Më pak na kushtojnë investimet për tu mbrojtur, sesa dëmet që na sjellin fatkeqësitë natyrore. Gati 2.5 miliardë dollarë ka humbur vendi në 3 dekada nga përmbytjet thuhet në një auditim të Kontrollit të Lartë të Shtetit, ku ka trajtuar gjithë përmbytjet e 2024-ës në Vlorë.

“Vetëm në vitet e demokracisë në tre dekada humbjet ekonomike të shkaktuara nga përmbytjet përllogariten në rreth 2,5 miliardë dollarë. Pra, kushtojnë më lirë masa paraprake investuese për parandalimin e përmbytjeve se sa pritje e ndodhjes së tyre dhe më tej marrja e masave riparuese dhe eliminimi i pasojave”, thuhet në auditim.

Prej vitit 1995 deri në 2021 vendi është përballur me 8 përmbytje të mëdha thuhet në auditim, ku u shkatërruan rreth 15 mijë banesa, nga më shumë se 85 mijë hektarë të përmbytura. Por dëmi nuk ishte vetëm kaq, pasi mijëra hektarë tokë e mbjellë u shkatërrua, mijëra bagëti ngordhën e qindra biznese u dëmtuan.

Gjithashtu në auditim thuhet se menaxhimi i ujërave është përkeqësuar për shkak të bllokimit të kanaleve kulluese dhe uljes së kapacitetit të hidrovorëve.

“Pritet që situata të përkeqësohet akoma më shumë për shkak të ndryshimeve klimatike, të cilat reflektohen me fenomene moti ekstreme”, vijon auditimi, duke ngritur edhe problemin e ndërtimeve pa leje, pasi sipas KLSH janë rreth 3285 ndërtime pa leje në infrastrukturën ujitëse, kulluese dhe të mbrojtjes nga përmbytja.

“Është e pashmangshme nevoja për rritjen e investimeve dhe asistence në këtë fushë, përndryshe situata do të përkeqësohej gjithnjë e më shumë”, thuhet në auditim.

Ndërkohë vetë Ministria e Mjedisit në ‘Planin Kombëtar për Përshtatjen ndaj Ndryshimeve Klimatike 2026-2036’ theksonte se për shkak të kërcënimeve që vijnë nga klima qofshin përmbytje, tërmete apo zjarre Shqipëria mund të humbasë 7% të Prodhimit Kombëtar nëse nuk reagon në kohë.

Për të parandaluar humbje në përmasa të tilla thuhej në këtë plan, nevojiten investime 9.8 miliardë dollarë, në sisteme kullimi, argjinatura, rezervuarë, teknologji mbrojtëse ndaj ngjarjeve ekstreme, apo në ngritje të sistemeve të informacioni.

Rendit zhvillimet sipas orarit:
Ora 15:42
Përmbytje më të mëdha në 60 vitet e fundit! Drini e Buna në Veri dhe Vjosa në jug, shkaktarët kryesorë

Shqipëria ka njohur të paktën 10 përmbytje të mëdha në 60 vitet e fundit, që kanë lënë pasoja në vend. Dalja nga shtrati e lumenjve Buna e Drini në Veri, dhe Vjosa në Jug kanë qenë shkaktarët kryesorë, ndërsa dy vjet me radhë në 2010 dhe 2011, shkarkimet nga hidrocentralet përmbytën Shkodrën dhe Lezhën.

Dhjetor 1962 - Janar 1963

Lumi Drin dhe Buna, dalin nga shtrati për shkak të prurjeve të larta. Përmbytjet përfshijnë zonën e Shkodrës, Nënshkodrës dhe Lezhës. Niveli i ujit arrin deri 80 cm edhe në qytet. Uji mbulon 70 mijë ha toka bujqësore dhe të gjitha qendrat e banuara që ndodheshin në këto zona. Mbi 10 mijë njerëz u evakuuan.

Shtator 1995-Janar 1996

Prurjet e larta, bëjnë që thuajse të gjithë lumenjtë e Shqipërisë të dalin nga shtrati. Zonat Shkodër, Lushnjë, Krujë, Laç, Durrës, Lezhë dhe fshatrave përreth tyre ndjejnë pasojat e mëdha të përmbytjeve të herëpashershme, në mbi 20 mijë hektarë tokë. Shtëpi banimi dhe ndërtesa të shumta u mbuluan nga uji. Pavarësisht evakuimeve kjo situatë shoqërohet dhe me viktima.

22-30 Shtator 2002

Reshje të shumta përfshijnë zonën veriore të vendit. Drini, Buna dhe Ishmi dalin nga shtrati Reshjet e shumta, krijuan një situatë të rëndë për zonat e Milotit, Lezhës, Torovicës, Zadrimës e Shkodrës. Përmbyten mbi 16.000 ha tokë bujqësore dhe preken 7500 familje. Shumë prej tyre evakuohen.

Shkurt-Mars 2004

Sërish, Drini, Buna, Ishmi dalin nga shtrati pas reshjeve të shumta që rregjistrohen në të gjithë Veriun e vendit. Përmbyten qindra hektarë tokë dhe dëmtohen rreth 400 banesa. Dëme konsiderohen të përmasave të mëdha dhe me pasoja afatgjata

Dhjetor 2005

Harta e përmbytjeve zbret në Jug, me Vjosën që del nga shtrati. Përmbyten rreth 7000 hektarë dhe dëmtohen rreth 350 banesa, biznese dhe qendra socialkulturore

2010-2011

Jo vetëm reshjet por dhe shkarkimet nga tre hidrocentralet, Fierza, Komani, Vau i Dejës, bën që për dy vite me radhë, Shkodra, Nënshkodra dhe Lezha të përmbyten në muajin Janar, duke përfshirë 14000 hektarë tokë dhe 1200 godina. Në qytetin e Shkodrës, niveli i ujit arrin gati 1 metër. Mbi 12 mijë njerëz evakuohen

Shkurt 2015

Vjosa del nga shtrati dhe fshatrat përgjatë rrjedhës së poshtme të lumit, si Mifol, Novoselë, Bishan, Fitore e Poro do të mbulohen nga uji. Bilanci është dramatic: gat1 10 mijë hektarë tokë, e përmbytur, 709 banesa të dëmtuara plotësisht ose pjesërisht, 300 biznese, 16 shkolla dhe 10 ura të dëmtuara, 3500 bagëti të mbytura

Nëntor 2017

Ripërsëritet i njëjti skenar i dy viteve më parë, me vërshimin e Vjosës ujërat e së cilës mbulojnë sërish fshatrat pranë lumit. Këtu do të jenë dhe pasojat më të mëdha, pavarësisht problemeve që u shfaqën në zona të ndryshme të vendit. Përmbyten 10.622 hektarë tokë, 4.700 banesa, dhe 41 biznese. Dëmtohen 56 shkolla dhe 65 ura në të gjithë Shqipërinë.

8-11 Janar 2021

Vendi përfshihet nga reshje të dendura për një periudhë gati 1 javore, duke sjellë vërshimin e pothuaj të gjithë lumenjve e përrenjve të vendit. Më të prekura zonat Shkodër dhe Lezhë, si pasojë e daljes nga shtrati të Drinit dhe Bunës, si dhe në jug, fshatrat përgjatë rrjedhës së poshtme të Vjosës.

Në total, janë 7450 hektarë tokë të përmbytura në veri dhe jug të vendit, banesa dhe biznese të dëmtuara, disa rrugë të bllokuara përkohësisht për rrëshqitje dherash; disa ura të dëmtuara rëndë.

SI.E./Shqiptarja.com