​Debati publik mbi largimin masiv të shqiptarëve vuante prej kohësh nga një thjeshtëzim i skajshëm politik. Teza komode se fajtori i vetëm për këtë hemorragji kombëtare është ekskluzivisht kryeministri Edi Rama, në fakt, fsheh një të vërtetë shumë më të thellë dhe më rrëqethëse. Eksodi modern nuk është thjesht produkt i meritave apo dështimeve të një qeverie, por është pasojë direkte e kolapsit të të gjithë sistemit tonë pluralist. Në realitetin e sotëm, shqiptarët po i largon po aq shumë edhe Partia Demokratike, duke e mbajtur veten për një kohë të gjatë—thuajse për katër mandate—peng në bankën e Opozitës.

​Sot, qytetari i thjeshtë, votuesi gri apo edhe demokrati idealist, gjendet përpara një udhëkryqi të egër ekzistencial: ose të pranojë diktatin e pushtetit duke iu nënshtruar e shërbyer atij, ose të refuzojë këtë nënshtrim dhe të largohet nga vendi. Kjo dinamikë krijon një paralizë të ngjashme me periudhat më të errëta të historisë sonë. Pas mbarimit të Luftës së Dytë Botërore, familje të mëdha e nacionaliste si ajo e Gjon Markut në Mirditë, e panë të pamundur jetesën nën regjimin e ri dhe morën rrugët e mërgimit për të shpëtuar jetën dhe dinjitetin.

​Natyrisht, asokohe largimi bëhej për t'i shpëtuar pushkatimit dhe burgut, ndërsa sot nuk përballemi me një diktaturë klasike të telave me gjemba. Sot përballemi me një diktat ekonomik, administrativ dhe patronazhist. Por ngjashmëria mbetet në thelb: jo të gjithë kanë mundësinë, mjetet apo kurajën për të lënë gjithçka pas e për t'u arratisur drejt botës së jashtme. Për ata që mbeten dhe nuk kanë mundësi ikjeje, rruga e vetme e mbijetesës po kthehet, fatkeqësisht, nënshtrimi ndaj sistemit.

​Pyetja që lind natyrshëm është: Pse nuk funksionon revolta? Pse qytetarët zgjedhin të ikin në vend që të përmbysin me votë pushtetin që i shtyp? Përgjigjja gjendet te gjendja alarmante e opozitës. Partia Demokratike është katandisur tashmë në një parti pakice, e shndërruar në një klub të mbyllur oligarkik ku sundon trashëgimia e disa familjeve të vjetra dhe rrethi i tyre i ngushtë. Demokratët e thjeshtë, ata që mbajnë peshën e sakrificave nëpër fushata e protesta, nuk kanë as mundësinë më të vogël dhe as privilegjin për të qenë pjesë e vendimmarrjes apo lidershipit.

​Misioni parësor i një opozite është të mbajë gjallë shpresën dhe të ofrojë një alternativë të besueshme rotacioni. Kur opozita dështon të reformohet, kur bllokon meritokracinë dhe qarkullimin e elitave duke u mbyllur në veten e saj, ajo e kthen dëshpërimin e përkohshëm të popullit në një dëshpërim strukturor. Qytetari nuk ikën vetëm se nuk pëlqen qeverinë; ai ikën sepse nuk sheh asnjë arsye pse gjërat do të ndryshojnë me këtë opozitë.

​Kur pushteti bëhet kontrollues dhe opozita kthehet në një strukturë private të mbyllur, individi gjendet i tradhtuar nga të dyja palët. Ky dështim dypolar i sistemit politik po e zbraz Shqipërinë. Për sa kohë që politika nuk do t'u hapë rrugë njerëzve të thjeshtë dhe profesionistëve, rruga e vetme që do t'u mbetet shqiptarëve do të jetë ajo që të çon drejt Rinasit.