​Diplomacia nuk bëhet kurrë me lutje, nuk fitohet me falje dhe aq më pak ndërtohet mbi bazën e koncesioneve të njëanshme që shkelmojnë mbi dekada sakrificash, gjak e dinjitet shtetëror. Valët e fundit të debateve rreth hapjes së konsullatave reciproke, lëvizjet e ftohta gjeopolitike në tryezat evropiane dhe qëndrimet shpesh anemike, defensive e pa asnjë lloj vizioni strategjik të diplomacisë sonë, kanë sjellë sërish në sipërfaqe një plagë kronike: mungesën e peshës reale, mungesën e një doktrine të qartë afatgjatë dhe mungesën e atij reciprociteti të pandokumentuar por të panegociueshëm që karakterizon shtetet serioze.

​Për ta kuptuar thellësinë e kësaj krizë strukturore në politikën tonë të jashtme, mjaftohet të analizosh pa doreza realitetin e fqinjit tonë verior dhe mënyrën se si ai projekton forcë. Fakti i hidhur që Serbia ka arritur të ndërtojë një pozicionim diplomatik aq të fortë, sa të kushtëzojë madje edhe një shtet të madh e të rëndësishëm në luftë si Ukraina — duke e frenuar në mënyrë efektive nga njohja e pavarësisë së Republikës së Kosovës — përbën një pasqyrë të qartë të mënyrës se si matet pesha në arenën ndërkombëtare.

Prestigji nuk dhurohet nga zyrat e huaja, nuk fitohet me deklarata patetike për paqe rajonale pa përmbajtje, dhe nuk blihet me vizita kortezie që shërbejnë vetëm për albumet fotografike të zyrtarëve tanë. Prestigji është produkt i drejtpërdrejtë i dy shtyllave të hekurta: së pari, i një politike të jashtme koherente, serioze dhe të palëkundur, e cila nuk ndryshon sipas erës së ditës apo interesave klanore të radhës; dhe së dyti, i një zhvillimi të fortë ekonomik, institucional e ushtarak brenda vendit.

Në diplomaci, partnerët nuk të respektojnë sepse je i sjellshëm apo sepse u bën lëshime; ata të marrin seriozisht vetëm atëherë kur kuptojnë se ke fuqi reale për të ofruar, për të ndikuar, apo për t'u bërë faktor i pakalueshëm në ekuilibrat e rajonit.

Në krahun tonë, ndërkohë, dështimet e njëpasnjëshme për të mbrojtur si duhet të drejtat elementare, arsimore, identitare dhe kulturore të shqiptarëve që jetojnë në trojet e tyre autoktone te fqinjët tanë janë shndërruar në një normalitet të dhimbshëm, ndërsa pretendimi për të ushtruar ndikim gjeopolitik rajonal ngjan gjithnjë e më shumë me një iluzion të trishtë.

​Kulmi i kësaj qasjeje servile dhe i mungesës totale të sensit të shtetit u shfaq pa doreza gjatë debateve publike rreth idesë absurde të hapjes së një konsullate të Serbisë në Shkodër, e cila iu servir opinionit publik nën petkun e një "kushti të pashmangshëm" për të hapur gjoja një zyrë konsullore në Preshevë.

Të pranosh një paralelizëm të tillë gjeografik, historik dhe juridik – ku veriu i Shqipërisë, një territor thellësisht i qetë dhe krejtësisht jashtë çdo dinamike minoritare territoriale, vihet në të njëjtën peshore me Luginën e Preshevës, ku shqiptarët përballen çdo ditë me një politikë sistematike të spastrimit administrativ, pasivizimit të adresave, diskriminimit ekonomik dhe mohimit të të drejtave më elementare njerëzore – dëshmon një verbëri totale ndaj gjeopolitikës rajonale dhe një tradhtim të interesit kombëtar.

Fakti që analistë oborri, e mjerisht edhe zëra publikë nga Kosova, arritën deri në atë shkallë degradimi moral e logjik sa të deklaronin se Serbia mund të hapë konsullatë jo vetëm në Shkodër, por edhe në Krujë apo kudo tjetër në brendësi të territorit tonë, mjaft që ne të kemi një zyrë administrative modeste në Preshevë, tregon se sa thellë është rrënjosur ky kompleks inferioriteti në psikologjinë e një pjese të elitës sonë.

Kjo nuk është diplomaci pragmatike; kjo është një logjikë e pastër nënshtrimi, një frikë atavike për t'i parë sfidat e mëdha në sy, dhe një gatishmëri e frikshme për të shitur dinjitetin kombëtar përballë çdo tryeze pazari, vetëm për të krijuar iluzionin e një suksesi statistikor në raportet e radhës të ministrive.

​Për këtë arsye, ka ardhur koha e një ndërgjegjësimi të ftohtë dhe pa dorashka: nuk i duhet bërë fresk askujt, nuk ka pse t'i lutesh Ukrainës me përgjërim për një njohje që duhet të burojë nga e drejta ndërkombëtare, dhe nuk ka pse t'i lëshohet pe Serbisë për teka neokoloniale që synojnë vetëm shtrirjen e ndikimit të saj dashakeq në zemër të trojeve shqiptare.

Politika ndërkombëtare nuk ushqehet kurrë me ndjenja viktimizimi, me lotë historikë apo me iluzione vëllazërie rajonale të rreme; ajo ushqehet vetëm me raporte forcash, me mbrojtjen fanatike të interesit kombëtar dhe me integritet të pakompromis. Për sa kohë që do të vazhdojmë të sillej si aktorë dytësorë apo tretësorë që pranojnë çdo kusht të padrejtë për hir të një "stabiliteti" fals që u shërben vetëm të tjerëve, do të mbetemi përjetësisht thjesht objekt i pazareve të gjeopolitikës së madhe.

Është koha për një reflektim rrënjësor me veten, pa alibi dhe pa justifikime boshe: Prestigji ndërkombëtar nuk dhurohet nga miqtë e huaj dhe nuk fitohet përmes përgjërimit; ai fitohet vetëm atëherë kur një komb mëson ta respektojë vetë shtetin e tij, historinë e tij dhe gjakun e derdhur për liri, duke e kthyer reciprocitetin dhe dinjitetin shtetëror në të vetmen vijë të kuqe që nuk guxon ta shkelë kurrë askush.