Të dielën, Donald Trump deklaroi se Benjamin Netanyahu nuk kishte zgjidhje tjetër veçse të pranonte armëpushimin me Iranin, të negociuar nga Shtetet e Bashkuara. Sipas Financial Times, presidenti amerikan madje ka pretenduar se është ai që “vendos gjithçka”, ndërsa Uashingtoni po përpiqej me ngulm të shmangte një përshkallëzim të mëtejshëm të konfliktit.

Në të njëjtat orë, Trump bëri thirrje për vetëpërmbajtje, duke i deklaruar Axios-it: “Do ta telefonoj menjëherë Bibin dhe do t’i them të mos reagojë. Të gjithë e kanë bërë pjesën e tyre. Izraeli sulmoi dhe Irani sulmoi. Nuk ka nevojë për një raund tjetër.”

Megjithatë, pak më vonë raketat nisën sërish të fluturonin mes Izraelit dhe Iranit. Një zyrtar i lartë izraelit deklaroi për Channel 14 se vendi ndodhet “në fillimin e disa ditëve luftimesh” kundër Teheranit dhe grupeve aleate të Iranit të shpërndara në Lindjen e Mesme.

Zhvillimet e orëve të fundit konfirmojnë çarjen gjithnjë e më të dukshme mes presidentit amerikan dhe kryeministrit izraelit. Kërkesa e Trump që Izraeli “të mos reagojë” e ka vendosur Netanyahun përballë një zgjedhjeje të vështirë politike dhe strategjike.

Nga njëra anë, ai mund t’i nënshtrohet presionit të Shtëpisë së Bardhë dhe të heqë dorë nga kundërpërgjigjja, me rrezikun që të dëmtojë aftësinë parandaluese të Izraelit ndaj një Irani më të fortë dhe më të sigurt në vetvete, duke transmetuar në rajon një imazh dobësie dhe varësie.

Nga ana tjetër, mund të sfidojë hapur presidentin amerikan dhe të zgjedhë rrugën e një përshkallëzimi potencialisht të pakontrollueshëm, me rrezikun që Izraeli të mbetet i izoluar.

Për momentin, Netanyahu duket se ka zgjedhur sërish të sfidojë mikun e tij Trump. Nëse Izraeli do ta linte pa përgjigje sulmin iranian, sinjali për Teheranin do të ishte i qartë: presioni amerikan mund të kufizojë lirinë e veprimit të Izraelit edhe kur ai përballet me sulme të drejtpërdrejta.

Sipas kësaj logjike, grupet aleate të Iranit, si Hezbollah, mund të vazhdonin të shkelin çdo armëpushim duke goditur Izraelin dhe forcat e tij, ndërsa çdo reagim izraelit do të paraqitej lehtësisht nga Teherani si provokim, duke hapur rrugën për sulme të tjera iraniane nën ombrellën e ndërmjetësimit amerikan.

Për Netanyahun, një skenar i tillë do të kishte edhe një kosto të rëndë politike në prag të zgjedhjeve.

Kryeministri izraelit ndodhet në një pozicion shumë më pak të fortë sesa sugjeron retorika e tij publike. Deri pak ditë më parë ai shpresonte të paraqitej para votuesve si njeriu që kishte ndryshuar Lindjen e Mesme, ndoshta me regjimin iranian tashmë të dobësuar ose në prag të kolapsit, duke lënë në plan të dytë traumën e 7 tetorit dhe duke shndërruar sukseset ushtarake në një fitore të qartë për partinë e tij, Likud.

Por ky plan është lëkundur. Përplasja me Trumpin, mungesa e një rezultati përfundimtar ndaj Teheranit dhe konsumimi i frontit libanez e detyrojnë tani Netanyahun të ndjekë një strategji më mbrojtëse, të fokusuar kryesisht në fitimin e kohës.

Ai do të preferonte që zgjedhjet të shtyheshin sa më vonë, duke shpresuar se deri në vjeshtë do të ndodhin zhvillime diplomatike ose të sigurisë që mund të forcojnë narrativën e tij politike.

Situatën e ndërlikojnë edhe tensionet brenda shumicës qeverisëse, veçanërisht me kampin ultra-ortodoks. Mosmiratimi i ligjit që do të përjashtonte nga shërbimi ushtarak komunitetin haredi i ka mohuar Netanyahut një stabilitet politik që ai e konsideronte thelbësor. Megjithatë, kjo e kursen për momentin nga kostoja elektorale e një mase shumë jopopullore në opinionin publik izraelit.

Kryeministri ndodhet kështu mes kërkesave kontradiktore: të mbajë të bashkuar koalicionin e djathtë, fetar dhe ultra-ortodoks pa humbur mbështetjen e një elektorati më të gjerë, i lodhur nga një luftë e gjatë dhe pa një zgjidhje përfundimtare.

Për këtë arsye, çdo vendim për Iranin nuk lidhet vetëm me llogaritë strategjike apo ushtarake, por edhe me mbijetesën e tij politike.

Orët e ardhshme do të jenë vendimtare për të kuptuar se cilën linjë do të ndjekë Netanyahu. Sipas informacioneve të para mbi telefonatën mes dy liderëve, të raportuara nga Barak Ravid, Netanyahu ka tentuar pa sukses të kapërcejë kundërshtimin e Trump ndaj një kundërsulmi izraelit, ndërsa nga këndvështrimi amerikan Izraeli nuk duhej të ndërmerrte menjëherë një hakmarrje ushtarake.

Sipas Michael Oren, Netanyahu mund të ketë kërkuar nga Trump një miratim jozyrtar për një operacion “në hije” kundër Iranit, pa e marrë publikisht përsipër Izraeli përgjegjësinë.

Një alternativë tjetër është se ai ka kërkuar një kompensim konkret në këmbim të vetëpërmbajtjes, si forcimi i kapaciteteve ushtarake izraelite ose madje disponueshmëria e bombarduesve amerikanë stealth Northrop B-2 Spirit, të vetmit që konsiderohen të aftë për të goditur me efektivitet objektet bërthamore nëntokësore iraniane.

Nuk përjashtohet gjithashtu mundësia që Netanyahu të ketë tentuar sërish ta bindë Trumpin të mos pranojë një marrëveshje me Teheranin, e cila, sipas Izraelit, do t’i linte Iranit hapësirë të konsiderueshme për të ruajtur programin e tij bërthamor.

Megjithatë, për momentin të gjitha këto mbeten hipoteza.

Netanyahu ka përballë një president që, sipas disa raportimeve, as nuk e ka mohuar se e ka quajtur atë “çmendurisht të paparashikueshëm” ditët e fundit, duke shtuar se “të gjithë e urrejnë atë dhe e urrejnë Izraelin”.

Mbi të gjitha, ai ka përballë një president, prioritetet e brendshme politike të të cilit e bëjnë politikisht të papranueshëm çdo përshkallëzim të ri rajonal.

Trump, nga ana e tij, jo vetëm që ka treguar se dëshiron të dalë sa më shpejt nga përballja me Iranin, por një pjesë e administratës së tij po përpiqet të distancohet edhe nga dështimi i përpjekjeve për të dobësuar ose rrëzuar regjimin e Teheranit.

Në këtë kontekst shpjegohen edhe një sërë rrjedhjesh informacioni dhe artikujsh kritikë ndaj Izraelit në mediat amerikane. Më i fundit është një artikull i The New York Times, sipas të cilit Izraeli ka spiunuar Shtetet e Bashkuara në përpjekje për të siguruar informacione konfidenciale mbi negociatat me Iranin.

Në këtë pikë, pyetja vendimtare është një tjetër: a do të ndihet regjimi iranian mjaftueshëm i fortë dhe i inkurajuar për të shkuar më tej, madje edhe përballë një presidenti amerikan që vazhdon të favorizojë një zgjidhje të negociuar?

Me fjalë të tjera, a mund ta shtyjë Teherani Trumpin deri në atë pikë sa ta detyrojë të bëjë pikërisht atë që sot po ia ndalon Netanyahut: rifillimin e fushatës ushtarake?

Duke gjykuar nga sjellja e deritanishme e Republikës Islamike, Irani duket tepër i aftë për të shmangur një gabim të tillë.

Dhe pikërisht këtu qëndron paradoksi aktual: një president amerikan i frustruar që përpiqet të menaxhojë një Iran të paqartë, ndërsa Izraeli gjendet në mes, me hapësira veprimi gjithnjë e më të kufizuara./ Corriere della Sera