Kryeministri Edi Rama ka reaguar përmes një postimi të gjatë në rrjetin social X lidhur me debatin e fundit mes Shqipërisë dhe Serbisë, në lidhje me çështjen e ndryshimit tër rrjedhës së lumit Ibër. Kreu i qeverisë thekson se Shqipëria nuk ka asnjë pretendim territorial ndaj Serbisë dhe se mbështetja e Tiranës për Kosovën nuk ka nevojë për narrativën e një “Shqipërie të Madhe”.

Rama nënvizon se Kosova është shtet më vete dhe shqiptarët e Kosovës kanë Republikën, institucionet dhe të drejtën për të përcaktuar të ardhmen e tyre. Duke iu rikthyer çështjes së Ibrit, kryeministri argumenton se lumi është një sistem ujor ndërkufitar dhe se Serbia është e lirë të menaxhojë burimet që ndodhen brenda juridiksionit të saj, por thekson se pasojat e mundshme për një shtet tjetër nuk mund të ndalen në kufirin shtetëror. 

"Lumenjtë kanë zakonin e bezdisshëm të ndjekin gjeografinë dhe jo pikat e bisedës diplomatike", shkruan Rama.

Kryeministri thotë gjithashtu se të drejtat, siguria, prona, gjuha dhe trashëgimia kulturore e komunitetit serb në Kosovë duhet të mbrohen, ndërsa thekson se Shqipëria dëshiron marrëdhënie të mira me Serbinë dhe një rajon të integruar në Bashkimin Europian, ku, sipas tij, duhet të përfshihet edhe Serbia.

Ideja e Serbisë për të devijuar rrjedhën e lumit Ibër, i cili përshkron dhe Kosovën, çoi në një përplasje të fortë Tiranën dhe Beogradin. Ministri i Jashtëm Ferit Hoxha bëri thirrje një ditë më parë që Serbia të mos bëjë presion politik me ujin. Ndërkohë presidenti serb Aleksandar Vuçiç, tha se Shqipëria nuk ka punë me këtë çështje.

Ideja për ndryshimin e rrjedhës së Ibrit nuk është e re. Vuçiç e kishte përmendur edhe dy vite më parë, kur kishte mohuar përfshirjen e Serbisë në shpërthimin që dëmtoi kanalin Ibër-Lepenc në Varagë të Zubin-Potokut. Nga lumi Ibër varet furnizimi me ujë në një pjesë të madhe të Kosovës, si dhe prodhimi i energjisë elektrike.

Postimi i plotë:

Shkëmbim shumë interesant veror mes ministrave tanë të Jashtëm. Ndonëse prisja një përgjigje rreth Ibrit, disi udhëtuam nga hidrologjia te e drejta ndërkombëtare, bëmë ndalesën e detyrueshme te “Shqipëria e Madhe”, kaluam nëpër “Kosovë e Metohi”, dhe përfundimisht mbërritëm në muzeun e njohur të ankthit historik serb.

Ekziston një copëz e çuditshme folklori politik në Beograd që duket imune ndaj kohës: sa herë që Shqipëria flet për Kosovën, menjëherë duhet thirrur “Shqipëria e Madhe”, sikur përsëritja mund ta kthejë një ditë një fantazmë të vjetër në argument të vlefshëm.

Nuk do ta kthejë.

Shqipëria nuk ka asnjë pretendim mbi territorin serb dhe nuk ka nevojë të shpikë ndonjë. As nuk na duhet një “Shqipëri e Madhe” për të qëndruar pranë Kosovës.

Kosova është shtet më vete. Shqiptarët e Kosovës janë pikërisht kaq: shqiptarë të Kosovës. Ata kanë Republikën e tyre, institucionet e tyre dhe të drejtën për të vendosur për të ardhmen e tyre. Ne gjithmonë do të qëndrojmë pranë kësaj të drejte.

Serbia e humbi Kosovën. Përsëritja se nuk e humbi mund ta kthejë ndoshta humbjen në fitore në gjeografinë e imagjinatës politike, por fatkeqësisht hartat janë më pak të gatshme për kompromis. Territori i Republikës së Kosovës nuk është territor serb, dhe burimet natyrore që gjenden brenda tij nuk janë burime të Republikës së Serbisë. Miqtë tanë serbë e dinë këtë shumë mirë, përfshirë sa herë ulemi bashkë rreth tavolinave evropiane.

Pra, kthehemi te lumi.

Çështja fillestare mbetet pikërisht atje ku e la Shqipëria: Ibri është një sistem ujor ndërkufitar. Serbia është plotësisht e lirë të menaxhojë burimet brenda juridiksionit të saj. Ajo çfarë nuk mund ta argumentojë me arsye është se pasojat e mundshme për një vend tjetër ndalen si me magji te kufiri serb.

Kjo, në fund të fundit, është arsyeja pse ekziston e drejta ndërkombëtare e ujërave. Lumenjtë kanë zakonin e bezdisshëm të ndjekin gjeografinë dhe jo pikat e bisedës diplomatike.

Është përmendur gjithashtu situata e komunitetit serb në Kosovë. Të drejtat e tyre kanë rëndësi. Siguria e tyre ka rëndësi. Prona, gjuha, trashëgimia kulturore dhe fetare e tyre duhet të mbrohen. Shqipëria kurrë nuk ka pasur vështirësi ta thotë këtë, sepse kjo është thjesht ajo që një shtet demokratik ua detyron qytetarëve të vet.

Dhe këtu arrijmë ndoshta te manovra më argëtuese akrobatike e këtij shkëmbimi: paralajmërimi i Shqipërisë kundër ekspansionizmit etnik, ndërkohë që në të njëjtën deklaratë i referohesh territorit të një shteti tjetër sovran sikur të ishte ende serb. Është rreth mjaft i vështirë për t’u mbyllur.

Ndoshta funksionon brenda një flluske politike në Serbi. Jashtë saj, gjeometria bëhet më pak tolerante. Dhe po, jam plotësisht dakord që e ardhmja e rajonit tonë duhet të jetë një ku kufijtë humbasin gradualisht fuqinë për të na ndarë. Absolutisht.

Por ka një parakusht të vogël para se kufijtë të bëhen më pak të rëndësishëm: pranimi i atyre që tashmë ekzistojnë. Gjeniu i projektit evropian ishte pikërisht ndarja e përkatësisë kombëtare nga oreksi territorial.

Shqiptarët e Kosovës janë shqiptarë të Kosovës. Shqipëria do të qëndrojë pranë tyre dhe pranë Republikës së tyre sepse ndajmë histori, gjuhë, familje dhe të ardhme, por mbi të gjitha sepse një Kosovë e lirë, demokratike dhe e sigurt është një shtet evropian legjitim dhe pjesë e domosdoshme e stabilitetit të rajonit tonë.

Nuk ka asgjë të fshehtë në këtë qëndrim. Kurrë nuk ka pasur. Asnjë hartë e fshehtë. Asnjë kufi i fshehur. Asnjë “e Madhe” e nevojshme.

Qëndrimi i Shqipërisë, pra, do të mbetet pikërisht i njëjtë publikisht dhe privatisht: e respektojmë Serbinë, duam marrëdhënie të mira fqinjësore me Serbinë, dhe duam që i gjithë rajoni të jetë brenda Evropës - Serbia në veçanti.

Por fqinjësia e mirë nuk mund të nënkuptojë t’i kërkosh çdo fqinji të Serbisë të kalojë përgjithmonë në versionin serb të historisë. Ballkani ka paguar tashmë shumë e tepër, në gjak dhe në kohë të humbur, për atë lloj kompromisi. Dhe ndërkohë Ibri, plotësisht i pavetëdijshëm për të gjithë kartografinë tonë historike, do të vazhdojë të rrjedhë sipas gjeografisë e jo folklorit.

Rendit zhvillimet sipas orarit:
Ora 10:58
Debati për Ibrin, Hoxha i përgjigjet ministrit të Jashtëm serb: E ardhmja e rajonit është dialogu, kërcënimi helmon bashkëjetesën! Uji s’mban pasaportë

Ministri Ferit Hoxha i është përgjigjur homologut të tij serb, Marko Gjuriç lidhur me Ibrin duke ia kthyer se e ardhmja e rajonit nuk qëndron te kërcënimet e akuzat, por te dialogu. Më tej, pranon argumentin e Gjuriç se Ibri nuk rrjedh në Shqipëri, por reagimi do të ishte i njëjtë edhe nëse do të cenohej Serbia sepse kërcënimi helmon bashkëjetesën.

“Uji nuk mban pasaportë”, ia kthen Hoxha ministrit serb. Hoxha thekson se interesi i Shqipërisë mbetet te zgjerimi i Bashkimit Europian ku të përfshihen edhe Kosova e Serbia.

Deklarata e plotë:

E vlerësoj tonin më të qetë të përmbylljes së mesazhit të Marko Djuric, sepse pikërisht aty qëndron e ardhmja e rajonit tonë: jo te kërcënimet dhe akuzat, por te dialogu, besimi dhe bashkëpunimi pragmatik. Dhe kjo na rikthen te pika ku filloi kjo bisedë. Uji.

Uji është jetë. Ai nuk mban pasaportë, nuk lexon harta politike dhe nuk ndalet të pyesë se në cilën anë të një kufiri po rrjedh. Prandaj, kthimi i tij në një instrument ndëshkimi nuk është thjesht çështje e dikujt tjetër.

Pra, po, Ibri nuk rrjedh nëpër Shqipëri. Por nëse nesër dikush do të kërcënonte ta privonte Serbinë nga uji që rrjedh përmes territorit të tij, Shqipëria do të reagonte po aq fuqishëm. Jo sepse ai ujë do të përfundonte disi në Shqipëri, por sepse një kërcënim i tillë do të helmonte bashkëjetesën paqësore të kësaj lagjeje që të gjithë e ndajmë.

Për këtë janë fqinjët, apo jo? Jo për të llogaritur nëse uji arrin te rubineti i tyre përpara se të vendosin nëse u intereson, por për t’u interesuar përpara se llogaritje të tilla të fillojnë të përcaktojnë lagjen ku jetojmë.

Prandaj, ndoshta mund ta lëmë këtu hidrologjinë dhe të biem dakord për diçka më të thjeshtë. Lumenjtë duhet të mbartin ujë, jo kërcënime, dhe kufijtë duhet të përcaktojnë juridiksionet, jo të ndajnë përgjegjësinë tonë për paqen.

 Sa u përket të gjitha gjërave “të Mëdha” që janë sjellë në këtë diskutim, Shqipëria mbetet e interesuar vetëm për një: një Bashkim Europian më të madh, që përfshin Kosovën, Serbinë, Shqipërinë dhe pjesën tjetër të rajonit tonë. Edhe dyert dhe linjat tona telefonike janë tërësisht të hapura, ashtu si edhe mendjet tona, kur bëhet fjalë për të ndërtuar më shumë shembuj konkretë të asaj që shqiptarët dhe serbët mund të arrijnë së bashku.

Pra, le të vazhdojmë me më shumë Europë, më pak mitologji dhe më shumë arsye për ta parë të kaluarën tonë përmes syve të së ardhmes, në vend që ta shohim të ardhmen tonë përmes syve të së kaluarës.

Dhe, po, ujë për të gjithë. Për ta pirë në paqe dhe për të ujitur, po aq paqësisht, tokat pjellore të lagjes sonë të përbashkët e të bukur.

P.J/Shqiptarja.com

Ora 10:43
Kryediplomati serb i përgjigjet Ramës: Ibri nuk kalon në Shqipëri! Nuk po trajton shkatërrimin e pronës serbe

1786437906_markogjuric.jpg

Ministri i Jashtëm i Serbisë, Marko Gjuriç, ka reaguar pas deklaratave të kryeministrit Rama dhe Ferit Hoxhës lidhur me debatin për ndryshimin e rrjedhës së lumit Ibër në Kosovë.

Në një postim në X, Gjuriç e kritikon Ramën se nuk ka trajtuar planin e Albin Kurtit për të shembur shtëpitë e serbëve përbri liqenit të Gazivodës dhe Ibrit, duke mos respektuar procedurat.

Duke u ndalur te gjeografia, i kthen përgjigje kryeministrit të Shqipërisë se Ibri nuk bën pjesë në sistemin lumtor të Shqipërisë.

Ai mirëpret deklaratën e Ramës për të drejtat e komunitetit serb, ndërsa shton se jo duhet vendosur në praktikë duke bërë thirrje për mos shembjen e pronave dhe themelimin e Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe.

Gjuriç bën edhe një ftesë për dialog me Ramën e Hoxhën duke lënë pas “diplomacinë e altoparlantëve.”

Deklarata e plotë:

Një përpjekje e kuruar verore për ta ndryshuar temën.

Në fakt, po flasim për lumin Ibër vetëm për një arsye: qeveria e Albin Kurtit po e shfrytëzon këtë verë për të shembur shtëpi të serbëve, pa respektuar procedurat ligjore, përgjatë brigjeve të liqenit të Gazivodës dhe Ibrit, duke i privuar njerëzit nga pronat, qasja dhe mjetet e tyre të jetesës përmes veprimeve që janë qartësisht diskriminuese mbi baza etnike.

Ky është realiteti konkret. Gjithçka tjetër është dytësore.

Kryeministri Edi Rama ka shkruar një tekst të gjatë dhe elegant për gjeografinë, historinë dhe vlerat evropiane. Ajo që ai ka zgjedhur të mos trajtojë është shkatërrimi sistematik i pronës serbe që po ndodh pikërisht tani.

Meqë është përmendur gjeografia: Ibri buron në Mal të Zi, rrjedh përmes Serbisë, përfshirë Kosovën dhe Metohinë, dhe vazhdon përmes pellgut të Danubit drejt Detit të Zi. Ai nuk hyn kurrë në Shqipëri dhe nuk është pjesë e sistemit lumor të Shqipërisë.

Ibri është një rrjedhë ujore ndërkufitare, por Shqipëria nuk është shtet breglumor. E drejta ndërkombëtare e ujërave nuk i jep statusin e shtetit breglumor një vendi përmes afërsisë etnike. Çdo shqetësim legjitim duhet të trajtohet nga palët drejtpërdrejt të interesuara, përmes mekanizmave të përcaktuar dhe mbi bazën e fakteve, jo përmes deklaratave publike nga kryeqytete që nuk janë të shteteve breglumore.

Qëndrimi i Serbisë për Kosovën dhe Metohinë nuk është folklor. Ai bazohet në Kushtetutën tonë, në të drejtën ndërkombëtare dhe në Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së. Shqipëria mund të mos pajtohet, por nuk mund ta shpallë në mënyrë të njëanshme çështjen të zgjidhur.

E mirëpres njohjen nga Kryeministri Rama se të drejtat dhe siguria e komunitetit serb kanë rëndësi. Tani presim që kjo njohje të shoqërohet me mbështetje praktike duke filluar me një thirrje të qartë për t’i dhënë fund shembjes së shtëpive të serbëve dhe veprimeve të ngjashme nga qeveria e Kurtit, si dhe për themelimin e Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe, një detyrim që ende nuk është përmbushur.

Me lejoni t’i sugjeroj me respekt Kryeministrit Rama dhe Ministrit Hoxha që, sado interesante të jetë, ta lëmë pas diplomacinë përmes altoparlantëve. Dyert dhe linjat tona telefonike mbeten të hapura. Popujt tanë meritojnë seriozisht më pak shkëmbime deklaratash dhe më shumë shembuj konkretë të asaj që serbët dhe shqiptarët mund të arrijnë së bashku.

P.S. E gjithë kjo përplasje është krejt e papritur. Le t’i befasojmë të gjithë në mënyrë pozitive duke gjetur më shumë mënyra për t’i kapërcyer dallimet tona.

Lajm në përditësim...

P.J/Shqiptarja.com