Në 37 vite qeverisjeje teokratike, Ali Khamenei nuk e kishte pranuar kurrë përmasën e represionit. E bëri këtë dje, në një fjalim drejtuar kombit, pas ditësh protestash, kaosi dhe dhune që kanë lënë të vdekur më shumë se 3 mijë persona, mes tyre të paktën 150 agjentë të forcave të sigurisë, me shumë viktima ende të paidentifikuara, familje që mezi arrijnë të rimarrin edhe trupat e të afërmve të tyre dhe me vendin të zhytur në errësirë.

«Ne e konsiderojmë presidentin e Shteteve të Bashkuara fajtor për viktimat, dëmet dhe shpifjen që i ka shkaktuar kombit iranian. Ata që janë të lidhur me Izraelin dhe Amerikën janë përgjegjës për vdekjen e mijëra njerëzve», tha ai. Khamenei premtoi se «kriminelët e brendshëm dhe ata ndërkombëtarë nuk do të mbeten të pandëshkuar: kombi iranian duhet t’ua thyejë shpinën sediciozëve». Ky është një urdhër i qartë për të mos treguar asnjë mëshirë dhe do të rëndojë mbi mijëra persona të arrestuar gjatë dhe pas protestave, më shumë se 10 mijë sipas OJQ-së Iran Human Rights.

Fjalët e Khameneit shkaktuan reagimin e Trumpit. «Është koha të kërkohet një udhëheqje e re për Iranin», tha presidenti amerikan pasi bashkëpunëtorët i treguan cicërimat e rahbar-it, një nga të paktët që mund të përdorë internetin, i ndaluar prej një jave për shumicën e 90 milionë iranianëve. «Udhëheqja është çështje respekti, jo frike dhe vdekjeje. Ky njeri është i sëmurë, duhet ta qeverisë vendin e tij siç duhet dhe të ndalojë vrasjen e njerëzve. Irani është vendi më i keq në botë për të jetuar për shkak të udhëheqjes së tij të dobët».

Sa i përket dosjes iraniane, Trump ka pasur një qëndrim kontradiktor: ka premtuar ndërhyrje në mbrojtje të protestuesve, madje i ka nxitur ata, për t’u tërhequr më pas. Kjo, së bashku me thirrjet e djalit të ish-shahut Reza Pahlavi, u ka dhënë autoriteteve iraniane mundësinë të përdorin represionin më brutal, duke i akuzuar protestuesit se janë pjesë e një plani destabilizues. Nuk mund të përjashtohet që elementë të dhunshëm të kenë infiltruar protestat. Financial Times raporton dëshmi të drejtpërdrejta nga marshimet që përshkruajnë provokatorë të përzier mes protestuesve të vërtetë, por i njëjti gazetë ia atribuon forcave iraniane të sigurisë përmasat e masakrës.

Dy ditë më parë, Trump madje e falënderoi Teheranin për «anulimin e 800 ekzekutimeve». Askush nuk e ka të qartë se për çfarë po fliste apo kush ia ka dhënë këtë informacion. Në fakt, në Iran po shtohen thirrjet e ultrakonservatorëve për të aplikuar dënimin me vdekje ndaj «rebelëve» dhe dje prokurori i Teheranit, Ali Salehi, e përgënjeshtroi presidentin amerikan duke sqaruar se «përgjigjja jonë është e vendosur, parandaluese dhe e shpejtë. Aktualisht, një numër i madh çështjesh ka çuar në ngritjen e akuzave dhe janë dërguar në gjykatë».

Në qytetet iraniane jeta e përditshme ka rifilluar në një klimë gjendjeje të jashtëzakonshme. Interneti mbetet i bllokuar; sot shkollat do të rihapen me mësim në klasa, por leksionet universitare do të vazhdojnë online. Shumëkush pyet veten se çfarë do të bëjë realisht Amerika. Trump përmend një ndryshim politik brenda Republikës Islamike, por ka treguar se nuk dëshiron një kolaps të shtetit në Iran. Përmes kontakteve formale dhe informale, Uashingtoni po përpiqet të kuptojë nëse Irani është vërtet gati për një epokë pas Khameneit dhe se çfarë forme do të kishte fillimi i një sezoni të ri politik./ La Repubblica