Çështja e shkarkimit të Vlora Hysenit nga shërbimet sekrete të Kosovës është rikthyer disa herë në qendër të debatit politik në Shqipëri, veçanërisht pas emërimit të saj në krye të SHISH-it. Por në rindërtimin e asaj që ndodhi në vitin 2021 ekziston një dallim thelbësor, që shpesh është anashkaluar: Hyseni nuk u përjashtua nga Agjencia e Kosovës për Inteligjencë (AKI). Më 30 qershor 2021 ajo u shkarkua vetëm nga detyra e zëvendësdrejtoreshës së Agjencisë. Pas këtij vendimi, ajo vazhdoi të punonte në AKI edhe për dy muaj e 13 ditë dhe vetëm më pas u largua nga shërbimi duke paraqitur vetë dorëheqjen.

Vendimi i 30 qershorit u mor bashkërisht nga presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, dhe kryeministri Albin Kurti. Njoftimi zyrtar i qeverisë ishte shumë i shkurtër: bëhej e ditur se Hyseni ishte “shkarkuar nga detyra e zëvendësdrejtoreshës” së AKI-së, në bazë të nenit 6, paragrafi 4, të ligjit për Agjencinë. Asnjë arsye konkrete për këtë vendim nuk u bë publike.

Hyseni e mbante këtë detyrë që nga shkurti i vitit 2019. Ajo ishte emëruar për një mandat pesëvjeçar nga presidenti i atëhershëm Hashim Thaçi dhe kryeministri Ramush Haradinaj. Më parë kishte qenë drejtoreshë e Marrëdhënieve me Jashtë në AKI dhe kishte pas vetes një karrierë të gjatë brenda inteligjencës kosovare.

Roli i saj u bë edhe më i rëndësishëm në fund të vitit 2020. Në dhjetor të atij viti u shkarkua drejtori i AKI-së, Kreshnik Gashi, dhe Hyseni, në cilësinë e zëvendësdrejtoreshës, mori përkohësisht drejtimin e Agjencisë. Ajo qëndroi praktikisht në krye të inteligjencës deri në prill të vitit 2021, kur qeveria e re e drejtuar nga Albin Kurti emëroi Petrit Ajetin drejtor të AKI-së. Hyseni u rikthye në funksionin e saj si zëvendësdrejtoreshë. Vetëm rreth dy muaj më vonë, më 30 qershor, Osmani dhe Kurti vendosën ta shkarkonin edhe nga ky post.

Pikërisht përmbajtja e njoftimit të qeverisë u bë më vonë burim interpretimesh dhe dyshimesh. Përveç detyrimit për të dorëzuar mjetet dhe materialet që lidheshin me funksionin e saj, vendimi i kujtonte Hysenit detyrimin për të ruajtur të gjitha informacionet e klasifikuara me të cilat ishte njohur gjatë ushtrimit të detyrës. Në njoftim kujtohej gjithashtu se zbulimi apo mosmbrojtja e informacioneve të klasifikuara përbënte vepër penale sipas legjislacionit të Kosovës.

Nga ky pasazh lindi më pas interpretimi se shkarkimi mund të kishte lidhje me një rrjedhje të dyshuar të informacioneve të klasifikuara. Por kjo arsye nuk figuron në vendimin zyrtar. KOHA, kur iu rikthye çështjes në mars 2023, theksoi se detyrimi për ruajtjen e informacionit të klasifikuar vlen për personat që kanë punuar në AKI dhe se as Qeveria dhe as Presidenca e Kosovës nuk kishin deklaruar publikisht se një rrjedhje informacioni kishte qenë shkaku i shkarkimit. Edhe kur u pyetën përsëri nga gazetarët në vitin 2023, institucionet kosovare nuk dhanë një shpjegim publik për arsyet e vendimit të vitit 2021.

Çështja mori një dimension të ri në Shqipëri në mars të vitit 2023, kur kryeministri Edi Rama propozoi Hysenin për drejtuese të SHISH-it. Deputeti i opozitës Gazment Bardhi i kërkoi presidentit Bajram Begaj të siguronte nga autoritetet kosovare informacionin e plotë mbi rrethanat e shkarkimit të saj, duke iu referuar pretendimeve sipas të cilave vendimi mund të kishte lidhje me “zbulimin ose mosruajtjen e informacioneve të klasifikuara”. Por edhe në këtë rast nuk u paraqit publikisht ndonjë dokument i autoriteteve të Kosovës që ta përcaktonte këtë si arsyen e shkarkimit.

Në atë moment Hyseni reagoi përmes avokatit të saj, duke dhënë një sqarim të rëndësishëm për rindërtimin e saktë të ngjarjes. Ajo konfirmoi se ishte shkarkuar nga posti i zëvendësdrejtoreshës, por theksoi se nuk ishte larguar nga AKI-ja. Pas vendimit të 30 qershorit 2021, kishte vazhduar të punonte brenda Agjencisë në një pozicion tjetër edhe për dy muaj e 13 ditë. Vetëm më pas kishte paraqitur vetë dorëheqjen, duke e lidhur largimin me një mundësi të re profesionale.

Hyseni deklaroi gjithashtu se kishte marrë një rekomandim pozitiv nga institucionet e sigurisë së Kosovës. Mbi këtë bazë ajo i kundërshtoi si të pasakta dhe dashakeqe pretendimet se ishte përjashtuar nga inteligjenca kosovare për shkak të një rrjedhjeje informacioni. KOHA, duke raportuar reagimin e saj, ritheksoi se as Presidenca dhe as Qeveria e Kosovës nuk i kishin bërë publike arsyet e shkarkimit.

Ky element ka rëndësi edhe për interpretimin e natyrës së masës së marrë ndaj saj. Të shkarkohesh nga një funksion drejtues brenda një shërbimi inteligjence nuk është e njëjta gjë me të përjashtohesh nga vetë shërbimi. Në rastin e Hysenit, dokumentet dhe informacionet publike tregojnë se ndodhi e para: ajo humbi postin e zëvendësdrejtoreshës, por vazhdoi të ishte pjesë e AKI-së.

Përveç tezës së rrjedhjes së informacionit, në mediat kosovare dhe shqiptare është qarkulluar edhe një shpjegim tjetër: një konflikt politik dhe një humbje e mundshme e besimit mes Hysenit dhe Albin Kurtit.

Kjo hipotezë lidhet me periudhën shumë të trazuar politike të viteve 2020–2021. Hyseni ishte pjesë e drejtimit të AKI-së në kohën kur qeveria e parë e Albin Kurtit u rrëzua në mars 2020 dhe më pas, pas shkarkimit të Kreshnik Gashit në dhjetor të atij viti, mori përkohësisht drejtimin e Agjencisë. Disa media kanë shkruar më vonë se Kurti mund ta ketë konsideruar atë të afërt me strukturën drejtuese të AKI-së të krijuar gjatë presidencës së Hashim Thaçit dhe se mes tij dhe Hysenit mund të ishte krijuar një problem besimi.

Madje, në disa rindërtime mediatike të publikuara më vonë është pretenduar se Kurti e lidhte Hysenin me veprimtarinë e AKI-së gjatë krizës politike që çoi në rrëzimin e qeverisë së tij të parë. Sipas kësaj teze, vendimi i qershorit 2021 nuk do të kishte qenë pasojë e një shkeljeje konkrete profesionale, por rezultat i një çarjeje politike dhe institucionale të besimit mes kryeministrit të rikthyer në pushtet dhe një prej drejtuesve të inteligjencës të emëruar gjatë periudhës Thaçi-Haradinaj.

Edhe kjo mbetet, megjithatë, një hipotezë e ngritur nga media dhe jo një fakt i konfirmuar nga një dokument zyrtar. Kurti nuk ka bërë publike një deklaratë në të cilën ta përcaktojë këtë konflikt si shkakun e shkarkimit të Hysenit. Për këtë arsye, teza e përplasjes politike duhet dalluar nga faktet e dokumentuara.

Kronologjia, megjithatë, tregon një ndryshim të shpejtë në raportet brenda drejtimit të AKI-së pas rikthimit të Kurtit në pushtet. Në mars 2021 ai formoi qeverinë e tij të dytë; në prill u emërua Petrit Ajeti në krye të AKI-së, duke i dhënë fund periudhës kur Hyseni e drejtonte përkohësisht Agjencinë; dhe më 30 qershor Osmani dhe Kurti e shkarkuan Hysenin edhe nga posti i zëvendësdrejtoreshës, ndonëse mandati pesëvjeçar i nisur në shkurt 2019 nuk kishte përfunduar.

Megjithatë, ajo nuk u përjashtua nga shërbimi. Hyseni vazhdoi të punonte në AKI edhe për dy muaj e 13 ditë. Vetëm më pas dha dorëheqjen dhe nisi një fazë të re profesionale në Shqipëri, ku u bë këshilltare e kryeministrit Edi Rama për çështjet e sigurisë.

Në mars 2023 Rama e propozoi për drejtimin e Shërbimit Informativ të Shtetit, duke vlerësuar eksperiencën e saj dhe reputacionin në komunitetin ndërkombëtar të inteligjencës. Më 3 prill 2023 presidenti Bajram Begaj dekretoi emërimin e Vlora Hysenit në krye të SHISH-it.

-------------------------------
Sqarim: Çdo person prezumohet i pafajshëm deri sa nuk vërtetohet fajësia e tij me vendim gjyqësor të formës së prerë