Hetuesit indianë që po merren me hetimet për rrëzimin e avionit Boeing 787 të Air India në qershor të 2025 po përgatiten të shkruajnë në raportin e tyre përfundimtar se avioni u rrëzua sepse njëri prej pilotëve i fiku motorët. Shkurt, nuk kishte defekt teknik. Por ndërhyrja njerëzore ishte "pothuajse me siguri" e qëllimshme . Kjo është ajo që mësoi Corriere nga dy burime perëndimore të njohura me diskutimet më të fundit midis New Delhi dhe Washington.

Pika e kthesës së dëshiruar

Aktualisht është e paqartë nëse do të jepet një përshkrim i detajuar i incidentit, as nëse do të jepet një atribuim i qartë i përgjegjësisë - kapiteni është i dyshuari kryesor. Por për ekspertët amerikanë që po ndihmojnë me hetimin, ky është një përparim, pas javësh diskutimesh të nxehta me palën indiane që deri më tani ka refuzuar të pranojë një rol njerëzor në tragjedi.

Përplasja

Më 12 qershor 2025, një avion i Air India me destinacion Londrën Gatwick u rrëzua pas ngritjes nga Aeroporti i Ahmedabad. 260 persona vdiqën. Boeing 787 humbi kontrollin menjëherë pasi doli nga pista dhe u rrëzua 32 sekonda më vonë mbi një godinë konvikti studentësh mjekësie. Mungesa e energjisë u tregua nga përdorimi i një "turbine ajri ram" (RAT), një pajisje emergjence që aktivizohet automatikisht në rast të një humbjeje të plotë të energjisë elektrike dhe/ose presionit hidraulik të shkaktuar nga dështimi i të dy motorëve.

Hetimet dhe grindjet

Por "RAT" nuk pati sukses. Hetimi nxori në pah një varg të gjatë fërkimesh, mosbesimi dhe përpjekjesh për të fshehur provat midis hetuesve indianë (të ngarkuar me hetimin) dhe ekspertëve amerikanë (nga NTSB, Boeing dhe prodhuesi i motorëve, GE Aerospace), të thirrur për të ndihmuar si palë të përfshira në prodhimin e avionit. 

Skenarët e testuar

Në të gjitha skenarët e testuar në një simulator fluturimi Boeing 787 në SHBA, ekspertët nuk gjetën kurrë fikje të të dy motorëve për shkak të një defekti. I vetmi shpjegim i arsyeshëm ishte gjithmonë ndërhyrja njerëzore, qoftë e qëllimshme apo gabim. Tensionin e shtoi raporti paraprak i lëshuar një muaj pas rrëzimit. Dokumenti përcaktoi se motorët ishin fikur pothuajse njëkohësisht pasi çelësat e karburantit u ndërruan nga "Run" në "Cutoff".

Çfarë tha raporti paraprak

Megjithatë, raporti paraprak nuk shpjegonte pse motorët kishin pushuar së punuari brenda një sekonde nga njëri-tjetri, duke futur, në një rresht e gjysmë, një informacion thelbësor: audioja e kabinës së pilotit e nxjerrë nga "regjistruesi i zërit të kabinës" (një nga dy kutitë e zeza) kishte regjistruar një pilot - pa emër - duke e pyetur tjetrin: "Pse i fikët motorët?" Dhe përgjigja: "Nuk isha unë." Rindezja e motorëve më pas nuk ishte e mjaftueshme.

Dyshime për kapitenin

Vlerësimet perëndimore - bazuar në parametrat e ofruar nga kutia tjetër e zezë, "regjistruesi i të dhënave të fluturimit" - e drejtuan gishtin nga kapiteni, Sumeet Sabharwal: ai po monitoronte në atë kohë (ndërsa oficeri i parë po pilotonte) dhe motorët u fikën në mënyrë të njëpasnjëshme, së pari motori i majtë (kapiteni ulet në anën e majtë të kabinës), pastaj motori i djathtë. Ky model u konfirmua nga audio nga katër mikrofonat në bord. Për më tepër, në sekondat e fundit, leva e kontrollit e oficerit të parë, Clive Kunder, u pozicionua në modalitetin e treguar për të lejuar që avioni të rifitonte lartësinë, ndërsa ajo e kapitenit mbeti e palëvizshme.

Dy kutitë e zeza

Dhjetorin e kaluar, hetuesit indianë nga Byroja e Hetimit të Aksidenteve të Avionëve udhëtuan për në Uashington, ku u takuan me kolegët e tyre nga NTSB. Në laboratorët e kryeqytetit amerikan, ata analizuan përsëri të dhënat nga dy kutitë e zeza. Në veçanti, audion e kabinës, shpjegojnë burimet. Ndërsa parametrat e fluturimit nuk linin dyshime se motorët ishin fikur sepse ishin të zbrazur nga karburanti, audioja - e pastruar sepse përmbante zhurmë të konsiderueshme në sfond - sqaroi se çfarë bëri secili pilot. Dhe mbi të gjitha, ata përjashtuan gabimin .

Një vit më vonë

Sipas burimeve, audioja u transmetua në një dhomë të krijuar posaçërisht për këtë qëllim, për të kuptuar më mirë se çfarë ndodhi në kabinën e pilotit. Në javët në vijim, përfundimet - fikja e qëllimshme e motorit - do t'i nënshtrohen një vlerësimi "politik", theksuan burimet, të cilat kërkuan anonimitet sepse nuk ishin të autorizuara të flisnin me shtypin. Prandaj, dokumenti përfundimtar - i pritur midis 8 dhe 12 qershorit (përvjetori i aksidentit) - mund të përfshijë edhe një version më të "zbutur", që tregon se njëri nga pilotët e rrëzoi aeroplanin. Qëllimi është të shmangen polemikat e forta kombëtare , të cilat e kanë vënë Perëndimin në shënjestër të disa komentatorëve televizivë.

Diskutime në nivelet më të larta

Rezultati përfundimtar - përfshirë publikimin apo jo të raportit - do të varet tërësisht nga diskutimet midis drejtuesve të lartë të Ministrisë Indiane të Aviacionit Civil dhe Kryeministrit të gjigantit aziatik, Narendra Modi. NTSB, e kontaktuar me email nga zëdhënësi Peter C. Knudson, këshilloi publikun të kontaktojë Autoritetin Indian të Aviacionit (AAIB), i cili është përgjegjës për hetimin, sipas protokollit. 

Ndryshimi i qasjes

Por pse duket se Nju Delhi e ka ndryshuar qëndrimin e tij ndaj incidentit? Sipas burimeve, presioni i SHBA-së dhe kërcënimi perëndimor për një "rivlerësim" të historikut të sigurisë së linjave ajrore indiane - Air India, IndiGo - rrezikojnë të dëmtojnë imazhin e një vendi që po investon shumë në udhëtimet ajrore, turizmin dhe tregtinë. "Pranimi se njëri nga pilotët ishte përgjegjës për rrëzimin e aeroplanit shihet gjithnjë e më shumë si një sakrificë që ia vlen", shpjegon një nga burimet.

Çfarë të presim në raportin përfundimtar

Ekspertët e konsultuar theksojnë se raporti përfundimtar i aksidentit nuk është shkruar për të ndarë fajin, por për të ndihmuar në përmirësimin e aviacionit, duke synuar arritjen e një shkalle zero aksidentesh sa më afër të jetë e mundur. Burimet parashikojnë që pjesa e raportit përfundimtar që meriton vëmendje të veçantë do të jetë seksioni "Rekomandime". Pritet që t'i referohet vlerësimit të vazhdueshëm psikologjik dhe mirëqenies fizike dhe mendore të pilotëve.

Rekomandimet

Por-vazhdojnë ata-nuk përjashtohet mundësia që të përmendet edhe thirrja për një “vigjilencë” më të madhe mbi kontrollet kritike (duke filluar me çelësat e karburantit) nga piloti, i cili monitoron gjatë fazave më kritike të fluturimit, për shembull menjëherë pas ngritjes. Kjo për të lejuar ndërhyrje të menjëhershme në rast të një situate kritike, nëse kolegu pranë tij fillon të lëvizë levat në një mënyrë fatale./Corriere della Sera