Sinjalet që vijnë nga Uashingtoni po bëhen gjithnjë e më të qarta.

Administrata e Donald Trump pritet së shpejti të lehtësojë angazhimin ushtarak në NATO. Veprimi do të ndërmerret në dy drejtime. Lëvizja e fundit, sipas parashikimeve të gazetës gjermane «Die Welt», të zgjeruara nga «New York Times», ka të bëjë me parandalimin ajror. Pentagoni po përgatit katër shkurtime të rëndësishme.

Së pari: tërheqjen e një të tretës së avionëve luftarakë F-16 dhe F-35; aktualisht janë rreth 150 dhe do të mbeten rreth 100.

Së dyti: uljen nga 25 në 15 të numrit të avionëve të zbulimit detar, si dhe kthimin në SHBA të të tetë avionëve cisternë për furnizim me karburant gjatë fluturimit.

Së treti: zhvendosjen jashtë Europës të një nëndetëseje të pajisur me raketa dhe të një flote të përbërë nga një aeroplanmbajtëse dhe anije të tjera luftarake.

Së katërti: ndalimin e dërgimit të dy grupeve bombarduese që tashmë ishin caktuar për Kontinentin e Vjetër.

Për momentin, nuk ka njoftime zyrtare për të gjitha këto detaje. Megjithatë, shkruan «New York Times», plani përfshihet në një dokument të dërguar drejtuesve të NATO-s. Alexus Grynkewich, Komandanti Suprem i Forcave Aleate në Europë (SACEUR), në fillim të qershorit kishte deklaruar publikisht: «Brenda NATO-s ka pasur një varësi të pashëndetshme nga modeli i forcave të armatosura amerikane. Presidenti Donald Trump, Sekretari i Mbrojtjes Hegseth dhe të tjerë e kanë bërë të qartë se kjo duhet të ndryshojë. Dhe do të ndryshojë. Këtë e kërkon realiteti i mundshëm i konflikteve të njëkohshme në teatro të ndryshme.»

Agjencia ANSA raporton për një reagim të parë nga Brukseli, duke cituar «burime të NATO-s»: «Plani ende nuk është përfundimtar; reduktimi i avionëve amerikanë nuk do të ishte problem, pasi Aleanca po punon për të kompensuar shkurtimet nga ana e SHBA-së.»

Mes ekspertëve mbizotëron thirrja për kujdes. Ambasadori Alessandro Minuto Rizzo, ish-zëvendëssekretar i përgjithshëm i NATO-s nga viti 2001 deri në vitin 2007, i tha «Corriere»-s: «Sugjeroj që ky lajm të shqyrtohet me shumë kujdes. Dokumentet e punës, hipotezat dhe skenarët nuk janë plane operative tashmë të vendosura dhe të gatshme për zbatim. Në çdo rast, shumë do të varet nga afatet kohore me të cilat do të merren këto vendime. Reduktimi i forcave ajrore mund të jetë i menaxhueshëm brenda një periudhe një ose dyvjeçare.»

Faktori kohë mund të jetë vendimtar. Për momentin është e vështirë të parashikohet se kur vendet kryesore europiane do të jenë në gjendje të mbushin boshllëkun, veçanërisht sa i përket flotës së F-35 dhe F-16. Për më tepër, kompania amerikane Lockheed Martin, që prodhon këta avionë, është e mbingarkuar me porosi dhe për këtë arsye nuk mund të garantojë dorëzime të shpejta.

Do të jetë e vështirë edhe të zëvendësohen tetë avionët cisternë, duke qenë se vendet europiane pothuajse nuk disponojnë të tillë. Flitet pak për ta, por roli i tyre është thelbësor për garantimin e misioneve me rreze të gjatë veprimi.

Çështja tjetër lidhet me trupat tokësore. Në fillim të majit, Trump kishte urdhëruar tërheqjen e rreth 5 mijë ushtarëve nga Gjermania. Më pas, më 13 maj, Pentagoni kishte pezulluar nisjen e «Second Armored Brigade Combat Team», njësisë «Black Jack», e përbërë nga 4 mijë trupa dhe e destinuar të zëvendësonte ushtarët e dislokuar në Poloni për mbrojtjen e krahut lindor të NATO-s. Por më 22 maj, presidenti i Shteteve të Bashkuara kishte premtuar dërgimin e 5 mijë ushtarëve në Poloni.

Sot, më 12 qershor, nuk ka asnjë gjurmë të këtij angazhimi. Ushtarët e njësisë «Black Jack» ndodhen ende në bazën e tyre në Fort Hood, në Teksas, dhe nuk duket se do të ketë mbërritje të reja në të ardhmen e afërt.

Ministri polak i Mbrojtjes, Władysław Kosiniak-Kamysz, mbetet optimist. Në një konferencë për shtyp më 3 qershor, ai deklaroi: «Po bëjmë gjithçka që është e mundur për të rritur praninë e trupave amerikane në territorin tonë. Po punojmë për këtë.»

Në Poloni janë të dislokuar rreth 10 mijë ushtarë amerikanë, nga një total prej 85 mijë trupash në Europë. Qeveria polake shpenzon 15 mijë dollarë në vit për të kontribuar në mbajtjen e çdo ushtari amerikan. Kostoja totale arrin në 150 milionë dollarë.

«Por për ne nuk është një kosto, por një investim», shtoi ministri polak.

Mbetet për t'u parë nëse edhe amerikanët ndajnë të njëjtin mendim. Kjo çështje pritet të diskutohet, me shumë gjasa në mënyrë të ndezur, në samitin e krerëve të shteteve dhe qeverive të Aleancës Atlantike, i cili është planifikuar të mbahet në Ankara më 7 dhe 8 korrik./ Corriere della Sera