Lufta po zgjerohet në disa fronte, nga Gadishulli Arabik deri në Gjirin Persik, me zhvillime gjithnjë e më alarmante.
Jemeni
Ishte skenari nga i cili druheshin dhe tashmë ka ndodhur. Lëvizja Huthi, grupi i armatosur jemenas aleat i Iranit, ka arritur të marrë kontrollin e Mokhës, qytetit që ndodhet rreth 80 kilometra nga Bab el-Mandeb, ngushtica strategjike në Detin e Kuq.
Është një sukses i rëndësishëm, sepse u mundëson forcave pro-iraniane të zgjerojnë zonën e tyre të ndikimit përgjatë kësaj rruge strategjike dhe të kontrollojnë një territor të gjerë. Forcat qeveritare, të mbështetura nga Arabia Saudite, nuk kanë arritur ta ndalin avancimin.
Për më tepër, Arabia Saudite ka pësuar dëme në impiantet e saj të naftës, të bombarduara nga militantët. Në një tjetër lëvizje, Huthit kanë marrë kontrollin e ishullit Zuqar, pikërisht në mes të rrugës ujore, në veri të Mokhës.
Sipas analistëve, sauditët janë treguar edhe një herë të papërgatitur. Në të kundërt, Huthit kanë dëshmuar aftësitë e tyre dhe, megjithëse janë aleatë të Teheranit, veprojnë edhe në mënyrë autonome.
Në këtë situatë, Irani përfiton, sepse mund të diktojë një pjesë të lojës si në Hormuz, ngushticën strategjike në hyrje të Gjirit Persik, ashtu edhe në Detin e Kuq. Siç ka shkruar dikush, kjo është “bomba” e vërtetë që ka në dorë regjimi.
Tani shtrohet pyetja nëse mbretëria saudite do të kërkojë ndihmën e Pakistanit dhe Turqisë, dy vendet me të cilat sapo ka nënshkruar një pakt mbrojtjeje. Pakistanezët, deri tani, janë kufizuar në paralajmërime, ndërsa kanë qarkulluar zëra për një ndërhyrje të mundshme.
Në të njëjtën kohë, disa vëzhgues mendojnë se aleanca ka më shumë vlerë diplomatike sesa ushtarake. Sauditët ngurrojnë të futen sërish drejtpërdrejt në moçalin jemenas: kur e kanë bërë këtë më parë, janë djegur. Por zhvillimet në fushën e betejës kërkojnë një përgjigje, e cila nuk është e lehtë për t'u gjetur.
Jordania
Mburoja nuk mund t'i ndalë të gjitha goditjet që vijnë, sidomos kur armiku ka përshtatur taktikat e tij. Kështu, një breshëri raketash të lëshuara nga Pasdaranët, Garda Revolucionare e Iranit, ka goditur disa objektiva në bazën Muwaffaq në Jordani.
Burime jozyrtare i kanë konfirmuar rrjetit amerikan CBS se një avion sulmues A-10 ka “humbur” një krah, ndërsa disa avionë F-15 kanë pësuar dëme të cilësuara si të lehta. Sipas këtij versioni, avionët luftarakë janë rikthyer në operim.
Për momentin nuk ka asnjë mënyrë për të verifikuar saktësinë e këtyre informacioneve, por edhe këto të dhëna konfirmojnë rreziqet me të cilat përballen infrastrukturat amerikane në rajon.
Pasdaranët kanë kryer sulme të shumta ndaj bazave në Jordani, të paktën dhjetë që nga fillimi i luftës. Objektivat nuk mungojnë. Në bazë të një marrëveshjeje mes Amanit dhe Uashingtonit, amerikanët kanë akses në shumë instalime, të cilat janë bërë edhe më të rëndësishme me operacionin “Epic Fury”.
Ato përbëjnë një qendër të fuqishme logjistike në mbështetje të operacioneve. Aty ndodhen dhjetëra avionë luftarakë, avionë cisternë për furnizimin në ajër dhe avionë spiunë. Roli i tyre është rritur pas transferimit të mjeteve nga pistat e Gjirit Persik, të cilat rezultuan jo shumë të sigurta dhe pa hangarë të mbrojtur.
Jordanezët, së bashku me SHBA-në, kanë “ombrellën” e tyre kundër raketave, një sistem që është aktivizuar vazhdimisht edhe për mbrojtjen e Izraelit.
Gjatë orëve të fundit, gjatë bombardimeve iraniane, mbrojtja kundërajrore ka përdorur një numër të madh raketash Patriot: nga 30 deri në 60, sipas vlerësimeve të ndryshme. Një sasi e konsiderueshme që ka rikthyer çështjen e konsumimit të municioneve të kushtueshme, rezervat e të cilave aktualisht janë të reduktuara.
Irani
Iranianët po ndjekin një strategji të bazuar në disa pika.
Së pari, të mbajnë vazhdimisht nën goditje rrjetin e Pentagonit, duke përfshirë objektiva të afërta dhe të largëta.
Së dyti, të zgjasin linjat logjistike amerikane në ajër dhe në det, për t'i bërë më komplekse sulmet e SHBA-së dhe për të krijuar vështirësi në furnizime. Në këtë drejtim duhet kujtuar se porti kryesor i Bahreinit, ku ndodhet edhe komanda e Flotës së Pestë amerikane, nuk mund të përdoret, pasi ka pësuar shkatërrime dhe është tepër i ekspozuar ndaj “zjarrit” të Pasdaranëve.
Së treti, të testojnë në fushën e betejës dhe të përmirësojnë armë të reja. Përdorimi i kokave të shumëfishta luftarake ka dhënë rezultate. Konsiderohet shumë e mundshme edhe ndihma nga Rusia dhe Kina.
Së katërti, të vazhdojnë përplasjen detare mes Hormuzit dhe Gjirit të Omanit.
SHBA
Donald Trump është rikthyer të flasë për “Pickaxe”, malin brenda të cilit ndodhet një laborator bërthamor. Dhe, siç ka bërë shpesh, nuk ka përjashtuar një operacion të shënjestruar.
Deklaratës së presidentit i shtohen dy zhvillime. I pari: janë raportuar punime të reja në impiant, aktivitete të dokumentuara nga fotografitë satelitore.
I dyti: një artikull i CNN ka theksuar se prej muajsh po zhvillohen prova për një lloj bombe “bunker-buster” më të fuqishme se ato të përdorura më parë me rezultate të pjesshme. Bëhet fjalë për një armë të aftë të depërtojë mburojën prej dheu, shkëmbi dhe betoni rreth Pickaxe.
Një sulm i mundshëm ndaj një objektivi me një rëndësi kaq të madhe mund të shfrytëzohej nga Trump për të shpallur një “fitore”.
Nga ana tjetër, informacionet e publikuara nga Wall Street Journal paraqesin një perspektivë shqetësuese. Zëvendëspresidenti Vance dhe Sekretari i Shtetit Rubio nuk përjashtojnë mundësinë që konflikti të vazhdojë edhe për dy vjet./CorrieredellaSera

Lufta në Lindjen e Mesme po jep efektet e para të forta edhe në ekonomi. Çmimi i naftës ka kaluar 100 dollarë për fuçi, gazi është shtrenjtuar dhe frika se kjo valë do të sjellë rritje të re të çmimeve ka detyruar Bankën Qendrore Evropiane të rrisë normat e interesit.
BQE vendosi të enjten të rrisë interesin bazë me 0.25 pikë përqindjeje, duke e çuar normën e depozitave nga 2.25% në 2.50%. Vendimi është i rëndësishëm edhe për Shqipërinë, pasi normat e BQE-së ndikojnë në koston e parasë në euro dhe në kushtet me të cilat bankat japin kredi në këtë monedhë.
Shkaku kryesor i shqetësimit është rikthimi i inflacionit. Përshkallëzimi i luftës në Lindjen e Mesme ka çuar sërish në rritje të fortë çmimet e energjisë. Nafta amerikane WTI kaloi të enjten 100 dollarë për fuçi, me një rritje prej mbi 4%, ndërsa nafta Brent arriti rreth 104 dollarë.
Edhe gazi është shtrenjtuar, duke arritur rreth 80 euro për megavat/orë, niveli më i lartë që prej fillimit të vitit 2023.
Rritja e naftës dhe gazit është problem sepse energjia më e shtrenjtë rrit kostot e transportit dhe prodhimit dhe mund të përkthehet më pas në çmime më të larta për konsumatorët. Pikërisht këtë rrezik po sheh edhe BQE.
Banka paralajmëroi se konflikti në Lindjen e Mesme po vazhdon të ushtrojë presion mbi inflacionin dhe se rritja e çmimeve pritet të qëndrojë mbi objektivin e saj prej 2% për një periudhë të gjatë. Për këtë vit, BQE pret inflacion prej 3%, ndërsa për vitin 2027 parashikimi është rritur në 2.5%.
Megjithatë, lajmi pozitiv është se ekonomia e Eurozonës po reziston më mirë nga sa pritej. BQE parashikon një rritje ekonomike prej 0.9% këtë vit, 1.4% në 2027 dhe 1.5% në 2028.
Vendimi për rritjen e interesave dhe çmimet e larta të energjisë kanë goditur edhe bursat. Tregjet kryesore evropiane e mbyllën ditën në rënie, ndërsa në SHBA Wall Street u çel gjithashtu me humbje.






Komente
Komento