Shtetet e Bashkuara po marrin kontrollin e Groenlandës, nëpërmjet Wall Street-it. Përmes një sërë transaksionesh financiare, kompania Critical Metals, e themeluar në SHBA në vitin 2022, ka marrë kontrollin e plotë të një depozite të madhe të metaleve të rralla në Groenlandë, më e madhja jashtë Kinës.

Depozita Tanbreez, në jug të ishullit (ku sapo është hapur edhe një aeroport i ri), konsiderohet si një nga më të mëdhatë dhe më të pasurat në botë, veçanërisht në elementë të rëndë, siç janë terbiumi, disprosiumi dhe itriumi.

Për muaj të tërë, Donald Trump ka kërcënuar të përdorë forcën për të “marrë kontrollin” e ishullit Arktik dhe pasurisë së tij të bollshme minerale, duke ia rrëmbyer atë Danimarkës, e cila është një “territor autonom” dhe duke u përplasur me Bashkimin Evropian.

Në janar, gjatë Forumit Ekonomik Botëror në Davos, presidenti amerikan u tërhoq nga një ndërhyrje e mundshme ushtarake -  “Nuk do të përdor forcë”, tha ai në fjalimin e tij 72-minutësh - por bëri thirrje për “negociata të menjëhershme”. “E tëra çfarë kërkojnë Shtetet e Bashkuara është një vend i quajtur Groenlandë ”, shtoi ai.

"Ajo që nuk mund të pushtohej me forcë ushtarake po fitohet nëpërmjet Wall Street-it", shkruan në titull gazeta Le Monde. Elementet e rënda të tokës së rrallë janë shumë më të vështira për t'u nxjerrë sesa ato të lehta, veçanërisht në rajone ekstreme si Arktiku, dhe janë shumë të kërkuara në të gjithë botën sepse nevojiten për prodhimin e komponentëve elektronikë dhe armëve.

Depozita Tanbreez, e vendosur në Killavaat Alannguat, në jug të Groenlandës, konsiderohet si një nga depozitat më të mëdha të pashfrytëzuara të metaleve të rralla të rënda jashtë Kinës, e cila deri më tani ka mbajtur pothuajse monopol në prodhimin dhe përpunimin e tyre.

Critical Metals është ende duke punuar në një studim fizibiliteti: një vlerësim paraprak ekonomik, i publikuar në mars 2025, vlerësoi vlerën e projektit në afërsisht 3 miliardë dollarë , bazuar në një burim prej 4.7 miliardë tonësh. Megjithatë, prodhimi do të jetë gradual, sipas planit: do të fillojë me afërsisht 85,000 ton okside të rralla të tokës në vit, duke u rritur në 425,000 ton pas zgjerimit.

Vlen të përmendet se një vit më parë, Critical Metals u bashkua me GreenMet - një kompani private e kryesuar nga ish-këshilltari i Trump, Drew Horn- për të zhvilluar së bashku projektin Tanbreez, dhe në janar të këtij viti, ajo nënshkroi një marrëveshje furnizimi 10-vjeçare me uzinën e përpunimit të Ucore në Luiziana, ndërsa miratoi gjithashtu ndërtimin e një objekti shumëfunksional për ruajtje dhe pilot në Qaqortoq, Grenlandë, ku sapo është hapur një aeroport i ri.

Nuk është rastësi, pra, që Jeff Landry , guvernatori i Luizianës, i emëruar nga Trump si "i dërguari special i Shteteve të Bashkuara në Groenlandë" dhe një sponsor kryesor i uzinës Ucore, do të marrë pjesë në një konferencë biznesi në Nuuk në fund të majit, pavarësisht se nuk është ftuar zyrtarisht . Eventi, i organizuar nga Shoqata e Biznesit të Groenlandës, padyshim do të përqendrohet në eksplorimin e mineraleve.

Pasi mori postin e të dërguarit special në Groenlandë dhjetorin e kaluar, Landry shkroi:  "Është një nder të shërbej në këtë pozicion për ta bërë Groenlandën pjesë të Shteteve të Bashkuara".

Dhe ngrohja globale do t'i ndihmojë shpuesit. Shtresa e akullit e Groenlandës po shkrihet me ritme të shpejta, sipas një studimi të sapobotuar në Nature Communications , me ngjarje ekstreme që po bëhen më të shpeshta, më të përhapura dhe më intensive. Që nga viti 1990, prodhimi i ujit nga shkrirja e akullit është rritur ndjeshëm, duke tejkaluar modelet natyrore të klimës. Sipas shkencëtarëve në Universitetin e Barcelonës, shkrirja e akullit në Groenlandë është rritur gjashtëfish. Që nga viti 1990, zona e prekur nga këto ngjarje ekstreme është zgjeruar me afërsisht 2.8 milionë km² për dekadë. Në të njëjtën kohë, sasia e ujit të lëshuar nga shkrirja e akullit është rritur ndjeshëm. Midis viteve 1950 dhe 2023, ngjarjet ekstreme të shkrirjes së akullit prodhuan mesatarisht 12.7 gigatonë ujë për dekadë. Që nga viti 1990, kjo shifër është rritur në 82.4 gigatonë për dekadë, duke shënuar një rritje gjashtëfish./Corriere della Sera