Europa po përballet me një nga momentet më të vështira gjeopolitike, por pa një strategji të qartë për luftën me Iranin. Kjo është panorama që del nga një analizë e “Financial Times”, e cila thekson se edhe pse liderët europianë kritikojnë SHBA-në për mungesë plani, vetë Bashkimi Europian është në të njëjtën situatë.

Lufta në Lindjen e Mesme, tashmë në javën e pestë, po përkeqësohet. SHBA po përgatit vendosjen e trupave tokësore, Irani po godet baza amerikane dhe objektiva në Irak dhe Gjirin Persik, ndërsa Izraeli ka zgjeruar operacionet në Liban. Në të njëjtën kohë, rebelët Houthi në Jemen po sulmojnë Izraelin.

Pasojat po ndihen menjëherë në ekonomi: çmimi i naftës ka kaluar 100 dollarë për fuçi, duke shtuar presionin mbi tregjet globale dhe sidomos mbi Europën.

Analiza ndalet tek reagimi i Gjermanisë për të treguar sa e ndërlikuar është situata. Presidenti Frank-Ëalter Steinmeier ka akuzuar SHBA-në dhe Izraelin për shkelje të së drejtës ndërkombëtare, ndërsa qeveria gjermane është përpjekur të mbajë një qëndrim më të kujdesshëm.

Nga ana tjetër, kancelari Friedrich Merz ka deklaruar se Donald Trump nuk ka një strategji daljeje dhe po çon drejt një përshkallëzimi me pasoja të paparashikueshme.

Por sipas “Financial Times”, kjo kritikë është “e vërtetë, por anësore”. Problemi kryesor është se edhe Europa vetë nuk ka një strategji të qartë për këtë konflikt.

Madje, analiza paralajmëron se kjo luftë e nisur nga SHBA dhe Izraeli mund të shndërrohet në një katastrofë globale ekonomike dhe politike, që do të godasë më fort Europën sesa vetë Amerikën.

Pasojat ekonomike janë tashmë të dukshme. Kostot e borxhit në eurozonë po rriten, ndërsa qeveritë po detyrohen të mendojnë masa emergjente si ulje taksash, vendosje kufijsh për çmimet, rikthim të centraleve me qymyr dhe ndryshime në politikat e emetimeve.

Kriza po reflektohet edhe në politikë. Në mars, votimet në Danimarkë, Itali dhe Slloveni, si dhe në disa rajone të Gjermanisë, treguan rritje të pakënaqësisë për koston e jetesës dhe dobësim të qeverive aktuale, duke sjellë fragmentim politik.

Një tjetër shqetësim serioz për Europën lidhet me vendimet e SHBA-së. Sipas analizës, ekziston frika që Pentagoni të ridrejtojë armët e destinuara për Ukrainën drejt Lindjes së Mesme. Po ashtu, vendimi i administratës Trump për të lehtësuar sanksionet ndaj Rusisë dhe Iranit, me qëllim uljen e çmimit të naftës, ka rritur pasigurinë në Europë.

Në këtë kontekst, liderët europianë shqetësohen edhe për pasoja të tjera: një konflikt më i gjerë mund të sjellë valë të reja emigrantësh drejt kontinentit dhe të rrisë rrezikun e terrorizmit.

Megjithatë, në planin afatshkurtër, opsionet e Europës janë të kufizuara. Bazat europiane mbeten të rëndësishme për operacionet amerikane dhe BE nuk ka shumë hapësirë për të vepruar ndryshe. Edhe misioni detar në Detin e Kuq mund të duhet të rishikohet nëse sulmet intensifikohen.

Europa mund të ofrojë diplomaci, investime dhe ndihmë humanitare, por roli i saj ushtarak mbetet i kufizuar, të paktën deri në përfundimin e konfliktit.

Sipas analizës, mësimi i vërtetë për Europën është afatgjatë, por vendimet duhet të merren tani. Nëse dëshiron të ketë peshë reale në arenën ndërkombëtare, ajo duhet të veprojë nga një pozicion më i fortë.

Kjo nënkupton ndryshime të mëdha: forcimin e industrisë së mbrojtjes, përfshirë mundësinë që kompani si Volksëagen të prodhojnë komponentë ushtarakë; uljen e varësisë nga energjia e importuar përmes zhvillimit të burimeve të rinovueshme dhe energjisë bërthamore; si dhe integrim më të madh ekonomik.

Analiza sugjeron gjithashtu zbatimin e reformave të propozuara nga Mario Draghi dhe Enrico Letta për një treg të përbashkët më të integruar, prokurime të përbashkëta në mbrojtje dhe bashkim të tregjeve financiare.

Një tjetër pikë është ndërtimi i kapaciteteve të pavarura europiane, përfshirë në hapësirë dhe inteligjencë, për të mos u varur nga aktorë të jashtëm.

Në fund, analiza sugjeron edhe krijimin e “koalicioneve të vullnetit të mirë”, duke përfshirë vende si Norvegjia, Britania e Madhe, Zvicra dhe Ukraina, për të kapërcyer bllokimet e brendshme në BE.

Konkluzioni i “Financial Times” është se Europa nuk mund të vazhdojë pa strategji. Nëse nuk vepron, rrezikon të përballet me pasoja të rënda ekonomike, politike dhe të sigurisë — ndërsa të tjerët vendosin drejtimin e krizës.