet më të mëdha tokësore të gjitarëve në botë dhe përbën vendin e parë të këtij shteti të përfshirë në Listën e Trashëgimisë Botërore.

Përcaktimi për Francën përfshin pesë plazhet e zbarkimit në Normandi: Omaha, Utah, Sword, Gold dhe Juno, ku më shumë se 150,000 trupa aleate zbarkuan më 6 qershor 1944. Të gjitha këto ishin thelbësore për çlirimin e Evropës Perëndimore nga pushtimi nazist gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Këshilli Ndërkombëtar për Monumentet dhe Vendet (ICOMOS), i cili vlerëson kandidaturat për komitetin e trashëgimisë, tha se këto vende ruajnë mbetje të shumta historike, nga fortifikimet gjermane dhe peizazhet e shkatërruara nga bombardimet deri te strukturat portuale të Aleatëve dhe anijet e fundosura, duke shënuar një “ngjarje që perceptohet gjerësisht si ajo që bëri të mundur rikthimin e lirisë dhe paralajmëroi një paqe të qëndrueshme në kontinentin evropian.”

ICOMOS bëri gjithashtu thirrje për monitorim dhe ruajtje më të fortë të këtyre vendeve, duke përmendur kërcënimet e mundshme nga turizmi, ndryshimet klimatike, ngritja e nivelit të detit dhe zhvillimi i parqeve me turbina ere pranë zonave.

Ahlem Gharbi, përfaqësuesja e përhershme e Francës në UNESCO, tha se zbarkimi në Normandi shënoi një pikë kthese nga konflikti global drejt një rendi pasluftës të ndërtuar mbi paqen dhe sigurinë, dhe se përfshirja e këtyre vendeve në listë ka një rëndësi të shtuar në një kohë kur krizat dhe luftërat ndërkombëtare po përshkallëzohen.

“Është ndoshta zbarkimi amfib më i madh që ka ndodhur ndonjëherë. Vetëm për këtë arsye meriton të kujtohet,” tha historiani David Edgerton në një intervistë të fundit për Associated Press.

Përfshirja e malit Olimp në Listën e Trashëgimisë Botërore, vendi mitik ku besohej se banonin 12 perënditë e lashta greke, kurorëzoi një përpjekje 12-vjeçare të Greqisë për ta njohur malin e saj më të lartë si një vend me trashëgimi të përzier kulturore dhe natyrore. Mali ngrihet në një lartësi prej 2,918 metrash mbi nivelin e detit dhe konsiderohej froni i Zeusit, mbretit të perëndive, ndërsa njëkohësisht është shtëpia e një biodiversiteti të pasur.

Evangelos Geroliolios, kryetari i bashkisë Dion-Olimp, një komunë në rrëzë të malit, tha në një intervistë të fundit për AP se përfshirja në Listën e Trashëgimisë Botërore “na vendos detyrime më të mëdha për ta mbrojtur këtë mjedis”, duke përmendur ndikimin e mundshëm të rritjes së turizmit.

“Ne riafirmojmë angazhimin tonë të palëkundur për të mbrojtur malin Olimp për të mirën e brezave të sotëm dhe të ardhshëm,” tha Georgios Koumoutsakos, përfaqësuesi i Greqisë në UNESCO. “Siç na kujton me mençuri mitologjia greke, është gjithmonë më mirë të jesh në marrëdhënie të mira me perënditë.”

Qytetet japoneze të përfshira në listë, në prefekturën perëndimore të Narës, përfshijnë 19 site arkeologjike nga kryeqytetet e shekujve VI–VIII, Asuka dhe Fujiwara, ku Japonia krijoi shtetin e saj të parë të centralizuar sipas modeleve kineze. Këto vende ruajnë mbetjet, kryesisht të varrosura, të pallateve mbretërore, zyrave qeveritare, tempujve budistë dhe varreve nga kryeqytetet që ndikuan më vonë në zhvillimin e Narës dhe Kiotos.

Zëvendësministri japonez i Kulturës, Shigeki Kobayashi, falënderoi komitetin për përfshirjen e vendeve Asuka-Fujiëara dhe tha se Japonia riafirmon angazhimin e saj për “t'ua përcjellë këtë pasuri të çmuar brezave të ardhshëm.” Kryeministrja japoneze Sanae Takaichi, e lindur në Nara, shkroi në platformën X se shpreson që statusi i Trashëgimisë Botërore do të nxisë turizmin në këtë zonë.

Yoshiyuki Aihara, profesor i arkeologjisë në Universitetin e Narës, tha se këto vende janë të rëndësishme sepse tregojnë se si u formua shteti i lashtë japonez nën ndikimin e Kinës dhe Gadishullit Korean.

“Nëse gërmoni rreth një metër nën këto fusha me oriz, filloni të gjeni një shtrirje rrënojash në këtë zonë, megjithëse kjo nuk është e lehtë për t’u kuptuar nga vizitorët e zakonshëm,” tha Aihara, i cili vazhdon punimet e gërmimeve në vend.

Zona Boma-Badingilo në Sudanin e Jugut përfshin ligatina të gjera, fusha përmbytëse dhe savana të formuara nga reshjet sezonale dhe dinamika e përmbytjeve. Aty lëvizin rreth 6 milionë antilopa dhe gazela, të cilat migrojnë nëpër peizazh në përgjigje të ndryshimeve të kushteve mjedisore.

Sipas UNESCO-s, kjo zonë ofron gjithashtu habitat për elefantët, luanët, gepardët dhe shumë lloje të tjera të kafshëve të egra, ndërsa mbështet komunitete të ndryshme etnike që prej shekujsh jetojnë në sajë të blegtorisë, bujqësisë dhe peshkimit.