Sot bëhen 20 vite pa Ibrahim Rugovën. Njëzet vite nga ikja e një figure që nuk ishte thjesht President i Kosovës apo lider i Lidhjes Demokratike të Kosovës, por një model i rrallë politikani për mbarë faktorin shqiptar. Në një kohë kur ambienti moral i politikës shqiptare është i ndotur deri në palcë, mungesa e Rugovës ndihet më shumë se kurrë, jo vetëm në Kosovë, jo vetëm në LDK, por në të gjithë hapësirën shqiptare.

Ibrahim Rugova përfaqësonte një tipologji politike që sot duket pothuajse e zhdukur: politikanin që nuk bërtet, por bind; që nuk kërcënon, por duron; që nuk ushqehet me urrejtje, por ndërton identitet dhe dinjitet. Ai zgjodhi rezistencën paqësore në një moment historik kur dhuna dukej rruga e vetme dhe pikërisht për këtë, Rugova ishte vizionar pa qenë populist.

Por Rugova nuk ishte vetëm simbol i paqes. Ai e kuptoi herët se liria nuk fitohet dhe nuk ruhet pa institucione. Ndërsa shumë liderë shihnin politikën si akt force apo moment heroik, Rugova e pa si proces ndërtimi: ndërtim shteti, ndërtim institucionesh, ndërtim besimi. Ai e kuptoi se pa institucione të forta, të qëndrueshme dhe të besueshme, çdo fitore politike është e përkohshme dhe çdo shtet mbetet i brishtë. Kjo është një nga trashëgimitë më të mëdha politike që Rugova na la.

Në një hapësirë shqiptare ku politika sot dominohet nga konflikti permanent, nga retorika agresive, nga skandalet, korrupsioni dhe shkatërrimi i çdo norme etike, modeli i Rugovës duket si një kujtim i largët, por edhe si një domosdoshmëri urgjente. Ai tregoi se politika mund të jetë edhe akt moral, jo vetëm luftë për pushtet; se lidershipi mund të ndërtohet mbi qetësinë, kulturën dhe vizionin afatgjatë, jo mbi frikën, përçarjen dhe spektaklin.

Një tjetër dimension thelbësor i Rugovës ishte vizioni i tij i qartë për orientimin perëndimor të shqiptarëve. Ai e kuptoi se pa Shtetet e Bashkuara të Amerikës, pa aleancën strategjike me to, projekti i lirisë dhe shtetndërtimit të Kosovës do të ishte i pamundur. Rugova nuk e pa SHBA-në si mbështetje të rastësishme, por si bosht themelor të sigurisë dhe të së ardhmes shqiptare. Kjo qartësi strategjike sot mungon, në një kohë kur shpesh shohim luhatje, populizëm diplomatik dhe relativizim të aleancave jetike.

Rugova ndërtoi ura me Perëndimin jo përmes servilizmit, por përmes dialogut, maturisë dhe besueshmërisë. Ai e kuptoi se faktori shqiptar nuk ka nevojë të imponohet me zë të lartë, por të dëgjohet me respekt. Me fjalën e matur, me simbolikën e qetësisë dhe me qëndrimin e tij të palëkundur, ai i tregoi botës se shqiptarët dinë të rezistojnë pa humbur njerëzoren, të kërkojnë të drejtat e tyre pa e djegur të ardhmen.

Pas 20 vitesh, Ibrahim Rugova nuk na mungon sepse ishte i pagabueshëm, por sepse ishte njeri me vlera dhe i qëndrueshëm në parime. Në një hapësirë politike ku sot sundon rastësia, nervi dhe interesi i momentit, ai përfaqësonte qartësinë strategjike: shtet mbi individin, institucione mbi pushtetin, aleanca mbi aventurën. Rugova na mungon sepse e kuptoi se politika nuk është zhurmë për të fituar ditën, por përgjegjësi për të ndërtuar të ardhmen.