Kryeministrja italiane Giorgia Meloni kaloi vite duke e shtyrë të djathtën post-fashiste italiane drejt qendrës së politikës. Tani, një ish-gjeneral i ushtrisë po e tërheq atë sërish në drejtimin e kundërt.

Partia e sapokrijuar “National Future”, e drejtuar nga ish-gjenerali dhe ish-parashutisti Roberto Vannacci, po fiton me shpejtësi mbështetje dhe po tërheq figura që po largohen nga koalicioni qeverisës.

Kjo po i krijon Melonit një problem serioz politik, ndërsa ajo shkon drejt zgjedhjeve të përgjithshme të vitit të ardhshëm në një pozicion më të brishtë se zakonisht.

Efekti i parë i rritjes së Vannacci-t është se ai po godet një nga aleatët kryesorë të Melonit në koalicion: partinë anti-emigracion “Lega” të zëvendëskryeministrit Matteo Salvini. Një sondazh i publikuar të hënën tregoi se “National Future” ka arritur tashmë në të njëjtin nivel mbështetjeje me Lega-n.

Rritja e Vannacci-t po e detyron gjithnjë e më shumë edhe Melonin të bëjë politikë në terrenin e tij, në tema si emigracioni, identiteti kombëtar, Rusia dhe shpenzimet për NATO-n, duke e zhvendosur qendrën e gravitetit të koalicionit edhe më tej djathtas.

Në fund, Meloni përballet me një vendim të vështirë nëse duhet të kërkojë mbështetjen e elektoratit të Vannacci-t përpara zgjedhjeve të vitit 2027. Nëse e bën këtë, rrezikon të largojë votuesit e moderuar dhe aleatët e saj të qendrës së djathtë në partinë Forza Italia, të cilët i shohin ekstremizmin ksenofob dhe qëndrimet anti-BE të Vannacci-t si një rrezik për besueshmërinë ndërkombëtare të Italisë.

Vannacci i bëri të qarta kërkesat e tij për rikthimin e emigrantëve në vendet e origjinës dhe qëndrimin e tij armiqësor ndaj Brukselit gjatë një fjalimi të mbajtur të shtunën.

“Italia duhet të jetë për italianët dhe nuk kam turp ta them këtë”, deklaroi ai. “Ose jeni me ne te National Future, mbrojtësit e nacionalizmit dhe qytetarisë, ose jeni me Ursula von der Leyen, Mario Draghin, multinacionalet dhe globalizmin.”

Vështirë të injorohet

Zhvendosja e Melonit më tej djathtas u pa qartë fundjavën e kaluar, kur ajo u përfshi në një debat lidhur me një festival letrar në Itali, duke e cilësuar si censurë zotimin antifashist të organizatorëve. Liderët e opozitës e shfrytëzuan ndërhyrjen e saj si provë se kryeministrja po përpiqet gjithnjë e më shumë të tërheqë votuesit që mbështesin Vannacci-n.

Giuseppe Conte, kreu i Lëvizjes 5 Yjet, e akuzoi Melonin se është bërë “e fiksuar pas Vannacci-t, i cili ushqehet me dështimet dhe tradhtitë e saj”.

Por pavarësisht nëse Meloni po përpiqet me vetëdije të fitojë mbështetësit e Vannacci-t apo jo, ish-gjenerali po bëhet gjithnjë e më i vështirë për t’u injoruar në politikën italiane.

Nga antifashizmi te sanksionet ndaj Rusisë dhe shpenzimet për mbrojtjen, figurat e koalicionit qeverisës po e gjejnë veten duke iu përgjigjur argumenteve dhe temave që Vannacci ka arritur t’i vendosë në qendër të debatit publik.

Një botë e kthyer përmbys

Vannacci u bë i njohur në të gjithë Italinë me librin e tij “Bota e kthyer përmbys”, i cili u dënua nga kritikët si racist, homofob dhe mizogjin, por që njëkohësisht u shndërrua në një bestseller dhe e ktheu autorin në një fenomen politik.

Partia e tij, “National Future”, pretendon se ka regjistruar më shumë se 100 mijë anëtarë në vetëm tre muaj dhe po tërheq gradualisht deputetë dhe figura politike nga koalicioni qeverisës.

Një sondazh i publikuar të hënën nga agjencia SËG për televizionin italian LA7 e renditi “National Future” në 5.3 për qind të mbështetjes, praktikisht në të njëjtin nivel me partinë Lega të Matteo Salvinit. Kjo po shton spekulimet se në të ardhmen Giorgia Meloni mund të ketë nevojë për mbështetjen e Vannacci-t për të siguruar një shumicë të re parlamentare.

Analisti i sondazheve Lorenzo Pregliasco nga Youtrend tha se mbështetja për partinë e re ka qenë “çuditërisht e qëndrueshme” që nga krijimi i saj në janar dhe se, nëse ritmi aktual vazhdon, ajo mund të lërë pas Lega-n brenda pak muajsh.

“Vannacci është risia e momentit”, tha ai, duke shtuar se ish-gjenerali po tërheq jo vetëm votues të ekstremit të djathtë, por edhe qytetarë të zhgënjyer nga politika tradicionale, si dhe një pjesë të elektoratit të Lëvizjes 5 Yjet.

Edhe Carlo Calenda, lideri i partisë centriste “Azione”, e sheh fenomenin Vannacci si pjesë të një cikli që është përsëritur disa herë në politikën italiane.

“Është një cikël që përsëritet. Vjen dikush që bërtet më fort se të tjerët dhe ne biem në të njëjtën kurth, siç ndodhi me Lëvizjen 5 Yjet, me Salvinin dhe më pas me Melonin”, tha ai.

Vannacci e prezantoi zyrtarisht partinë e tij fundjavën e kaluar në një qendër kongresesh pranë Vatikanit, ku paraqiti një program politik që përfshin rikthimin e emigrantëve në vendet e origjinës, vendosjen e një kufiri për numrin e të huajve që mund të jetojnë në Itali, përfshirjen e 14-vjeçarëve në tregun e punës, pagesa për nënat që qëndrojnë në shtëpi dhe kufizimin e disa mbrojtjeve ligjore që, sipas tij, favorizojnë padrejtësisht gratë.

Politikanët që kanë braktisur partitë e koalicionit qeverisës për t’iu bashkuar Vannacci-t thonë se ai ofron diçka që qeveria e Giorgia Melonit nuk e ofron më: qartësi ideologjike. Sipas tyre, ndërsa qeveria është detyruar të bëjë kompromise në çështje si emigracioni dhe politika e jashtme, ish-gjenerali paraqitet si një zë i palëkundur për sigurinë, identitetin kombëtar dhe vlerat tradicionale.

“Ne përfaqësojmë të refuzuarit dhe të përbuzurit, dhe jemi krenarë për këtë”, u tha Vannacci mbështetësve të tij gjatë aktivitetit.

Mes të pranishmëve ishte edhe ish-deputeti i partisë “Vëllezërit e Italisë”, Emanuele Pozzolo, një nga figurat e para që kaloi në kampin e Vannacci-t.

Në një prononcim për Politico, Pozzolo tha se ishte zhgënjyer nga qeveria, e cila sipas tij nuk mbajti premtimet për forcimin e sigurisë dhe përballimin e rënies demografike të Italisë, ndërsa është bërë gjithnjë e më “e nënshtruar” dhe më pak e rëndësishme në skenën ndërkombëtare.

Sipas tij, aftësitë politike të Vannacci-t janë nënvlerësuar.

“Mund ta pëlqesh Vannacci-n ose jo. Por ai komunikon shumë qartë dhe nuk lë askënd në dyshim për atë që mendon”, tha Pozzolo.

Vannacci ka shërbyer në Afganistan, Irak dhe Bosnje, si edhe ka qenë atashe ushtarak në Moskë. Kjo eksperiencë ushtarake, së bashku me theksin që ai vendos te patriotizmi dhe identiteti kombëtar, vazhdon t’i sigurojë mbështetje te një pjesë e elektoratit italian.

Edhe deputetja Laura Ravetto tha se u largua nga partia Lega për t’iu bashkuar Vannacci-t.

“Si ushtarak, ai e ka mbrojtur vendin e tij. Prandaj besoj se në këtë moment delikat për Italinë, kur duhet të rizbulojmë identitetin kombëtar dhe të ruajmë traditat tona, ai është personi i duhur”, deklaroi ajo.

Po ndryshon debatin politik

Shqetësimi më i madh për Giorgia Melonin është se Vannacci nuk po tërheq më vetëm votues, por po ndryshon vetë debatin politik në Itali.

Në çështjen e emigracionit, ai po e shtyn diskutimin drejt qëndrimeve gjithnjë e më të ashpra. Në mbrojtje, po përfiton nga pakënaqësitë në rritje brenda së djathtës për kostot e riarmatosjes.

Sipas Laura Ravetto-s, edhe përpjekja e partisë Lega për të rikthyer liderin e saj Matteo Salvini, aktualisht ministër i Transportit, në postin e ministrit të Brendshëm është një tjetër shenjë se partia ndodhet nën presion.

Ndikimi i Vannacci-t po bëhet gjithnjë e më i dukshëm edhe në politikën europiane.

Ish-gjenerali është shfaqur si një nga kundërshtarët më të zëshëm të anëtarësimit të Ukrainës në Bashkimin Europian. Në maj, Salvini ashpërsoi gjithashtu qëndrimin e Lega-s, duke deklaruar se partia është “absolutisht kundër” anëtarësimit të Ukrainës në BE. Kjo detyroi përfaqësues të qeverisë italiane të sqaronin se ky nuk është qëndrimi zyrtar i Romës, ndërsa theksuan se zgjerimi drejt Ballkanit Perëndimor duhet të mbetet prioritet.

Kjo çështje pritet të marrë edhe më shumë vëmendje pasi presidenti amerikan Donald Trump riktheu fokusin te lufta në Ukrainë gjatë samitit të G7 këtë javë. Për pasojë, tema mund të shndërrohet në një nga debatet më të ndjeshme në takimet e ardhshme të Këshillit Europian.

Për Melonin, ky debat rrezikon të ngushtojë më tej hapësirën e saj të manovrimit mes partnerëve europianë dhe një krahu nacionalist që po fiton terren brenda Italisë.

Tensione të ngjashme po shfaqen edhe për shpenzimet ushtarake. Italia fillimisht shqyrtoi mundësinë e marrjes së deri në 15 miliardë eurove përmes programit europian SAFE për mbrojtjen, por më pas diskutimet kaluan te një shumë më e ulët, rreth 7 miliardë euro.

Megjithatë, ndërsa kundërshtimi ndaj riarmatosjes po rritet në kampin e djathtë dhe Vannacci vazhdon të sulmojë rritjen e shpenzimeve ushtarake, zyrtarët italianë po shprehin gjithnjë e më shumë dyshime nëse Roma do ta përdorë fare këtë instrument financiar.

Një vendim i tillë do të përbënte një goditje për ministrin e Mbrojtjes, Guido Crosetto, një nga mbështetësit më të fortë të rritjes së buxhetit ushtarak, si edhe për presidenten e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, e cila e ka bërë këtë nismë një nga shtyllat kryesore të strategjisë së saj për mbrojtjen europiane.

Brenda apo jashtë koalicionit?

Sfida me të cilën po përballet Giorgia Meloni është një dilemë që po shfaqet gjithnjë e më shpesh në kampin konservator perëndimor: ta mbajë një lëvizje politike sfiduese në distancë apo ta përfshijë brenda koalicionit.

Për Melonin, çështja kryesore është nëse do ta ketë apo jo Vannacci-n si aleat në zgjedhjet e vitit 2027.

Nëse mbetet jashtë koalicionit, ai do të vazhdojë të ushtrojë presion mbi të djathtën italiane nga jashtë. Por nëse mbështetja për lëvizjen e tij vazhdon të rritet, Meloni mund të detyrohet ta afrojë për të ruajtur avantazhin elektoral.

Sipas Carlo Calendës, nëse partia e Vannacci-t kalon pragun e rreth 8 për qind të mbështetjes, Meloni do të detyrohet ta përfshijë në koalicion për të mbetur konkurruese.

Megjithatë, afrimi me Vannacci-n sjell jo vetëm mundësi, por edhe rreziqe.

Brenda koalicionit, partia e tij mund të thithë pjesën e mbetur të elektoratit të Lega-s së Matteo Salvinit. Për më tepër, ish-gjenerali ka shkaktuar vazhdimisht polemika për deklaratat e tij mbi emigrantët, gratë dhe komunitetin LGBTQ+, si edhe për mesazhe që kritikët i kanë interpretuar si afrim me qarqe neofashiste.

Këto qëndrime, së bashku me kundërshtimin e tij ndaj mbështetjes perëndimore për Ukrainën, mund ta vështirësojnë për Melonin ruajtjen e mbështetjes së votuesve më të moderuar të Forza Italia.

Tensionet mes palëve dolën hapur javën e kaluar gjatë një debati në Parlamentin italian. Meloni akuzoi lëvizjen e Vannacci-t se po ndihmon të majtën duke sulmuar koalicionin qeverisës dhe duke përçarë votën e djathtë.

Për ish-deputetin Emanuele Pozzolo, tashmë pjesë e kampit të Vannacci-t, deklarata e kryeministres ishte e barabartë me “mbylljen e derës” për National Future.

Nga ana e tij, Vannacci nuk ka treguar asnjë shenjë se është i gatshëm të zbusë qëndrimet për t'u bërë pjesë e koalicionit të Melonit.

“National Future është busulla e së djathtës së qendrës, e cila në njëfarë mënyre e ka humbur drejtimin”, deklaroi ai të shtunën.

Megjithatë, me bllokun e djathtë dhe atë të majtë që rezultojnë pothuajse në ekuilibër në sondazhe, një National Future gjithnjë e më e fortë mund të bëhet vendimtare për një tjetër fitore të konservatorëve.

Nëse rritja e partisë së Vannacci-t vazhdon, Meloni mund të mos ketë shumë alternativa përveçse të negociojë me të dhe të gjejë një mënyrë për ta përfshirë në llogaritë e saj politike për zgjedhjet e ardhshme./Politico