Këtë herë ultimatumi i Donald Trump u duk që në fillim i ekzagjeruar edhe për standardet e tij: “Mund të zhduk civilizimin iranian, ta kthej vendin në epokën e gurit”. Ndërmjetësit, nga ana tjetër, ishin të shqetësuar sepse dukej e vështirë të gjendej një formulë që t’i lejonte presidentit amerikan të shpallte fitore, pa e poshtëruar Teheranin. Prej ditësh po punonin për këtë diplomatët e Pakistanit, Egjiptit dhe Turqisë. Me kalimin e kohës, roli i Asim Munir, shefit të ushtrisë pakistaneze, u bë qendror.

Pse? Shpjegimet më të përhapura janë dy. E para është se qëndrimi i presidentit turk Recep Tayyip Erdogan ishte shumë armiqësor ndaj Izraelit, një nga palët e përfshira, edhe pse Benjamin Netanyahu nuk do të ishte i përfshirë drejtpërdrejt në negociata, të cilat drejtoheshin vetëm nga Uashingtoni. E dyta është se Munir vepronte në koordinim të ngushtë me Pekinin, veçanërisht me ministrin e Jashtëm kinez Wang Yi.

Dita e martë, 7 prill, kaloi me një kërkim të ethshëm për një zgjidhje. Trump nuk mund ta pranonte propozimin e parë të Pakistanit: një armëpushim 45-ditor dhe rihapje të njëkohshme të Ngushticës së Hormuzit. Duhej diçka më e fortë. Por në fund, të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner nuk gjetën gjë më të mirë sesa thjesht të shkurtonin afatin: dy javë në vend të një muaji e gjysmë. Pakistani më pas e ngriti nivelin e ndërmjetësimit, me ndërhyrjen e kryeministrit Shehbaz Sharif. Filloi një komunikim i vazhdueshëm telefonik mes Shtëpisë së Bardhë dhe udhëheqjes iraniane, me informacione të ndara vetëm me Netanyahu.

Trump deshi të mbante tensionin të lartë pothuajse deri në fund: miratimi erdhi në orën 18:32 sipas kohës amerikane (00:32 në Itali), një orë e gjysmë para afatit të vendosur për në orën 20.

Gjatë paradites dhe pasdites pati edhe dy zhvillime të tjera interesante. Siç tha vetë Trump, Pekini ndihmoi për arritjen e marrëveshjes. Kina blen nga vendet e Gjirit rreth 5-6 milionë fuçi naftë në ditë; vetëm nga Irani rreth 1.4 milionë. Për Teheranin kjo është shumë, por për kinezët këto 5-6 milionë fuçi përbëjnë rreth 6% të konsumit të tyre total. Nafta iraniane mbulon rreth 1.5%. Pra, Kina nuk kishte aq frikë se do të mbetej pa karburant, por shqetësohej për ndikimin në çmimet globale të energjisë. Ky ishte terreni i përbashkët me Shtetet e Bashkuara. Megjithatë, Kina u tregua e kujdesshme dhe në publik shfaqi solidaritet politik me Iranin. Dëshmia? Vetoja kundër një rezolute në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, të paraqitur nga Bahreini në koordinim me Arabinë Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajtin, Katarin dhe Jordaninë.

Monarkitë e Gjirit (me përjashtim të Omanit dhe me shtimin e Jordanisë) kërkonin dënimin e sulmeve iraniane ndaj cisternave dhe rihapjen e Ngushticës. Lideri kinez Xi Jinping dhe presidenti rus Vladimir Putin urdhëruan votë “kundër”, duke e rrëzuar rezolutën.

Një tjetër pistë lidhet pikërisht me vendet e Gjirit. Sipas burimeve, asnjë prej tyre nuk është konsultuar në momentet kyçe të negociatave me Teheranin. Ndoshta sepse në ditët e fundit kishin ushtruar presion mbi Shtëpinë e Bardhë që lufta të vazhdonte. Emiratet e Bashkuara Arabe u shfaqën më hapur, pasi janë ndër më të goditurat nga raketat dhe dronët iranianë mbi Dubai dhe Abu Dhabi. Ambasadori i Emirateve në Uashington, Yousef Al Otaiba, madje e kishte shkruar në një artikull në Wall Street Journal: konflikti duhet të ketë një “rezultat përfundimtar”. Trump, përkundrazi, preferoi një ndalesë të përkohshme për të shmangur një përplasje gjithnjë e më të rrezikshme për SHBA-në dhe ekonominë globale.

Nga e shtuna rifillon samiti mes amerikanëve dhe iranianëve në Islamabad, kryeqyteti i Pakistanit. Në tryezë do të jetë drafti me 10 pika i paraqitur nga ajatollahët.

Dje, zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, sqaroi se bëhet fjalë për një plan të ri, jo për atë që ishte refuzuar më parë nga SHBA./CorrieredellaSera