Prej vitesh përpjekjet për të përcaktuar një “Doktrinë Trump” në politikën e jashtme përballen me një problem: presidenti Donald Trump shpesh nuk i përmbahet një linje të vetme.

Ai është quajtur izolacionist, por në praktikë po vepron më shumë se kurrë si një “polic global”. Është akuzuar se kishte afërsi me autokratët, por ka arrestuar një prej tyre, Nicolás Maduro, dhe ka eliminuar një tjetër, Ali Khamenei. Në Lindjen e Mesme dhe në Amerikën Latine, ndikimi i Shteteve të Bashkuara është bërë edhe më i fortë, ndërsa rivalë si Xi Jinping dhe Vladimir Putin janë dobësuar në këto rajone.

Trump është lidhur shpesh edhe me një version të ri të Doktrinës Monroe, që nënkupton një ndikim dominues të SHBA-së në hemisferën perëndimore. Por ai është përfshirë gjerësisht edhe në kriza të tjera globale, nga Gaza deri te Irani. Në vendet arabe ndikimi amerikan nuk ka qenë kurrë kaq i fortë. Madje në janar, për herë të parë në histori, në rrugët e Iranit u panë protesta ku disa demonstrues kërkonin ndërhyrjen amerikane.

Sipas Marc Thiessen, analist i institutit konservator American Enterprise Institute, operacioni ushtarak kundër regjimit iranian mund të jetë pikërisht momenti kur kjo doktrinë po merr formë. Në një analizë të botuar në Washington Post ai argumenton se goditja ndaj Iranit nuk është fillimi i një lufte të re të pafundme, por përpjekje për të mbyllur një konflikt që zgjat prej gati gjysmë shekulli.

Origjina e këtij konflikti kthehet në vitin 1979, kur ambasada amerikane në Teheran u pushtua dhe dhjetëra diplomatë u mbajtën peng për 444 ditë. Që nga ajo kohë, sipas kësaj analize, Irani ka vepruar kundër Shteteve të Bashkuara nëpërmjet rrjeteve të milicive dhe grupeve të armatosura.

Mes episodeve të përmendura janë sulmet e vitit 1983 kundër marinsave amerikanë në Bejrut dhe atentati i vitit 1996 ndaj kompleksit ushtarak Khobar Towers në Arabinë Saudite. Lista përfshin edhe mbështetjen për Hezbollah, kontaktet me al-Qaeda pas sulmeve të 11 shtatorit dhe ndihmën ushtarake për milicitë shiite që luftuan kundër trupave amerikane në Irak.

Sipas Thiessen, edhe sulmi i 7 tetorit 2023 nga Hamas ndaj qytetarëve izraelitë dhe amerikanë është pjesë e kësaj strategjie rajonale, ku Irani përdor grupe të armatosura për të ushtruar presion mbi SHBA-në dhe aleatët e saj. Ai përmend gjithashtu edhe komplote terroriste kundër objektivave amerikane, përfshirë tentativa për të vrarë drejtues politikë në SHBA.

Nga kjo perspektivë historike, analisti argumenton se operacioni ushtarak aktual nuk është një përshkallëzim i papritur, por një përpjekje për t’i dhënë fund këtij cikli të gjatë përplasjesh. Eliminimi i kërcënimit iranian, sipas tij, do t’i lejonte Shtetet e Bashkuara të reduktonin praninë e tyre të madhe ushtarake në Lindjen e Mesme.

Vetëm pasi të neutralizohet Teherani, Washingtoni do të mund të përqendrojë strategjinë e tij në Indo-Paqësor për t’u përballur me sfidën kineze.

Pika më interesante e analizës lidhet me metodën. Thiessen argumenton se sulmi ndaj Iranit mund të shënojë lindjen e një doktrine të re të politikës së jashtme amerikane.

Pas luftës së Vietnamit, presidenti Ronald Reagan u përball me një opinion publik të lodhur nga luftërat e mëdha tokësore. Zgjidhja e tij ishte të mbështeste lëvizje lokale antikomuniste, nga muxhahedinët afganë te rebelët në Nikaragua, pa angazhuar drejtpërdrejt trupa të mëdha amerikane.

Sipas kësaj logjike, president Donald Trump gjendet në një situatë të ngjashme. Pas dy dekadash luftërash në Irak dhe Afganistan, votuesit amerikanë nuk duan më ndërhyrje të mëdha ushtarake.

Doktrina e tij do të ishte një mënyrë për të ushtruar fuqi globale pa pushtime të gjata ushtarake. Mjetet përfshijnë presion ekonomik përmes sanksioneve dhe tarifave, izolim diplomatik dhe, kur konsiderohet e nevojshme, sulme ushtarake të kufizuara për të goditur drejtuesit e regjimeve armiqësore.

Ideja është që fuqia amerikane të ndikojë në ekuilibrat rajonalë nga jashtë, pa koston politike dhe njerëzore të pushtimeve.

Në rastin e Iranit, kjo qasje do të nënkuptonte shkatërrimin nga ajri të infrastrukturës ushtarake, bërthamore dhe represive të regjimit, duke lënë më pas popullin iranian të vendosë vetë për të ardhmen politike të vendit. Në këtë skenar nuk parashikohen trupa tokësore amerikane.

Thiessen përfundon me një parashikim ambicioz: nëse operacioni do të rrëzonte regjimin ose do të neutralizonte përfundimisht kërcënimin iranian, president Donald Trump mund të hynte në grupin e vogël të presidentëve që kanë ndryshuar rendin botëror.

Ai përmend dy precedentë historikë: Franklin Roosevelt, i lidhur me fitoren ndaj nazifashizmit, dhe Ronald Reagan, i konsideruar një nga figurat kyçe në fundin e Luftës së Ftohtë.

Sipas këtij interpretimi, për një pjesë të së djathtës amerikane, Irani është testi i një modeli të ri: ruajtja e lidershipit global të SHBA-së me mjete më indirekte dhe më pak të kushtueshme se luftërat e mëdha të së kaluarës./CorrieredellaSera