«Kjo luftë kundër Iranit është aq e dëmshme dhe e përgatitur keq, sa si pasojë po shtyn shumë vende të mendojnë të pajisen me armë bërthamore si mjet parandalues».

Vali Nasr nuk ka asnjë hezitim në kritikat e tij të ashpra ndaj Donald Trump dhe Benjamin Netanyahu për sulmin kundër regjimit të ajatollahëve. Eksperti më i njohur amerikan për Iranin shpjegon se nuk është konsultuar nga Shtëpia e Bardhë dhe, gjithsesi, thotë: «Unë do të kisha sugjeruar të veprohej në një mënyrë krejt tjetër».

Trump i akuzon aleatët e NATO-s si «frikacakë»: si e lexoni këtë?

«Ne i njohim kritikat e zakonshme të Trump ndaj Europës dhe NATO-s. Por mbi të gjitha, këto fjalë zbulojnë frustrimin e tij, sepse planet e tij të luftës nuk po shkojnë aspak mirë. Prandaj ai përpiqet ta ndërkombëtarizojë problemin për të krijuar një koalicion të gjerë kundër Iranit. Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara e nisën konfliktin të bindur se do të ishte i shkurtër dhe vendimtar, por nuk rezultoi kështu». Cili është gjykimi juaj?

«Ekziston një krizë e thellë në udhëheqjen amerikane. Sepse në fillim Trump refuzonte idenë e krijimit të një fronti aleancash. Por tani është e qartë se Shtetet e Bashkuara e kanë çuar luftën pranë monarkive të Gjirit dhe megjithatë nuk dinë si t’i mbrojnë ato. Ka shpërthyer një krizë e madhe jo vetëm në tregun energjetik, por edhe në dëm të ekonomisë globale dhe tregtisë. Vihet në dyshim vetë roli i SHBA-ve në botë dhe, fjalë për fjalë, Trump nuk di çfarë të bëjë».

Besoni se është ende e mundur një revolucion në Iran?

«Nuk e mendoj: mungon një organizim i protestave, iranianët nuk kanë liderë që t’i udhëheqin, ekziston vetëm një zemërim i përhapur. Nga ana tjetër, Netanyahu synon mbi të gjitha kolapsin e regjimit, siç ndodhi në Libi pas vitit 2011 ose në Siri. Nëse vazhdojnë të bombardojnë infrastrukturën, ndoshta shteti do të shembet, por rezultati do të jetë kaos, jo revolucion. Edhe sepse mendoj se në janar kishte një lloj uniteti popullor kundër represionit të regjimit, por pas sulmit të 28 shkurtit situata u ndërlikua dhe shumë iranianë u rreshtuan kundër luftës».

Kur do të përfundojë dhe si?

«Nuk e dimë. Izraeli dëshiron të vazhdojë bombardimet pa afat, nëse është e mundur edhe me një pushtim tokësor. Por nëse Amerika tërhiqet, edhe Izraeli do të ndalet. Netanyahu dhe Trump nuk e kishin parashikuar që në javën e katërt të luftës iranianët do të ishin në gjendje të kundërpërgjigjeshin duke zgjeruar sulmet në gjithë rajonin».

Pasojat?

«E vetmja përgjigje është intensifikimi i sulmeve, por kjo e shtyn Teheranin të bëjë të njëjtën gjë: bëhet një konflikt qëndrueshmërie me rezultate të pasigurta. Irani, përpara se të ndalë zjarrin, tani kërkon garanci të forta se nuk do të ketë një sulm tjetër; Trump nuk mund ta japë këtë, sepse do të ishte një pranim i humbjes. Ndërsa Netanyahu synon shkatërrimin rrënjësor të Republikës Islamike: lufta duket se është e destinuar të vazhdojë».

Si e gjykoni rolin e Mojtaba Khamenei?

«Mojtaba në pushtet do të thotë se Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), elementi më ekstremist i regjimit, tani kanë një rol qendror në qeverisje. Por roli i Mojtaba-s do të shihet vetëm pas përfundimit të luftës, nëse ai arrin të mbijetojë. Ai ishte tashmë shumë pranë krerëve ushtarakë të pasdaranëve para vrasjes së të atit».

Disa thonë se është i plagosur dhe i shtruar në një spital në Moskë…

«Udhëheqësit iranianë e mbajnë të fshehur. Nuk duan që edhe ai të vritet. Ekzistenca e tij garanton vazhdimësinë e qeverisjes».

Si e gjykoni rolin e milicive shiite në Irak?

«Iraku ndodhet në vijën e zjarrit. Nëse regjimi do të binte në Iran, atëherë besoj se SHBA dhe Izraeli do të përpiqeshin të ndryshonin gjërat edhe në Irak».

A ekziston rreziku i përhapjes bërthamore?

«Po, sepse në një botë tashmë pa rregulla, bomba atomike përfaqëson parandalimin ekstrem. Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara kanë kontribuar në përmbysjen e së drejtës ndërkombëtare: nëse nuk më pëlqen lideri i një vendi armiqësor, tani mund ta eliminoj. Çfarë ndodh nëse India dëshiron të rrëzojë regjimin e Sri Lankës, ose Pakistani të ndryshojë drejtuesit talebanë? Mbrojtja e vetme bëhet arma bërthamore».

/Corriere della Sera/